i
:i
t
■i> >
Ibarvart) flDeMcal Scbool
Hnatomical Xibrar^
Gift ot
€S
lO^L
HARVARD MEDICALLIBRARY
2n
INTHE
FrancisA-Countway LibraryofMedicme
BOSTON
CiAof
Frederic T, Lewis, M.D.
.■ )
v/
CORPORIS^
HVMANI DIJQUbl
.^.A^msiTio
cAn^dtonuca IN oyA.
.^v^V/^^' ^ CVLATIONE ,
y , Mpl==^m Jn. ijtiavif CorvoTiS vari^.vi
hk, M.ecficorumJucctncta. ck . _
' THANAEL HIGHMOK^^^ lum et Medicince DoctSmi^==
rjTffS-
■'^JB
C O R P O R I S
^ M A
D I S Q V I S I T I O
A N A T G M I C
SANGVINIS CIRCVLATIONEM
in quavis Corporis particula plurimis typis
novis , ac A.nygmatum Medicorum fuc-
cinda dilucidatione ornatam
profequutus eft
:^(JTHA^EL Hig^Hz%fO^VS
^rtium &• z%£edima T>octor , mper e Societate Sanct^e Trinitatis
0X0 J^
Acceffit Index duplex , alter Capitum 3 alter Rerum & Verborum locupletiffimus.
HAGi5.-CO.MITl S,
Ex Officina Samuelis BROun Eibliopol^ Anglici.
^JM^. DC LL
Digitized by tiie Internet Archive
in 2011 with funding from
Open Knowledge Commons and Harvard Medical School
http://www.archive.org/details/corporishumanidiOOhigh^
FRONTIS PHYSIOGNOMICA
DESCRIPTI O-
S I S T E L E C T O R,
Ortamque conriile) antcquam domum fcrutaris , priiirquc frontcm cxplora , quam homincm legis j Pcr frontes lcgimus naturasj 6c index cft domus Porta : Hic vide Epitomen Epitomes , & Microcofmum Microcofmi, Anatomix primb afpiccDclubrum : Hicregnat CraneorumPallas vera, Evtorumcjue Efculapia, manibus fujE Monarchia; vibrans SymboIa.Ad dextram deprende inftauratos RcginSE Sccrctarios , Arulpicesnatura:intimos, noftrorumque Corporum Intelligentias. Hic hic in lus vocantur Spirituum afymphoniae, Febrilifquc calorum intemperics , mendacii hicarguitur Pulfus; Infirmitatum Dclphos ScSybiilaj Natursque Claudicantis hic revclantureirores. AdlsEyamfpefta Contemplationcm expunftam , Vclo negatam Influcntias Delubti. Hic Phs.bi inftar fub nube tumulati Harmonisqucfacieiflammco caftigatje , fuo Sepultuseft Mufxo; vultuindutus negotianti fituque fixus erudito. Dclcende tuo lam Leftor oculo , & vide duos rationalis tugurii Petros ; Medicotum pcrfpicilla, pelagicjue anatomici utcrcjuc Typhis. Hi funt naturarum Cenforcs acuti , Corporumquc AmphioncSj raodulati venas Nervofquc quafi viventisLyr.E diflbiiantcs. Hi fuis Scriptis tanquam Ariadnas filis, nos ducunt in Labyrinthum Hominis. Vno apophthegmate fuo proclamantc ; Sine hac Microcofmographia nos tfle Loripcdes tantum in Mcdicina Si Vulcanos, non Apollincs. Altero aphotifmo fuo limato , monftraiite. Hac vita redditur Neftoriana, Ars compendiaria , ludicium enodatum , tutaMacandris Experientia . Tum Valya*
Cuticulx fublevantes , quafi duo fluitantis CoIIcgii turturcs, nobis oftcndunt novani Microcofmi BritanniaiB Hominifquc Architcfturam. Sub dextraafpice S xiAEro», Corporis tigna &fundamentum. Sub Isva Mufculos vidc,te£bura domus & tcgulx. lam jam pingenda cft Homiuis Geographia : ubi primb judicium oculi invitat Vlts Faber Cordifque antlia. Hic fpiritus Membrorum Organiftje," Scintillsclovis, & quafi manus e ccelo defcendens , e lecore, Hominis Mare rubrum,puteufq ; rofatumi purpurcas hauriunt aquas,Oftrumqj in gtande cvomunt Arteria, Canalemque Corporis amplum. Arteria hic tanquam fixus Caucafo Cyfternus, fuas detrufit fanouinis Cataraftas, rofeofquc Mxandros , irrorarc Afiatn hominis minorem, animreque provincias diftantes : Curfu donec petafto j tivi fuos in Magnam exprimunt alveos Venam, purpureumque hominis Danubium^ petpetuo rotari lapfu , iterumque ofculare Murice tinftum lecoris Oceanum, caloremque ex antlia renovare vivificantem. Revulfionem jam deprcndere , Molitorem Natuix caututn , metuens hic diluvium ; ripaoppofitafuosfublevavit obices, tumcntcm caftigare rivum , Nilumque phlebotomia revocare fcatenteill]; Dumperitus Naturs Timon , corporifque agricola Dcrivatio , dcmerfum lacunat hominis pratum, cruoremque ligone fuo ficcat palantem. Depingi tandem fequitur Oculus artis thalamufquc Scnfilis : hic vidimus naturac fimiam , Oculique Oedipus, nobis demonftians fenfiis artificem Vifufq: j^nygmata, dum linea adamufllm refta quercum recipit inycrfam, xadiofque Phoebi iaborantis patitur mutatos.
(^£tera tntus hahes
LE CT O R,
Ingredere,
r4«Vr?sit&i5
EXCELLLENTISSIMO ET ORNATISSIMO VIRO,
D° DOCTORI HARVEO,
(^ollegii zIMedicorum Londmenjium Socio dignifsima , (lAtiatomia Trofejfori Oculattjsmo, ^gi^ (ilXfa--' ' jeftatis nuperrime cS\£edico Serenifimoy d> <tA^mco fuo fingulari
S. T. T>.
,E mireris Clariflime D. Har- vee , nomen tuum noftro pr^e- luxifle libello.In quo tuam San^^ \gumis Circulationem y modulo a to delineatam habes exflirudam, prolemque tuam hic adultam_» fingulas Microcofmi regiones perambulantem videas . Quam licet veftitu , propriaquefpoliatamforma invenies,te tamen Parentem vendicat felicem &: Patronum; cu- jus manus tanta cum fama, liberales , nequa- quam fobolem propriam , quamvis nudam aur' alienis obnubilatam veftibus exponi , convi- tiifve malignantium lacerari jubeant. Odo jameflluxere anni exquoprimumlucubratio- nes hafce primaque noftra conamina ( juflii fo- lertifl'im^ veftrse dignitatis) publiciE cenfurx exponendas in animo habuimuS . Sed fatali nefcio qua necefsitate,inter publicas ruinas fe-
A pult^
pultx latuerunt^ dumqiie ferri funefta licentiit, & gladiis data libertas graffetur, in tanto re- rum difcrimine , illas non folumpericlitari , fed 6c perpetuis , inter jacentum agmina , damnari tenebris metuimus. Neque jam dum reducis exordia diu exfpe6i:avimus pacis , filent arma , aut clementioris fortuna: fpes efl: relida ; nifi ^ tua folertia hanc meam qualemcunque opeU lam, meque,nontantumex creperis hifce ma- vortiis{l:repitibus,fed& abiniquis maleyolo- rum morfibus tutum & fecurum vendicet.
Liceat itaque ut noilro larvata amiSu tua circulatioinhicemprodeat,accui vitam ohm & effe fehcifsime contuhfti, nunc bene effe,tu- telam ac famam contribuere non pigeat. Quce ideoeritilluftrior, quod tuum in fronte gerat infigne, & eo nomine forfan placebit : adeo h-, cet h^c nbftra fabrica nihil habeat quo fibi Le«*' dor placere poterit , fi Nomen veftrum , ve--?, ftramq^ circulationem (jam per totumorbdn celebrem) afpiciat, quidnietiam apudeumS^ noftra Difquijitio fperet gratiam 5 fplendoreni_» inde affequuta maj orem quam propriis meritis.
Non tam officii mei itaque, fed &: juftitiis ef- fe credidi hoc obfervantia? & officiofse gratitu- dinis teftimonium tibi , ( folertiffime ) cuni de- bita veneratione confecrare , & ad favoris ac Patrocinii aram fufpendere. Hunc igitur la- borem noftrum fub tuo affume vexillo
Sherhtrnu 'Durotrigum Tuumque ' '^-
4. 'Decembris l6^o.
S^tjl.Jul. Solertifsima: oculatifsimjeque
veftrae Excellentix fervum devotifsimum
U\(jithcimelem Highmomn,
,/
LECTORI CANDIDO-
^aclara hac A^edkw^ T^ars :,cu^ jm commoda fatps decantare nec va-^ leo , nec velim ; cum laudes om?iium itafu^eret i ut Elo^iis aliquid fem^ perperdideritj nec T)etreBatores un^ quam hahuit majores, quamfuos En^ comiafles: T)iufanefiormentisveJli' ta latuit y &" errorihm crafsis fepulta . 'DiffeUionewL^ enim alDerfati veterum ?ionnulIi, in Cathedris fuis feden- tes , Hominem imaginatione fthi confingunty atque inde difputationihusfatisferplexisffjgmenta confirma?iteSy Veri' tatemadeo ohnuhilarunt , utjant Homo in iffo homine qua" ratur : tantum a veritate fcrifta illorum alienantur, Alii ferferam &- ofcitanter Seciionem aggredientes ^ qu^equ^ fartiumfitconnexiOiO' fttusnonohfmpantesy nefcio quas ementiantur. Aliifihiferfuafumhahent, omniatamflanaj. tamferfeBa , (r abfoluta a majorihus effe tradita , nihilul' trafoiiicitijUtnohisnihiluIterim co^itandum, &" ferfen' de?idum reliquefmt , fed in heato quoda?n otio coiloca' yeri?ity quod totum fuis fcriftis tantumcognofcendis fitim' fende?idum, dA^lii ?ion tam yeritatis quam glori^ cufi' ditate inflati, ?ioyitatiflude?tt j idque uniceagunt , ut etiam ofti?ne a ?najorihm diBa conlpellant. <t/ftque hacfu?it qu^ a?ii?nos averitate ahducunt ,&■ Hujus, omniumque difci^ fli?iaru?nohJleteri?iti?icrementis. <-
2 ^^(o?i
PRitFATIO LECTORI
3^1 multis jam retfo annis Jatis foelkher (L^rtem^ hanc afiiduis lahoribus adornayit T>ilDiniis Ve[aliuSi Hunc fequutifunt Fallofius , ^auhinus ^ T^lacentinus , Sftge- lim } &- alii optime de %e^uhlica dA^natomica meriti. Et jam e cinerihm (S' orco cjuafi refufitata exuVm deponit , ■ iterumque rewifcit* Sunt tamen in illa (liceat dicere) defiderata adhuc qu^dam, imerpofita quadam figmenta, ^ vcritatis nefcia» IUorum tamen ftudium , (^ diligen- tiaquinohis ad eruditionem , &- veritatemyiam monftra- runt , nonfolumnonvituperio, fed etiam laude, imo ad* miratione dignafunt. Et certe nunquam quif* quam ita bene fubadus ratione ad vitam..» fuit, quin res, cEtas, ufus aliquid apportet novi,aliquidadmoneat, utillaqu^ tefcire credas, nefcias, &qux tibi putaris prima, in experiundo repudies. Si itaque noVt alipid nohis dvTO-^U, 6^ exferientia afiidua^ licet noncana,7iec annis onerata monfirM ; hunc ( candide LeBor) nofirmn lahorem honi confule (quodte facile faBurum confido,fi. efimanimumadlegendumattuleris , quem ego ad fcriben" Jum ; veritatis nimirum , tibique inferviendi cupidifiimum, ZJ\(on vanum enim &• amhitiofumfcrihendi caoethes mz_^ tofiidet , neque temerarium novandifiudium proritat , non vulgi acclamationes amhio, neccontemptus metuo , folai-> hiihiplacetveritasjh^cq, nofira conamina , ?iifi amicorum freces fene extorfifient , inipf) partu feriiffent, &- n^ inJ^idi^ reum , dArtifquefilium degenerem infimulajfient, quafi qUi^ matri decus &- incrementum afiirre poterant, te^ nehris eram damnaturus opus hoc AdaJVortiis armorum frc' mitihus , variifquererum mutationihus diu interpolatum ,
jam
PRAFATIO LECTORt
J4m ad umhilicum ferJuximus > &• m£ voteflatis boc
(juale qualejit , fecimm, In quo quafliunculas quaf^am^-,
controyer[asy <6r ^erflexa^s [atis i^if^erjt^ non ut legentium-,
animos tricis i?iyoherem,fed ut potius, exhisquaimpe-
dimento i^fis ejfe ^oflint expedirem, Sunt tamehqu^ ah
(*J[natomicis T)emonflratiombus depe?jde?tt y ut hincfa*
cilius illuflrentur; &• forfan huicfarti de circulation^
fa?i(fuinis ?io?mihiltrihuendum cB , uti?itelliga?itur, Aoho'
rifmos plurifnos Hippocratis qui deficie?ite aA^natomi^
fcientia, femper a?tygmata erant permanfuri , expofui;
obferipatio?ies etiampraBicas plurimas inferui . Etut eum
utilidtdce aliquod admifceatur , afferiora, mi?mfqm ora^-
ta, literarum co?idimenti3 , experimentis pluri?nis tam ^hi--
lofophicis, quam (t^natomicis y ac Tabulis noyis^am^
plurimis dulcorayi ; ut te paulatim adfeyeriora (ea nami*
ne fortajtis declindnda , fi nuda prorfus & fditaria re-
liUa fuiffe?it ) follicitarem * Tuhlicum eriim palatumu
nunc dierumfere omnia cegre guflaffent > nifi hujufmo'
di hlandimentis condita fuijp?it ; (s^ fame potius qui"
dam emorituri eflent , quam aliquid ejufmoai , velpri'
mis quidem labris tettgijfe?it *\ Stylumfumfi , nonex-
adtum y (T luxuriantem y jed paulo negligentiorem ,
quo me duxit Ge?iius , ^ materia capacitas ; nequ^
enim aqualem omnis literatur^ pars cultum ad?nittit,
^J\(on?iuUa , quibus Volumina Anatomici fua infar- ciunt , iibe?iter omift ; traBatione etiam de oj^wus , ^SAAufculis , (S" artubus abflinere malui ; quiahac in parte multi alii ad curiofitatem ufque pene varii fue- runt . ^tA^deo ut ne volumen librique pretium nimis
A 3 ^^ce-
PRi£FATIO LECTORL
excederet , tecjue tadlo aficeret , ^agbKe feriem con^ Jlrinxi,
dAb aIiisforfana?ttea frolata) ?io?mul!a hic i?iye?ties ; fujli?ie tamen dente?n faulifper :, plus u^io^ Feru?n ?io?i ejl , ?iec multiplici frole luxuriavit veritas : itaque uhi aliorum vefti^iis in/i/lere videar , illa folum vel metho- citgratta, vel quiaa flenjque aut tgfiorantur, aut?ie^ii. gu?Uur, excerffi : nonnuHa tameni?iyenies , cjuatihijor* fan antea ignota fueru?it , c^u^ fi a majoribus receda?it; hoctefcire velim, folam a?iti(juorum autoritatem jfrovC' ritatis lege, c^ norma ?ion ejje habendam, fed ratio?ie?n &- experientiam , Quapropter uhi vel ratio evidens , vel experientia manifejle conVtncant , majores a verita» te aberrajfe , &• bonum quanddque dormitajje HomC' rum, futa, Eorum e?um errata difsimulanaa nonjunt, ne nos etiam fojleritati imfofuijfe videamur»'^
In toto igitur hoc opere nihil pr^ter veritatis inloe^ Jligationem fpeUalpi; cjuam fi Dei beneficio fueri?n affe- cutus , eB quod gaudeam : Si in his cju^ in profundo late?it hallucinatus fuerim > Humani aliquid mihi acci^ dijfe ag?iofcam, meque extra humanam fortem nonefj"^ fofitum , parum doleho » In hoc fere totjm impendi operam, utfanguinis cibtque circulum, ab ore ad extre- maufque in cjuh>is parte indigitarem . I^er CircU' lum hunc connexione?n partiud inter fe , partefque plu^ rimas antea non tam dilucide defcriptas , Tabulis deli- neayimus ; Qua omnia fi tibi grata fueri?tt illis bo?iis
ayibus
PRAFATIO LECTORL
ayibus fmere ; Literim faktis tu^ fumm follicitum^ babebis.
Nathanaelem
Highmorum Oxo- nienfem.
Errata
Erratajic corrigendajunt ah amico Lecftorc.
"P Ag.9.1in. S.procaloremlcgccolorem. l.i^.Ieg-videturpinguedo. p. 13.I.J6. pro -*- Tab.VI.fig.4. e.e. lcgeTab.VlI-^i.i.g.*.*.*. p.i+l ij.proconftitiiitjinfcrius of- fibut pubis , Se. ilium rcliquis &c . lege conflituit , inferius ofsibus pubis & iliumj teliquis. pag.i<J.lin. 11. pro ut objcfis lege & obarfis. pag. 21. lin. 5- legereci- pitos. p.zi.l.4©.prointinetelcgcitinere. 1. 47. provi. d. leg. VI. 5. p.22.1.j. provi. c.c.c.l vi.p.c. p.26.1.ult.proorificaolegeorificio. p.27.1.1 j.proTab.lII.fig.^.d.f.legc Tab.IIII.fig. la. i.i.e,&Tab. V. fig.2a.C.f. lin.zj. procaufacurlegecaufatp. 38. 1. ij. pro fempes lege femper,p.4i.l.i 4.pro longutn Tab.lege longum, fubjicitur.Tab.p.40.1. penuh. protempusciifcernaturlegetempusadiireftione & ulterius difcernatur. 1. 2 s. pro inteftinum implantatur, legc inteftinum, in cholidochum implantatur. p. 4J. I.itf.proejuspartelegePancreatisparte. p.45.1.23. pro A. la. lege E. la.lin.^^.lcgcpars in 22. p.46.1.j4.procommonftrabitlcge commonltravit. p.47. 1.16. J)ro dorporelcge corpore. p. 49. l.^r.pro modo formentur lcge modo delineantur. lin. 4j. delequs. 1.44. propcrfeaeconfiftitjlegepeifeete primo confiftit. p. 54. I.37. deleimmediata!. pae.58.lin. j5r. proSpigelius expreffis terminis mentionem facit ccrvicem, &c. lege Spigelius mentionem faciens, cervicem ^inquit) arclifsimam &c. lin.37. lege licet.Nc que rcvera valvulsc funt, fedtunicarum corrugationes abardtiori iibrarum contra- ftionefaftx. lin.47.poft 2.e.e,e.legeInfertiohorum fitinter binas veficulx tunicas, adedutinterior ejus timicavalvulaevicemfubeat, ac refluxum omnem impediverit. p.59.l-26.fic legcemiferunt : qua facile & lcniter facultatem expultricem ad chyli, cutn Fcecibus promotionem provocati Et poftquam totus a Lafteis exugatur chylus » tunc Tcficulafuam fimiliter bilem deponit, quae expultricem ad fceces expellendas ftimulat,- lin. jj.poftfeparatur.lege Atqueideoillorum excrementa non tam cito excernuntur, fedcalorecorporisaridiora& duriora fafta fcubulofa prodcunt. p. ^o.I.^^.propuni. cis lege pumicis. p.64.1.4i.proprofcfsionibuslegeprofe(roribus.p.74,I.ii.legeattin- gerechylum. p.75r.l.ir.'W%>;j«» lege ''tf^^/jfjtt*, p.ypl-i.pro denfioreft legcdenfior ii. p.8o.I.i6.delecum. p.»2.1.6,proTab'lX.fig.i.d. lege Tab.X. fig.i.E. l.^^.prodi- fpofitio lege difpofito. p.ioo.1.2}. proquiquelegequibus. p. 102.I. i^.proQuorum legcQuarum. p.io8.1.2i.legecontinubarripiunt. p. izi.l.^i. lcge reddaturfoetus, p.ij7.1.i4.deleillud. p.i45.1.i2.1egedoftifsimusHatveju». P.149.I14 legeperluftravi. p.l. 1 5 1.1.26. pro partibus lege partitus. p. 1 5 S.1.20.pro invenitis lege invenictis. p^4. l.iiproHafcelegeHanc. p,i8o.I.j6.delevidemus. p- 200. legccaufant. p.iio.1.47. proTab.XII.legeTab.XV. p.226.1.i,procorlolege color. p.2ji. 1. 2. procalore legc colore. I.ij.prohypebolislegehypeibolis. p.252.Iia,22.dele Ad.
COR-
CORPORIS HVMANI DISQjy^ISITIONIS ANATOMICA
LIBER PRIMVS-
G A P V T I,
2)e J\(^tura &- divijione partium (^orporis.
QVamvis Varia in artibus fcientiifque traflandis graviter ob- ftent , quo minus accurate perdifcantur ; nihil majus difpen- dium adferre arbitror, quam pinguem , & craflam nimis Sub- jedi Difquifitionem. In Meaicina non minus intereftMedici,' ejus fubjedi, fci : Hum*nt Corporis cognitio. Ncc decantatum illud apoph- thegma, yvSdi a-ictvTov , hac in artc minus corpori , quam animo referri oporteat , ne^ue incurix minus iniimulari poteft , cujus in Anatomia fa- tifcit diligentia, quam qui animum incultum prorlus & negleftum habeat. AcIicetpartiumhujuscorporisfl-y^u/tteT-e/* & proportio fit mi- rabilis , multumque habeat majeftatis , hic non acquiefcat Medicus ex- ternis lineamentis ; fuperficialis non fufficit ( pidorum modo ) perlu- ftratio : paulo altius inquirendum eft, corpufque «WspEoS-tf/ , & in partes dividi oportet,
Qax vulgariter in Similares , & Organicas dividuntur. Similares iunt quae in partes fibi fimiles poflunt dividi , & numero funt decem, Os, Cartilago , Ligamentum , Membrana , Fibra , Nervus , Arteris , Vena, Cutis , Caro , quarum definitiones paflim apud Anatomicos extant . Qu2 ex his connciuntur Organicse dicntur,ut pes,manus,brachium,&c, Similares fiint vel revera tales , qus in alterius naturam dividi ne- queant, vel fenfusjudicio , qnx fenfibus apparent efle tales , fed revera «on funt : ut venx, ex fibris & membranis compofitx ; fic Arterix , quse tamen fimilares dicuntur , quia fic fenfibus apparent.
DifFerunt inter fe vel ratione materijE , vel ratione forms, Illarum materia funt femen & fanguis mat^rnus. Afemineparentuni,primafi- lamenta partium tanquam ftamina conflituuntur , quse funt tanquam fimdamenta totius.
In Filamentishifcerefidetcoelefiisille calor nativiis nchtimidum primige- tiimt ,- anims primaria organa : quibus omnes xdtx adiones obit , 6' quic-
B quid
i Corporis Humant
quid falutare irt nohu , & in generatione mile, nmritione ac alimentorum confe^iom perficitHr,e.xequitiir quibmnatura morbos, eorumjj caufas depellit. ' .- ^ , ■
CoXot hic naturalis , humidumque pnmigenium per lemen a parenti- bus adfoetum traducuntur, & in Ipermaticis hifce partibus a primo ©rtu fundantur , cuilibet parti fuum calidum & humidum proprium,, ij- larum adionum effedrices. Hxc in fatu ex fanguine materno, in adul- tis ex proprio aliquid cognatum eliciunt, quod libi apponunt, & afllmi- lant. Adeo ut in perpetuum foret duraturum , fi membra concoquen- tiapartefque aflimilantes refte fuerintfemperdilpoilts. Appolite itaque cculatiffimus Verulamius , Hiflio : Vkx 6c Mort : (J^fcdn-os tmferitu ac levitatis arguit , quod calidHmhoc,hmntdum^infoitdum non reparari pojfe exifiiment : yedfierijam ufq^ ab infantia appofitionem quandam degenerem , non reparationemju- Jfam, qiufenfim cam ^tate depravatur ; & demiim pravum deducunt ad ntillum. Omnia m ammalifub adokfcentia , &'yiventute integre reparantur , quin etiam adtempus quan- titate atigentur , qualitate ')neliorantur , ut materia rcparationis quafi tzterna e(fet,fi modu* reparationis non deficem- ■ Sanguis, ex quo partes nutriuntur , augentur , hu- midumque illud & calidum femper inftaurantur, etiam poft declinatio^ nem & ^etatis decurfum facilc reparatur. Ex hoc fanguine perfedum generatur femen , & cum femine hoc,uti diximus , & fufius probat Sen- nertus, in foetus generatione traducitur calidum , humidumque , & per- fedus generatur fbetus , calidumque perfedum. Calidum hoc in femi- ne fitex partibus fanguinis cogriatis, virtute quadam teftibus infita, clicitis , & ex calido illorum proprio alteratis , concodis , perfedequo aflimilatis. lamvero fi calidum illud quod ex femine fenili fatui im- pertitur, eft perfedum , cur non& fenile calidum in teftibus, & in ahis partibus perfedum etiamdiceretur?nihiIdatquod ipfumnon ha- fcet , & ii pater in generatione filii , cahdum non habuit perfedum -, de cahdi perfedione in foetu multum dubito. Quamvis etiam pater in ge- neratione de proprio , hoc eft iriiito , non largiatur , fed ex partibus wn- guinis elicitis , a calido infito tale efficiatur , illud tamen perfedum efie confentiunt omnes ; quod tamen fieri non poteft, nifi & illud etiam ex quo fit,efl'et perfedum ; quod tale efficit , eft magis tale. Pater itaque quamdiu femen proJificum generat,calidum progignit, nonminus per- fedum quam fai ipfius priusfuit infitum calidum. At fi tale calidum etiam in feneftute generat , qudd principium alterius hominis fieri po- teft, & eft arque perfedum ac illud, e quo ipfe pater conftituebatur, cer- te «3j ipfum cahdum nativum parentis, ab illo, ei prius a fuis parentibus communicato&tradufto, non ctegenerat. Pergit Vcrulamius. Inhoc , itacj^ ca:ifa mortis non eft quArenda, fed in illis partibus , quadifficilius reparantur , quales funtficciores &porofiores, m Membrans, , VenA , Arteris, , Nervi ,Ojfa , etiamvifce- ra plera^ omnia ; Oua cumadillas altens reparabiles partes , ad:ureparandas omntna offici iimfuum pr^ftare debeant , aB:ivitate fua ac viribus imminut<e , fun^iones fuas antr pUm exequi 7ion pojfunt , ( autfaltcm debilius operantui/, & materiam nu- ■ tritionis minore quantitate concoquunt & particulis prjebent. ) Ex qua fit ut omnia rtiere mcipiant , & ilU ipfa partes, qua fua naturafunt reparabiles , deficien- libus machinis, & organis reparationis, nec ipftn fim.iliter cotnmode reparentur. Sed mi- riuuntur & tandem deficiunt. : Principatus hujus calidi nativi & humidi radicalis in corde refidet," - in partibus fc.ejus fpermaticisj habent & alix partes etiamfuum quxque
proprium
Dtjqmfitionis (lAnatomic^ Liher L 3
proprium calidum , & principium feminale indcpendenter a Corde : at in illo major hujus calidi portio llabulatur, quod cx majori quan- titate humoris lpermatici,&; Iblidiori & fibros.l magis fubilantia confla- tur. Et hinc calor influens cxteris partibus communicatur , quo mfitus illc in partibus fopitus fufcitatur ac fovetur. Atque ob hanc rationcm Galcnus Cor Wtctv rS if^cpoTis 6i^fiS focum calidi innati nominat.
In partibus hifce Similaribus Humidum hoc & calidum etiam pofi: animcE feceifum, diu adhuc etiam fxpe perfiftunt, unde planta: cmortux iuas peculiares in Mcdicin.a vires confcrvant 5 licuti & in cor- poribus animalium, & plantarum , qux hominibus , & brutis cibi loco limt , perlillunt , etiam quibus illcrum calidum, humidijmque radicalc conllrvantur , & refl:aurantur.
Altera materix Humanicorporis portio yanguU efi C^fatemts, qui intcr f lamenta illa ypematica affluit ,• cujus affluxu fubtegmen oritur corpo- ris invcilicns fabricam , & inania folidarum partium Ipatia infartiens.
Ex duplicih.ic materi.i triplex exoritur fubftantia , ex fanguine, car- nola , ex femine, mcmbranoia , ac fibrofa ,• unde etiampartes alix Spcr- maticx,alixfanguinex dicuntur , alia ex utrifque miiiis oritur, ut C«w. Spermaticx partes fidiflecentur, raro conjunguntur. Hip.aphor. 19. feft. 6.. Vblp£cifum efl Os , aut cartilago, vel nervus , ant geiu pars tenuif, velpra- putiU}n,neQjaugefcit iteru)}t,ne^ coalefcit. Sanguinex yero.fi difrumpantur, aut dilcecentur , iterum renafcuntur ob copiofam materiam, 3c conjun- gendi facilitatem, ut in vulneribus carnis videre liceat.
Dillimilares partes feu Organicas, ne aliorum veftigiis nimis inlifte- re videar , breviterpercurram. Diffimilarc^s funt qux in partes non fi- bi fimiles fecari poflunt,ut manus, non in manus fecatur , fed harum alisc minus funt compofitx, alix magis. Hx vel principes funt , vel inferioris fubfellii; principesfuntquxuniverfumcorpusregunt, quibufquemu- tatis , totius corporis mutatur conflitutio ; Quarum alise ad Individui confervationem conferunt, cerebrum fc.cor,Hepar,Ventriculus, &c. alix ad confervationem fpeciei, ut Teftes, &c. rartes inferioris ordi- nis , funt quaruni mutationibus nondependet harmonia humanx reipu- blicx, non mutatur corporis confHtutio. Hx vel originem ducunti principibus , vel non : qux ex principibus oriuntur, dc illisoriginem de- bent, miniftrantes dicuntur, quia ufum prxbentprincipibus illis folis,vcl Coti corpori : toti corpori miniftrant Nervi , qui e cerebri medulla oriuntur , :^iritufque animales per univerfum corpus deferunt , illudquc movent : a Corde fimiliter arterix , fpiritus vitales , ac f anguinem , cor- pori univerfo diftribuunt ; Vcnx , ad Cor fanguinem rurfus reducunt : Quxprincipibusfolis inferviant,funtAuriculx, Cordi, VcnxLaftese Hepati: iEfophagus ftomacho, afpera arteriapulmonibus,finus quatuor capiti; vafaleminariaTeflibus&c. miniftrantes.
C A P V T 11.
iiEcdepartibuscorporisconflituentibusingenere did-afunt. lam corpus ipfum conflitutum aggrediamur ; & methodo analytici il- lud disjungere, partefque ejus feparare nunc opus eft noftrum.
B 2 Corpus-
H
4 Corpris Hummi
' Corpus in conimuni Anatomix adminiftratione dividitur in tres Vcn- tres , ( qui funt , inferior naturalium ; medius vitalium , fuprcmus ani- malium domicilium) & Artus, liib cujus nomine veniunt membra,ex trunco exporreda ; Superius , brachia & manus, InferiCis , crura & pe- dcs. Noftro verodilcurlui terminosimponunt ventrcs, &: Infimus ,hujus primi libri efto fubjedum , Medius fecundi , Supremus tertii . Solcnt; Anatomici,obfcrvationes fuas anatomicas defcribentcs,ofluim tradatio- neincipere, quia ad illorum imaginem,ca;tercE omnes finguntur par- tcs. Sed iiceat mihi a tam notis velligiis aliquantulum deviare, cum plu- rimi pcrinlignes anatomici, Galenus , Vefalius, & alii uf^ue ad curiofi- tatem, inillorum difquiiitionibus laborarunt , ita ut jam dilficile lit, quid cognitu dignum addere. De c^eris vero qux trunco abfconduntur^^ magifque latent , non tam facilis eft illarum cognitio, adeo ut fi aliquid, majoribus ignotum, producerecexperientia , non incurix ftatim inlimu- lari debcnt . Sed illorum diligentia, qu.a nobis ad eruditionem viam,- monftrarunt , non folum laude , fed & admiratione digna eft. Ofla igi- tur , & mufculos , ne acfla agam , mifla facimus , & ad partes magis abdi- tas contendo ; Et primo a Ventre inferiore ( uti foleant Methodo Ana- tomic^ ) incipiam.
C A P V T III.
De Fentre,
VEnter inferior eft totum illud Ipatium^ quod tartilagine eniiformi J utrinque coftis , & oflibuspubis circumlcrihitur . Dividitur inpartem fuperiorem, feuHypochondria; mediam , feu re- gionem Umbilici; inferiorem feu Hypogaftrium. Hunc conftituunf partes continentes & contentg ; Continentesfunt communes, velpro- prix,- Communes , qux toti etiam corpori inferviunt , funt cuticula , cu^" tis,pinguedo, panniculus carnofus , & mufculorum omnium tunicg pro-
Eris» rropriaefunt quce hujus folummodo parti neceflarire funt,ut mufcu- abdokiinis , & peritonsum.
C A P V T IV.
T>e (^uticulk
CUticuIa , ex efflorefcentia fanguinis nata , fubftantia tcnuifHma eft, cuti fupernafcens ; ac coeparum tenuioribus ac pellucidis refpon- dens involucris. A vapore fanguinis efflorefcente , calore corporis in- tenfo, pcrtrufo (fifidesfitBaunino) & aeris frigiditate condenfato fit. Hujus generationis modum illuftrant nonnulli per cutem anguium , quam quotannis deponunt. Cum enim anguium frigiditas maximalit» prarcipue verfus exteriora; hxc frigiditas fpiritus Bc vapores tenuiffi- mos erumpentes coercet fub cute. Hific reftridinovam conftruunt
cutem
Difquijitionls (L/fmtomic^ Liber I. 5
cutem,veteremquefupplantant,itaiitfacile cxui poterit. SedYin exem-' plo hoc ) frigus externum , caula cuticulx' non elt , neque vera cutis cjus depofitionis caufa rcdditur. Obfervatio cadem cft in infedis familia- ris:ut incrucis, unde fiunt papiliones; Ratio utrobique cft,- fc. cum pauxillumhabc.-intcalorcm, & anguis, & eruca , urgente hieme , fpi- ritus , caloris vcliicula, fe verfus interiora reducunt : unde fit ut cutis qux pars eft frigori magis objeda, ipirituum inf^uxu dcftituatur , hinc il- liusfequimrmortificatio. Kcdeunte vero Sole fpiritus ctiam ad cxte- riora revocantur ; naturaque fui femper follicita , in partium tutclam aliam efTormat cutem , cum prior jam deflit cffe fua. Hinc verc infe- qucnte, vcterem exuit anguis cutem , eruca cruftain. Caufaigitur de-' politxcutis eflfrigusexternum, non vero cutis renatx. Cuticula iti- dcm ncn a frigore generatur. In utcro cnim i-naterno cuticul.i vcftitur fcetus , at non a frigore externo caufim petjt , ob omni cnim injuri.i ab extni, membranis propriis , mufculis abdominis , di aiiistutoclcfendi- tur. Ridiculum etiam eflhifce cuticulam ( cum nonnullis ) denefrare : JjL<^uc enim ad fcetus perfedionem rcquiritur ac cutk , aut alia: partes. At foetum omnes partes ncceffarias in ipfo utcro habere nemo negavit ,• Cuticulam vero neceflariam efle fatui in utero exiftenti , ejus uliis de- monftrabit. Hcec enim corpori conccditur , ut per univcrfum venarum ofcula extrema tegat , iII.T. enim avulfa e venarum orificiis fanguis pro- fiuit. Prxterea ubicunque corpus definit efle continuum . ibi natura il-' ludcuticuI.i,etiaminlociscalidifl[imis, quae minime frigori opponun- tur,inveftivit.
Non itaque a frigore condcnfatur,fedinfoetus formatione, aparti- culis feminis, ut alix^partes, in utero formatur, a particulis cognatis poftea nutritur, 8c nova, cum continuitas ejus folvatur , generatur.
Tenuiffima eft nifi labore continuo callofior rcddatur , uti fxpe in vo- lis manuum , & plantis pedum cvenire foleat. Cute denfior eft & com- pnftior, quare humorcs aquei qui ad extrema propclluntur, facillime cutem permcant , cuticulae vero finibus contincntur , unde puftulce v.iria: exoriuntur. Scnfus eft omnimodo expers , unde fit Tadus medium, VcnarumofcuIategit,utdidumeft : Et albedinem gratiofam toti cor- pori conccdit.
C A P V T V.
De Cute.
CUticulam , ordine Aijatomico, fequitur cutis omnium partium cor- poris indumentum, corpori,inftarnativi tegumenti,obdudum;Gra:- cis ^jg^s diciturifubftantia ejus ncrvea eft, ex fubftantia alb.i,ncrvis fimil- lima, fcnfa prxdita^ex nervorum filamentis, Venis & Arteriis conflata. Idcoq,- Vefalius cutem dicit efle quafi nervCfanguineprxditum, perinde acfi ex miilis utrifq; conftitueretur. Ec Varolius eam fieri ex nervif nmlliorl- hm.ad corporis fuperficiem delans,in exilitates expanfis , ac in cutem degeneraniihm, concur- 7ete fanguinis rfrfrfififlBfatfirmat.Ex utrifq; naturis conflari,fpermaticis, ac fan-
B 3 guineis
^ Corforls Humani
guineis fenfibus apparet , cum nec plane exang-uis fit, ut Nervus , neC omnino fanguine abundans,ut Caro 5 Exfanguineis tamen partibus con- flare , patet, quod diiTcdajiterum agglutinaDitur,quod Spermaticis non convcnit. (^od etiam partes Spermaticx ad illius confUtutionem fuum fymbolum conferunt, inde conftat quod non adeo exafte ut partcs carnofe , fed mediante cicatrice coalefcat. Naturaliter albicat, nifi ubi tenuis eft , carnique quam proxima, ut in facie , & in aliis partibus , ru- bet. Pro ratione tamen humorum abundantium, t3i fubjedorum corpo- rum colorem variat. In aliquibus etiam partibusdurior, in aliismol- lior j quxdam etiam eft inter duritiem & molliciem media ; ut ea in , vola manus, & plantis pedum , & digitorum apicibus , ideoqueoptimo fenlli pra-dita eft. In homine nifi in fronte immobilis , partibus adnedi- tur. In aliis animalibus adlibitum moveri poteft : in Elephante adeo niobilis eft , ut illius corrugatione mufcas apprchendere poteft : fic & Cervis , Equis , aliifque animalibus ad fugandum quicquid iJlis molc- ftum fuerit. CKYcutkpt Hujus rationem reddunt nonnuUi quod in homine cutisproximc mmobiiK m conncditur pinguedini , hgc Panniculo carnofo : In aliis animalibus , interjacet Panniculus ille carnofus , cui non tam firmiter conjungitur , quin ut facile feparari ac fine impedimento, ad placitum moveri potc- rit: His veroaadidebet, quodvillasqualdam,mufculoruminftar,plu- res habeant , quam humana cutis.
Continuo univerfum corpus inveftit nifi meatibus naturalibus,partim '
manifeftis, certdque numero definitis ,' ut foramina oculorum , narium,
oris, &c : nemini ignotis ; partlm obfcuris , & infinitis ( quos poros no-
minant ) perforetur. Exiguis hifce foraminulis undique refertilfima eft,
ad liberam tranfpirationem , quibus tertix codionis excrementa repur-
gantur. Horum conftridio calidam intemperiem excitare valet. Cor-
pus enim noftrum omnilque calor in genere perpetuam ventilationem,
& liberam expirationem requirit , ut calidjc fuligines a calore corporis
intenfo fufcitatae expellantur. Si vero cutis Ipiracula occludantur , cali-
cur fehris d'i vaoorcs excemi , 6c expelli non poflunt. Idedquc in corpore reten-
e* confiipa- j-j ^ njmium , ob copiam & compreifionem incalelcentes , accenduntur
YKmgenZ fcbrcs Ephemcrx , & Putridx ,• juxta vaporis retenti , & corporis , &
untur. humorum conditionem ; in iis prxcipue corporibus , quje multis fuligi-
nofifque vaporibus abundant.
Quod ad illius temperiem Ipedat, Galenus de temp. cap.ult.omnium extremorun"! , calidi , frigidi , humidi , ficcique vere mediam efle fcri- bit. Et^ quidpiam ( inquit ) efi in corpore quod ad temperammum aApondiis icquale prtxime accedat , cutii efi , pr^fertm ea qua invola manus efi , quis. caJlum non comraxe- rit. Hujus Elogium ulteriiis hoc modo profequantur Medici. Etfi verh alid partes in corporefint digniores, & nobiliores edant aliiones, & proinde nobiliore tem^ feramento ad Iiifiitlam ,feu aptiori , ad hominis alliones convenientes edendas ,fintpris.dl- tA, quam cutis : tameufipars quxdam temperatifiima, ad quam , tanquam ^J^fedium reli- - qu& conferantur , conftituenda efi ; nulla in toto corpore talis exifiit pr<cter cutem.
Verum enimvero an Medium fit ad pondus xqualc, difficile eft ccttdr ftatucrc. Hoc vcro pro rato habeamus pcr illam extrema, &quamli- bet differentiam Tadilium , & impreflioncm perciperemus , licet aut frigidior eirct, aut calidior. Calorem enim & frigus,(3i cgtcra percepti-
bilia
T^ifquifimis Q^naiomic^ Liber L I
bilia fentimus, quatenus vel calorem noftrum excedunt , aut Tadus or- Ruomda caiiis nollris frisidiora , duriora, vcl molliora fentiuntur. Ideodue Ma- *^'^''"' {^
ci • - ■ CJ y • 1 1 f r } ClpiUUtiil «
gnus Veruliamius , lil/ro de form.i alidiait ; Calidum , quateim ad fenfiim , & ta~ itnm humaniim , rcs varia efi & rejpecliva j adeo ut aqua tepida , f raanns frigore occupe- tUr ,fentiatur effe calida , fin manus inca,luerit,fri^ida.
An vero Tadus iit organon , multiun inter Anatomicos & Philofo- phosjadatum ell. Ariftoteles & alii carnem efleorganumfenlus exilB- mant ; quia 11 aeri expofita fit,magis doleat, quam cutis ,• & alia hujuliTio- diproferunt argumcnta, Alii contra, nervum , alii pinguedinem vb- lunt. Laurentius & Bauhinus , cuti oiiicium hoc attribuunt. At Sen- nertus i . InfLitut. cap. 1 2 . concludit, membranas, verum , proprium , & adxquatum efle Tadus organum ; omnefque partes qux fentiuut ,mem- T.iBt'.s or- branarum beneficio ientire,. Ac quod objiciunt, carni per fe feiifum S''"»'" ''"' inefle , falfum eft ; non eriim pcr fe fentit , led quatenus fibras nervofas feu ^' '^l^-^a- incmbranoftskaheat ; qux per totam mufculi longitudinem progrediuntur- ««. Caro vero vifcerum &: glandularum non fentit , quia tales fibras non cm ■vifiera habet. Et cum Galenus dicit, quod omiiis pars qux nervorum eft parti- "'" '"^' ceps , fentire poflit , idfaltem verumeft, quatenus nervi ipft in viilas membranofas per iilam partem dilperfi lint : partes enim in corpore in- venire licet , nervis ditatas, quxtamen fehfum non obtinent , utjHepar , I>ien &:c.quia infibras membranofas non diflecantur nervi , qui folum etiam fentiuht quatenus membranofi iint : Alias vero -ipfi non lunt pro- nrie inftrumentum immediatum Tadus, fed canales , animali fpiritui in corpus reliquum ecerebro vehendo , dicati ,• qua ratione non magis Tadui, quim reliquis fenfibus inferviunt , aut motui. Qucd vero nervi fentiant a membranis accidit, ut manifefte in eorum vulneribus , prxci- pue magnorum,animadvertipoterit, quoinmi medulla fine omni aolore tangi & extrahi poteft ; membrana vero; illorum fi tangatur exquifitiffi- jni dolores excitantur. Hqc experimento conftat nervorum membra- nam duntaxatfentire , contra illos, qui exiflimant illorum medullam ef^ fe Tadus inftrumentum pnmarium , ob fubftantije fimilitudinem Cum cerebro; falso innitens fundamentb ftruftura, facil^ diruitur; exifti- mant nervos ideo fentire , quia fiibftantiam ( meduUam fc : illorum ) ef- fe cerebrum produdum percipiunt , ideoque iifdem frui privilegiis cum cerebro , sque etiam fenfibiles efle nervos , ac cerebrum ipfum cogita- runt ; fenfum enim animalem formaliter refidere in cerebri fubftanti.T, pro conceflb ab omnibus haberi aflerunt, ergo , & in medulla nervo- rum, ejufdem naturs ( utdidum eft ) cum ipfo cerebro, etiam fenfus in- venire necefle eft : Quodfalfuraefle medicorum obfervationes facile teftantur ; Licet enim fpiritus animales in fubftantia cerebri confician- tur, cerebrum tamen ipfum non fentit, hoc eft, tadilium differentiis non afticitur : Saepius enim fine dolore , in vulneribus capitis extrahi partes quamplurimas, afTerit Guiliel : Fabritius in obf : Chirurg : & ahi pluri- mi. Si itaque cerebrum non fentiat , neque & medullanervorum, cere- bri propago fentire poterit. Medulla fiquidem in oflibus nuIlLum omni- no lenfum obtinet, tenui vero obtegitur membrana fehfus acutiilimi. Per meduUam fateor derivari fpirims e cerebro , quibus perficitur fen- fatio, & de objedo dijudicatur, ipfa tamenmembrana facilius & vehe- mentius externarum rerum differentiis aiiicitur , quam raedulia ; cum
organum
g^ Corporis' Humani
oro-anum Tadui magis conveniens fit mediocris temperaturs inter ca- lidum & frigidum , molle & durum ; at talis non eft medulla, cum ni- mium moUis fit , & vel multo calidior in oflibus , vel frigidior in cerc- bro fit membranis.
Sennertus itaque a cutc non omnem tollit fenfum ; pr&cipuHm enim il- lius efle mftrumenmn, non ad&quatum concedit : nam licet cutis pcr totum corpus circumducatur, ut externaobjeda, & injuriasundecunquein-
fruentes , percipiat ; tameh aliis etiam partibus ad injurias , illis obvias ifcernendas, etiam tadu opus eft. Longe ergo latius diffuilis eft fenfus tadus, eademque de causa membranxper totum corpus dilperfx funt ; partibufque etiam internis, ifque acutiflimus ineft. Quamvis vero mem- branx intcriores non tam exadte tangibilium differentias , ut manus, aut digiti, difcernant; non ftatim ab organis Taftus membrana eft prorfui excludenda. Cumcnim obinternarumiitum , omnes tangibilium dir- fcrentix iis offerri nequeant,deillis rede dijudicare ut partes externae nequeant ,fatis eft, fi nox.i ajuvantibus diftinguantur j in quo lenliim ha- bere exquifitiflimum ex doloribus variis fatis manifeftum eft. Neque mirum eft fi partes internx tangibilium differentias non exade digno- fcaiit, cum necillac,quas fummis elogiis pro exquifitiflimis fenfilibus decantarunt ( digitorum fc. apiccs ) hoc calidum , illud frigidum , hoc durum, illud molle, naturaliter cognofcere poflint, fed experientia quo- tidie hoc ipfum illis fuggerit. ,
Hic itaque diftingucndum eft inter fenflim externum nudum , & fen-' fum internum, qui de objcftis dijudicat, cujus vis & perfedio plurimum dependet ab experientia & anticipatis notionibus ; licet enim fenfus Tadus in omnibus membranis innotelcatjde objedis tamen dijudicatio & diftindio illis folum convenit, quibus continuo offeruntur, fic CKteris paribus, fi huic parti , non illi objeda tadilia offerri fbleant ; ea per hanc potius quam per aliam dijudicamus ,■ Unde per volam manus , & digito- rum apices perfedior fit fenfatio , quam per plantam , aut digitos pedis,' iaut aliam partem , licet eadem fpirituum proportio , fenfuique exter- nus omnibus poene lequalis infit. Si ita^ue membranac internje objeda etiam varia ac diverfa fentirent, xque de illorum differentiis judicarent, acc*utis. Undetandem concludere liceat prsecipuum Taftus organum efle cutem , & illam prjefertim quam obtinuit manus , ut inftrumentum commune rerum omnium apprsehenfioni dicatum : adxquatum vero mcmbranas; quarum beneficio, & aliac partes, ac cutis ipfa, (ut ex Gale- node ncrvorum diireminationibus loquentc, 9. de ufii partium cap. 15'.' coUigi poterit )^ hunc fenfum obtinent. Galeni verba haec fiint. Ipfa fc. cutii propagines paucas, tenues'!, raras , Agre conjplatoi inftar aranex cujufdam filorum eic omntbus fubjeBis parttbus recipit.
C A P V T
T>iJquifitionls (lyfmtomici^ LiberL
C A P V T V I.
T)e Pinmedine.
o
TErtiumjam fucccdit corporis tegumeninim , quodaGrxcis 'n-i^i?4 dicicur , pinguedo , feu adeps. In homine fub cute latet 5 quod nun- quam (inquit Vefiiius) in quadrupedibus pra:ter porcum & ericium occurrit. Extcnuiorc, oleosa exquifite claoorataianguinis portione e venis tenuioribus , roris inflar exudante , caloris inopi.i, fcupotius,;i mcmbranarum ( a quibus cilorcm acciperc ajunt ) deniitate & qualita- te in leipia figcnte coaleicit;eo modo qud in diilillationibus vapores ccndeniari vidcmus ,■ Ubi licet caput alcmbici iit calidiilim.um , vapo- res tamcn vi ignis fablati , ad latera ejus conilipantur . & in aquamcon- dcniantur. Fartes enim iilic tenuiores rarefada;, coguntur , & priorem naturam induunt, & in aquam redeunt. Non fecus membranis accrefce- rcvidetur, quam fuligo caminis ,• quae , viignis in ilipidbus accenil, olcoilis ligni , aut carbonum partcs crai][iorcs,& vifcidiores, rarefa- cicnte , per latera camins afcendens, amiiTo jamcalore rarefaciente, iis adhxret , & coagulatur. Ad eundem modum vapor ille ( qucm Spige- iius ex /ive.i jiuxime^^ UKdAbili alimenti parte , coclione perfici , & hutyrofiz fubftanti& in la^e refpondere ajfcrit , iinde animalia pinguiaplm butj/ri in laBe contineant , quam itiacra ) oleofus, &:fulphureus , poitquam ex venis, calore corporis rare- faftus in ipatia vacua feorsim elapius eft , facile fe ad. denfitatcm aii- quam ( mediis partibus conftringentibus , & qualitatibus figentibus ,' quashabet } reducit.
De natur.a ac modo illius generationis magna efl: interPhiIofophos,5c Medicos contentio. Ariiloteles 5. de hift. animal. fcribit adipis materiam efle calidam , & agens calidum , & calidos producere ciTedus ; ut dc- monftrare etiam conantur Veiga , ioubertus , & Argenterius : fed hos Laurentius Galenum dcfendens, in qusftione de adipe fubverrit : Eam enim frigore coalefccre ait , per frigus vero minus calidum inteliigit, ut. ( ex : gr : ) plumbiim liquefaftum a frigore cogi dicitur , non quod fit a6hi tale , fiquidcm plumbum jam coadum , manum admiOtam urit; non igitur adu frigidum , fed minus calidum ; caufam hujus concretio- nis rede aiiignafle Laurentium, ait SebaftianusBaftb, naturam vero male cxplicaffe, cum adipemfrigidam ejfe aftirmat. Nequc minus Ariftoteli adverfatur, quodacalido hanc concretionem iicri cxiftimat,- calor(in- quit ) eam liquefacit , & quod caloreliqiiefcit,per eundemnon condenfatur. Ncc na- turam ejus fatis rede aflignafleait, cum eam calidam elle dixit. Ne^^ enim tota eftfrigida , nec tota calida,fedpartibus conftat aliis caliclis , aliis frigidts , tta ut frigid& calidas in/e concludant.
Qucd vero calore pinguedo non condenfatur , vel hod:probarepo- teft, quia vitalium regioncm cordi vicinam , in qu.-i maxime viget calor, adipe vacuam vidcmus : Et animaha caiidioraminimepinguia funt ; f:;d. potius quibus calor deficit , ut caftratis , faminis , frigidis, & iis qui vi- tam deildem degunt , ubi calor torpet >• qucd nequaquamfierct, ii adeps aduftione generetur; neque vero in generatione prorfus dceflccalorem
C exifti-
lO Corporls Humani
exiftimamus 5 ciim ( ut diximus j ) per calorem vapor^is hos okofos rarefieri , & elevari necefle fit. (^od vero ( contra Laurentium & Galcnum ) ex materia frigida folum non fit ; ejus inflammabilitas do- cere poteft. Quod dubium non tollit Laurentius , ( cum ait ) ideo eam flammam concipere , quia materiam pinguem , & aeream habetj At quxritur , cur ii ex pingui materi.i fiat , non fit calida? ii ex aerea,quo- modo comburatur ? aerem enim flammam concipere negamus : cum nihilaliudfitquamaquararefafta, qu;^ inflammari nequeat. . Verifimiliiis itaque videtur illud BaiTonis, quod matericm habet & calidam, p-frigidam. Siquidem & ad generationem cjus, & calorem, vapores fufcitantem , & partes frigidiores , vifcidiorcs . calidas figentes, confer- re cxiflimamus. Cuin enim partes habeat adeo calidas , ut facile ac- cendantur &: in flammas effugiant , ad iliarum retentionem neceila- rium eft vinculum frigidi ambientis ; & quo rei cujuivis partesmagis ignex flierintinterius, eo copiofius haberent fpigidum externum,ut co- hibeantur. Indefitquodadcps, liieet^gnexfitnaturas ( & ideoftcma- cho debili prodeilet ) nihilominus concodu eil perdifKcilis , ventricu- loquemultumnocensrnecmirum, fipartesillas frigidas &crudas,fi- gentes calidas , eafque ambientes ventriculus vincere nequeat j cum non nifi ad moto igne , eo^ue longo temporis tradu , fuperentur.
Quod corpora contrarias hujuimodi partes , qualitatibus contrariig indutas , contineant ; ita tamen ut una qualitas fitlibera , alteraligata , nec mirum eil , nec impoifibile : Sicuti Sebaitianus Baflb acute fatis 8C ratione , &:experienti.iinphilof fuacont. Ariil. demonilravit , cui re- ferimus. Illuitrationem vero unam vel alteram proponere itatuimus.' Piper, mentha, abfinthium, &c ; ad taftum frigida funt , nemo tamea illorum nefcius eil caloris. Siquidem ex rofis , non folum ta6hi frigi-' dis, fed apud Medicos pro frigidis in primo gradu xflimatis ; Ex iliis ta- men fola diflillatione aquam eliciunt , quam ipiritum nominant ; calo- ris & inflammabilitatis liilphuris merito xmulum. Quod ipium mea mater non iine periculo eil cxperta ; admoto enim carbone ori exhau- iti Recipientis, manentibus adhuc guttulis aliquot duntaxat hujus liquo- ris ; tam fubito in flammam abierunt, ut magna vi, fimul ac itrepitu ere- ptum e manu vitrum , in altum tolleretur. Videtejam rationem tanta: illarum frigiditatis , nimirum ut tanto calori fit franum, ac illum cohi- beat. Partes enim calidx in tali modo a frigidis coercentur, ligantur & cohibentur, ut ne minima caloris particula lentiatur. Sed frigidx in fta- tu libero exiilentes , calorem refl:ringentes , vires iuas paffim enunciant, donecartefeparentur, &afuo carcere calidas particulx liberentur* Ex aliisvero herbis calidioribus , menth.i, abfinthio , &c. ipiritus tantx in- flammabilitatis extrahi nequeat , licet inter calidiflfimas pene numeren- tur : fed ideo rofis efle calidiores dicimus , quia calidaz partes tam mul- tx non funt , idcoque ncc tantce adfunt frigidx particulx, ut calorem con- itringant; fed calidxpartes aliis terreftrioribus partibus, cumpaucis crudis , figentibus admiitx,magis in plantis illis illuilrantur , & fe magis manifcltanti Ethinc ilomacho multum conducunt , non tantum calidisk cjus particulis, fedquia partes frigidas & crudas ( itomacho prorsus invincibiles , eique inimicas ) pauciifimas habent. Ad eundem modum cx papavere, quod fummam refrigerandi vim habere dicitur , aqua ma-
xime
T>ifquiJttionis d/fnatomic^ Liber I.
11
xime inflammabilis eliciatur, unde Quercetanus contra vulgatam opi- nionem valde calidum efle affirmat. idem ulterius ex fulphure coniir- matur ; quod cOim admodum igneum fit , & fubito flammam concipiat, in prunas tamen injeftum , eas a quibus accenditur extinguat , ita ut vix poltea igneicant : quippe partes frigidx, ( quas tanto potentiores & plu- res eflc necefle eil:, quanto plus ignis in fulphure continetur ) prunarum poros fubeuntes , igni exitum fua deniitate prscludunt. Et jam conci- iiatas habetis Anftotelis ^ Galeni fcntentias i iicut & pinguedinis natu- ram fxtis experientia & rationibus illuftratam.
Adipis etiam natura qux circa cordis baiim invenitur, ex didis etiam fiicile innoteicat. Fernelius album illud ( ut vocat) cordi adha:rens,non adipem efle veram , fed quid inter adipem & carnem probare ccnatur j quia non, ut adeps , Uquatur ; caufam ver6 hujus rei aflignat ; quia par- tcs fubtihores ob caloris vehcmentiam abierunt, aqua tamen illa in pcri- cardio, &: ipiius membranx denfltas , partes alias terrenx magis natura; participantes, cohibent, itaut concrefcentes ipeciem quandamadipis rctineant» Sed quidni & harc fubftantia circa. cordis oaiin , etiam iit adcps?& eandem cum adipe in aliis partibus originem habeat? quod non liquefcat, inde fieri poteft , quia cum in loco tam calido coaleicat , non ob reiniilionem caforis fieri , fed ob virtutem partium figentium infignem ; qux licet in regione tam calida fit , ut illinc omnes tales pro<- cul abigantur vapores ; tanta tamen cft figentium vis & cificacia , ut etiam fugientes apprxhendat vapores , & ante fugam coerceat , & con- denfet; Atque ob hanc illarum partium contumaciam', &cruditatem, tam ditficilis , aut nulla per calorem diffufio: Neque hoc folOmhuic pinguedini proprium elt ; fed & in adipe bovis etiam , non raro partes invenies , quas nullo modo , aut faltem exiguaai ejus partem liqueicas , ob partes crudas figentes,ignis viribus refiitentes.Et forfan ob pinguedi- nis hujus fixitatem circa cor , ignisviribus refiftentem, cor Germanici Carfaris cremari non potuit,referente Suetonio,& Seneca,- licet Seneca ;i veneno hoc accidifle voluit, cui & Spigelius in epift. ad Sohierum ad- ftipulatur ; veneho fc. fanguinem in cordis ventriculis figente & con- denfante, totum flammisinde repugnans fecit ; quibus non multum dif- fentiam ; hoc tamen addere liceat , fi talis quahtas igni reliftendi a ve^- neno folum fanguinem figente ventriculis cordis communicctur , quid obftat, quin parietes ejus comburerentur , nifi A pingucdine tah (dc qua jam fermonem fecimus ) eos incruftari dicimus , atque inde ignis furorem effugerent ?
Quod vero minus pinguis fit media regio , circa cor fcilicet , caufa eft caloris ibi vehementia , qua omnes partes tenuiores , & fubtiles , Vi cjus caloris diilipantur, & inremotiores corporis provincias , minufque calidas abiguntur^ibique concrefcunt ; ut circa renes : Atque hinc etiam quicalidiorisfuntnaturs, funt macilenti ; quia calor adeo poros tam membranarum, ( circa quas concrefcere foleat ) quam cutis dilatat , ut vapores illi oleofi facile caloris vi per poros apertos profugantur & cvaporentur , nec moram tam longam circa partes illas , ut figantur, & condenfentur , permittit : Remifsa vero caioris intenfione , xtatis pro- greflu , vel alio quovismodo, &ipfipoftea pinguefcunt.
Pinguedinis ufus eft ut ipatia vacua inter muiculos & vafa impleat, Pingitediujs
C z ' totumque "^'*''
12
Corpork Humam
totumque corpus pulchrum , molle , album & aequale reddat. Hi:ic in xtate , aut morbo confedis , corpora rugis fulcantur , dempta pinguedi- ne.qux fpatiailla inania implebat.' Veftis inftar caIefacit,non tam pro- prio calore, quam a frigore externo defendendo ,• ut patet hiftoria ill.\ Galeni. 4. de uf. partium 1 1. ubi narrathominemdempto omento , ejus vicem fupplere lan.i,& aliis veftibus circa ventrem. Tandem fecundum Galenum, & alios,ut in inediis in alimentum convertatur. Cum enim.liqua-' tur ( inquit Bauhinus ) formam vaporU fanguimi rurfus concipit , in venis remigratj & inediif extremis, inalimentum partium cedit,partes femper humidas confervans. Atque hoc in dubium vocari , nec fine ratione poteft : Etiamfi i vero alienum non fit, tales coUiquationes a calore fieri,tamcn id in ventriculum non confluit, nec in chylum,neque ex hoc in fanguinem mutatur; fed vel per ambitum corporis , & cutem , infenlibiliter difcutitur ; vel in ventrem confluit,& per alvum excernitur.Et li infanguinem rurfus remearet,pro alimento cujufvis partis haberi non poterit : nullx enim partes e.a nutriri pofllint, fed ut excrementum .\ reliquo alimento feparatur , f\ in fangui- nis mafs.i maneret, calore hepatis & cordis in partem ejus biliofam con-> verteretur , fi per mufculorum Ipatia inania , & cutem poft colliquatio- nem divagaretur , & cutem & mufculos eroderet, (3c exulceraret, de cu- jus natur.a vide Hofmanum libro de ichoribus. In inedia hujus diflipatio & coUiquatio accidentalis eft , non ex naturx inftituto , ut in reliquarum partium fubftantiam mutaretur . Sed quia in inedia ob defedum humi- <li,quod ab alimentis reftauratur, calor partium non temperetur,fed ma- gis indies incalefcat ; inde inufitato more in adipem, diflipatu facilem ,• agens, eam citiflime abfiimit. Cur partem efle corporis negant Ferne- lius &Laurentius, in ipfis perlpiciatis , fatis hxc a nobis de pinguedine didafunt.
C A P V T VII.
* . ■ ■■
T)eT* mniculo Cdrnofo,
T)AnnicuIus carnofiis eft membrana ex feminepronata, cuti&pin- -*■ guedmi m homine fubjeda,univerfum corpus ambiens. Oritur circa dorfum ; cuticula longe robufl:ior crafliorque ; fibris quibuldam raris mufculis,qui illi fubfternuntur, adhxret ; cuti vero non tam pertinaciter inhomine,ac in aliis animalibus per venas, arterias , & nervos commit- titur. Idcoque hominis cutis facilius illxs.! membran.i dividitur. Hic non cahdem in univerfo corpore crafsitiem obtinet , verum quibufdam cor- poris fedibus fibris adaugetur : ideoque carnofus elficitur, ut mufculi no- mine & pene natura donetur ,• ut in collo, fronte , &c. & in quibufdam animalibus undicunque fere carnolis,feu,utmagis proprie loquamur , fi- bris nervofis carne veftitis oppletur . Et ob hanc rationem tam acuto fenfii donatur , ut in rigore in febribus , & ante fudorem criticum perci- ^ipr quid piamus. Rigor autem eftmotus xqualis virtutis expultricis, & vaiidus a t^.fllriLu! " ^^ "^ol^flA , ab interioribus ad ambitum corporis mot.\ , & expultricem fit. in h.ic membranci ftimulante, Hunc fic exprefsit Galenus i . de fympt*
cauf. cap. j (^uoties aliqutdper corporis habitim violenter agitur , necejfe eji, dum car-
nem
T)ifquiJitionis ^ndtomic^e Liher L 1 3
tiem perftieatiomnia in qna incidit,pungat,fiimulet; quod autem omniscaufa mor- Jax, live calida, live frigida, animai in rigorem ducit, exemplis plurimis illuftrari poterit : ii fano corpori fcrventem aquam infundas,ftatim hor- rore vexabitur. Et in febribus tcrtianis , qus omnium maxime funt bi- liof-e, multLim rigore infeftantur, non a frigore accidcntali antecedente, ob caloris ad partes vitales receiVum; fed a vaporibus acribus ad cxtra emillis ; Atque hoc in fymptomaticis videre hceat, quibus fine frigore prarcedente, rigore vexantur ,• A frigore ctiam rigor accidit , ut in hye- me ; & poft midioncm larpe aere frigido derepente in veficam irrum- pente, ejus membranas vellicantc , per confenfum expultricem in toto hoc panniculo facultatcm & horrorem quendam excitat.
Bauhinus illum ideo efle anaturafadum , nt pinguedip.is Uqaefaiiionem a continuo mitfctdorum motu impediret. Uilis fane nunquam anatura ordinatusj in macilentisenim, & iis animahbus, in quibus pinguedo huic fubftcrnitur, nulhus eifctufus , quod ipfum natura abhorret , nihil cnim frullra fccit : Alium itaque ufum inquiramus. Vafa ad cutem aberrantia fuicit. In Bru- tis cciam, prxter porcum & ericium fua dcnfitate & crafsitic, fanguineos vapores retinet, ica ut intra iilum retenti ac condcnfati , in pinguedineni fiaantur; Cujus folilm gratia Spigclius eum .\ natura fadum voiuit. Prx- ter lios vero aiium nec infcrioris ordinis ufum afsignare poflumus , fciii- cet ut mufcuios finguios in fuis locis propriis contineat, totumque cor- pus «quale ac planum reddat.
C A P V T V 1 1 1.
Departihus continentihm propriisoin infimo ventrB» T>e zSVfufculis ahdominis,
T M.C de partibus communibus continentibus, quibus totum vefiitur
-^ corpus.Sequunturjam proprice, qux ventri inferiori inferviunt,quie funt mufcuii, & peritonxum.
De mufcuiis ab Anatomicis fatis diflum eft , eos folum nominare fiif^ ficit. Muicuii qui inferiorcm ventrem obtegunt, quinque conffituunt pa- ria. Erimum par oblique defcendens,ob fibras cjus obli^»' defccndentcs , didum ; totum abdomen tegit. Secundum par,obiique afcendcns, ob ii- bras contrarii fitus,di<Sum : primo pari proxime fubfternitur. Tertium par reftorum efl, ob fibras iongas,reftas,medium ventris, per iongitudi- nem , percurrens ,* & fub hoc excurrunt venx & arteria: a mammis & utero ; ibique manifeflis anaflomafibus conjundse , ut Tab. V I. figura 4.e.e.e. tam infio-ncm mammarum cum utero & abdomine pariunt con- fenfum. Quartum par funt pyramidaics, ob figuram fic didi : Redorum infimis tcndinibus incumbentes. Quintum par , tranfverfi , fitu infimi j numerando fc. introrfum a cuticuia ad peritonscum.
Hi ad fcecum expuifionem, & thoracis motui vario inferviunt , atquc fic refpiracioni miniflrantur. Aiiquando tumoribus attoiluntur, mcdi- cifque fi'pe imponunt , & pro vifcerum habentur affcftibus.
C 3 C A P V T
14 Corporis Humani
C A P V T I X.
T>e TeritoUi^o,
Tp Eritonxum Grxcis isri^roytutv , dm rS m^reiviS-ai , dicltur , quod ■'- omnibus partibus in ventre inferiore circumtenditur ; Figuram ha- bet ovalem , ommum membranarum eft ampliffima, ex filamentis Ipcr- maticis, & materno fanguine enata.
Subllantia ejus memoranofa, tenuis, fed admodum valida eft & dcn- fa ; fub umbilico vero deniior eft, quam fupra,contra Laurentium, ut in- teftinorum , & vifcerum pondus melius fuftentet. Hujus geminum efle principium confirmat Fallopius, quemfcquitur Spigelius , aprimri& tertia lumborum vertebra , quibus valide adneditur , a nervis illic pro- deuntibus oritur ; tunica enim a dura & tenui meninge cerebri , omni- bus nervis communicata, hoc in loco , in membranam hanc expanditur. Atque hinc confenfus ille infignis inter membranas omncs, partcfque iis ohtedas, cum cerebro ejufque membranis, dura & tenui.
AnneAiturfiiperiusdiaphragmati,ejufque tunicam inferiorem con- ftituit; inferius oflibus pubis ; & ilium reliqui^ partibus infra mufculos abdominis perrepit. In aliquibus partibus duplicatur , in quibus vafa fe- cure incedunt, & fulciuntur , prxcipue circa lumbonim vertebras , pro vense cavx, & arteriaemagns proceflli; & anterius pro vafis umbilicali- bus, & in hypogaftrio , ubi uterus & vefica interjacent. Perforatur fii-; periiJs in parte dextra , vena cava i finiftra xfophago , arteria magna & vena fine pari ; inferius circa anum, & pro urethra , & anterius pro vafis umbilicalibus. Proccfl^us etiam duos in fuperiore parte oflSspubis, utrinque unum, non minus in faminis , quam in maribus obtinuit. Pro- dudiones funt oblongx, tendines mufculorum obliquorum, & tranfver- forum perforantes ; in viris,exitum prxbentes vafis lpermaticis,.ad lcro- tum tendunt , in foeminis autem , ad inguina producuntur , & in vulva: clatiorem fedem terminantur,in quibus uteri ligamenta rotunda, quxin latam,& nervofam exilitatem utrinquc fupra pubis os dcgenerant , cui clitoris alligatur,defcendunt. Interior hujus tunicaardifliime vafig defcen- dentibns , in viris adhxret , quse fi rumpatur , aut laxetur, fit hernia ; de- fcendente omento , vel inteftino, vel utroque. In fceminis ardiCis liga- mentumuteri conftringit , & proceflTus funt breviores , ideo^ue rarius hernia inguinali corripiuntur. In aliis vero ejus partibus , {c. fupra um- bilicum, ubi tenuior eft membrana, novi faminas, ex conatibus magnis in partu , herniofas fieri. '
Quzedifta funt ufum ejus fatis indicant: nimirwm ut inteftina vifce-
ptrUonxi raque omnia contineat & confervet, omnibufque partibus in ventrc in-
officium. feriori contentis & tunicam prsebeat , & ligamentum : unde fit ut hoc
intemperie correpto , afficiantur & omnes ma: partes. Ejus interior fia-
perficies lcvis eft , & lubrica , aquofo humorc a vaporibus condenfatis;
lcmper madida.
L IB RI
T>if^uiJitionis (t£natomica Liher /. 15
LIBRI PRIMI
PARS SECVNDA.
. I ■
C A P V T I.
T>e l^artibus Qontemis,
Blatis omnibus tegumentis methodo anatomica, fequiuitur partes in infimo ventre contentac. Qux vel ad indjvidui con- lervationem , vel Ipeciei , inferviunt.
Ad individui confervationem , alis funt ad nutritionem ne- ceflarix , alix adjuvantes , ut omentum & pancreas. Interillas ad nutri- tionem neceflarias , alix chylificationi , ahac fanguificationi inferviunt. Chylificationis agens prxcipuum efl: uentriculus , diftribuentes vero partes & perficientes , lunt inteflina.
Hsmatofeos partes alix chylum ex inteftinis exugunt,ut vens laftear, qux chylum attradum ad hepar deferunt , ubi in languinem mutatur ; alixconfeftum diflxibuunt , ut vena cava , ad cor pro ulteriore codio- ne deducit. A corde vero univerfo corpori per arterias diftribuitur.' Ahs excrementa recipiunt, ut veficula fellis, lien, renes , & vefica.
Ad fpcciei propagationem facientes , funt partes viriles , ac mulie- brcs. Viriles ahx <funt deferentes , ut arterix ; alix partem ehciunt & elaborant, ut paraftatx; alise fliperabundantem fanguinem regerunt , ut vcnx fpermatiCcC ; alix femini vim tribuunt prolincam , ut teftes ,• aha: femen deferunt & confervant , deferentia vafa'dida, & proftatx, ac ve- liculx feminarix. Muliebres funt omnes illacqux in viro liipradidse funt, & uterus.
wm ■■
C A P V T II.
T>e Omento,
OMentum inter nutritionis adjuuantia cnumeratum, quia prius in difledione poft peritonxum fe vifuioffert, primunaintrad^atione locum obtinet. Grscis iTTiTXoiv dicitur. Mcmbrana cft ampla , duphca- ta inmodum marlupii aucuparii , in anteriore parte fita ad fundum ven- triculi ; & deorfum fuper inteftina ad umbilicum , rarius ad os pubis ufque expanditur in homine, (ut ajunt Anatomici ) in cane vero omnia tegit intcftina, ut fxpius vidimus in illorum viva difledione. Qupd
au-tem
l6 Corporls Humani
autem ad umbilicum tantum in homine pervenerit , putanmt nonnulli ex nimia corporis contradione fieri ; dc hac re verd audi Vefalinm , Lb./j cap. 4. Omentum qucd inteftms obvolyi deheAt raro uhra mnbilicum defcende- re conjptcitur , fed maxiina fui parte fmiftrorfum lienem verfus retrahi , & convolvi , quod cum in hominibu$ laqueo fuffocatis , primo obfervarem ; ex concujfu , motu^ corporis hoe eveniffe arbitrahar , fed poftea idipfum inaquafuffocatis, & capite trtmcatis , aut morbo alio quopiam mortuis, & in iis etiamquihusviventilus abdomen apenebatur animadvertty ad pubis os defcendere raro comperi. In difledione vero humani corporis an- no 163 8, Martii 6.1aqueo ruffocati, om.entum ufque ad os pubis liiper in- teftina delatum vidi. Et Spigeliusid fa-pe ad os pubis porrigi in homine, fcribit, mulieribus tamen magis , quam viris, ut obefi.'-, qu.\m macris. Et contra Vefalium aph. 46. feft. 5. Hipp. miiitat, quo m.ulieres ideo lleri- lefcere denuntiat , quod omentum inter veftcam,& uterim decidens,ejits cervicemgra- yitate , expinguedine nata nimis comprimit. At qucmodo hoc fieri poteric, liad umbilicum duntaxat defcendat ? llc fjepe hernix caufi cil: , ut Vefalius fepe fe conlpexifle dicit ; & leviter detradum ad os pubis ufque defccn- dere pofle pofliea fatetur. Omenti itaque ambx membrana: iibi incum- bentes, fi inteflinorum fcdem duntaxat , qua; fupra umbiiicum confifdt y operiant , revolutjc admodum, & in Ipiras collefta: apparent : Si vero ad hunc mcdum non implicentur, facile ad pubis os ufque defcendcro poflunt.
Formam habcre marfupii aucuparii diximus,cujus orificii rotundi an- terior membrana , ventriculi fundo , ( a cujus tertia tunica , a peritonseo niutuata, initium fiimit) cavo hepatis ac lienis anneditur.Inferior mem- brana .\ peritonaro ad dorfum , itatim fub diaphragmate oritur; Quce hepatis cavo ( fed rarius ) diaphragmati , dextro ventriculi lateri , lieni & duodeno fere toto , adnafcitur , adeo utipfi mefenterii loco fit : pofle- rior elatius anteriore afcendit.
Venas habet plurimas , tam errabundo duftu varie inter fe excurren- tes, ut retium chordas smulentur ; qux in venam portam fe exonerantj in cavam vero nullse ; a fuperiori membrana,in duas, jventriculi fundum petentes, gaftroepiploem dextram & finiflram-^-^runtur ; ab inferiori in ramum fplcnicum multiplices ducuntur.In his omnibus valvulas plu- resreperiad fplenicum, & gaftroepiploas fpedantes , eafque ad vena- rum oftiapofitas, ne a di(5tis ramis , in has minutilas refluat , & illas vio- laret fanguis.
Arterias habet venarum comites , a cceliaca, quae fanguinem ad omen- tum deferunt, & per anaftomafes venis communicant. Nervos etiam habet a fexto pari. Pinguedo circa vafa hxc , in obcefis plurima , ixi ma- cilentis modica adnata cernitur; in intermediis fpatiis inter vafa nulla obfervatur. cffidufm Oflicium omcnti eft calorcm ventriculi, & intcftinorum foverej
ideoque proculdubio inplicas feinvolvit, ut magiscirca ventriculum contrahatur, & majorem calorem illi inducat. Alium Hippocrates af- iignat ufum, fciiicet , ut humidum faculentum in prima concodione fegregatum depafcatur : inde mappa corporis vocatur : Pinguedo etiam illa non tam pura eil: quam in aliis partibus , fed canofa , faculcnta , & facile putrefccns ; Hinc fl propter vulnus .iliquod e corpore decidit, il- lico corrumpitur; utdocet Hippocrates aph. j" S.feft.^.
- C A P V T
Omcnii.
T}ifquiJitioms (t/fnatomic^ Liher L 17
C A P V T 1 1 1.
De partihus mtritiom dicatis, De Feutriculo.
CVm continua caloris dcprxdatione confiimatur pabulum illudvi- tx, humidum lc : radicale ,■ adeo utdiu vivere nequeat homo , nec Ipcciem propagaret , nili rellauretur humidum , coniervato in debita proportione calore deprxdante. Ad hocmunus exequcndum ,Natura humidi rcparationem , novi femper additione excogitavit : quam repa- rationcm nutritioncm vocamus , qu;\ partcs deperdita: pcrpetuo reftau- rantur. At hxc line debit.1 materix prxparatione fieri nequeat, nec hxc iine organis debito modo conilitutis, ablblvi po.terit. Huic ergo mune- ri dcllinaturventriculus, qui cibum afiumptum conccquit, & in cremo- xem quendam convertit ; quo perado leviter fe.conftrino;endo , in inte- ilina protrudit. Ciyus pars tenuior , & optima li venis lafteis exugitur ; ^ fertur ad hepar , ubi fit codio fecunda ; ubi ab ejus parenchymate in languinem convertitur ; unde per vcnam cavam ad cor deducitur,ibique ultenore concodione perficitur, & aptum ad alendum redditur,hincque per arterias toti corpori difpenfatur j arteris: rursiis in venas,per'anallo- mafesquafdamianguinem refundunt, venxrursusad cordeferunt. In hac perpetua fariguinis circulatione per univerfum corpus , partes iibi conveniens alimentum attrahunt. Quodut rediusfaciant, iniisinfita eft alimenti neceflarii, & cognati appetentia, & fenfus quidam, quo de- fiuxus , & iride alimenti defedus ad reparationem , percipiatur , qui etli toti corpori & iingulis particuiis inlit , maxime tamen viget in vcntricu- lo, & prxcipue in orificio ejus fuperiori, ob nervos infignes, .\ fexto ner- vorumpari iiiicimplantatos. Galenus itaque i.delympt. cauf cap. 7, quinque , fefe ordine in appetitu alimenti fequentia , recenfet. Primum eftdiilipatio fubilantix corporis per continuum illum effluxum. Hinc, fccundo , oriair ipvaiKtj o^i^a > naturalis , quo corpus nutriatur & reftau- retur, appetitus. 3. fudio venarum inanitarum in toto corpore , qu.i ve- nx minorcs a majoribus , & hx ab aliis , donec tandcm ad ventriculum , ut cibi promptuarium, deventum eft. 4. Senfus eft in ventriculi fuperio- ri orificio ; quod tadu maxime valet. Et:tandem 5. Appetitus animalis, /
quo animal vellicationem in orificio ventriculi percipiens,ad famem & iitira explendam, quxrendumquc cibum & potum, fe confert.
Cum tantus itaque iit hujuspartis ufus ; ejus conftrufticncm, ac natu- rampaulo altius inveftigcmus , &:primo de Offaphago , quo cibus ad ventriculum ducitur,quia ventriculo anneftitur, & cum eo ejufdem elle naturx apparet, aliquid dicendum efle exiftimamus ; licet in medio ven- tre fitus iit,atque ideo fccundum exlped-aret librum.
Gula itaque feu oic-o(pdy@o ab oico & (^dyyjjxa. ; quod cibum ferre OErofhagl iignificat, dicitur : pars illa teres eft , qua: ab ore ad ventriculum defcen- ^"P^''"'- dit, inicium famens a faucibus, ad lingux radicem ; ftatimque inter alpc- ram arteriam , cui fubfternitur , tum vertebras colli & thoracis , quibus iniidet, re<3:a defceridit : ubi ad quintam thoracis vcrtebram perveneric
D afophagus.
iS Cor^oris tlumani
cefophacus, aortx truncd cedcns , ad dextrum nonnihil fleditur, delnde ad nonam ufque dedudus, paululum a vertebris elevatus, aortamque fu- pergrediens , diaphragma a Ixvolatere pertranfit, & circa undecimam thoracis vertebram , ventriculi orificio finiftro inferitur.
Conftatex tribus membranis, ut ventriculus, quarum una communis eft, a peritonso, ut volunt nonnulli, alii aligamentis vertebrarum , qui- bus adhxret, deduda eft, & cxteras proprias includit: dua: propria; : ha- rum prima & externa carnofa eft, & cralla, fibris tranfvcrfis donata, qu3£ ad cibi depreflionem optime inferviunt. Altera interna , membranofa , fibris Tcdiis conftans, qua totam interiorem ventriculi partem, palatum, os, fauces , & labia tegit ac inveftit j unde tantusinter hafce partes con- fenfusjUt exlabiisfuturi vomitusfignaappareant: labiorum tremor& palpitatio vomitum prxcedit ,• ideoque etiam quicquid ori eft ingratum , naufeam & vomitum ciet, & in gutture quafi hxrebit ; oefophagus fuas fibras contra reftringcns.
Arterias habet ab intercoftalibus, & ccEliaca,quxcoronariam confti- tuunt, hx ad nutritionem fanguinem adducunt , & quod .\ nutritione r'e- Iinquitur,per anaftomafes ad venas, ( quas a fine pari, & coronari.a accc- pit ) emandatur. Nervos habet a fexto nervorum pari : Glandulas etiam duas, gulcC&Iaringicommunes, tonfillas didas, accepit j alias duas ia medio h pofteriore ipfius fede.
Hic nonnunquam ita anguftatur, ut omnem poene toUat deglutitio- nem, cujus rei hiftoriam fatis memorabilem rcfert D. Hechfteterus, dec.j.obf caf j". de rufticoquodam , cujus gulaapotu vini malvatici , ia quo radix confolids majoris infufa fuit, itaconftringebatur,utpoene fau- ces priccluderentur , nec fine maxima difficultate deglutiret. •
Aliquando relaxatur a catarrhis defcendentibus , ac vomitu frequen- tiori , quo adeo^ debilitatur , ut fibras fuas' contrahere nequcat» Accidit interdfi ut folida & dura facile,liquida vero difficultcr, & non fine metu fufTocationis deglutiantur; cujus rei hiftoriam refert GuIiel.Fab.ccnt.j'» obferv.34.caufam hujus mali ftatuit^efTe in epiglottide paralyfi laboran- te , ita ut afperam arteriam exa6te obtegere ncqueac ^ hinc liquida in afoeram arteriam inciderint , & fuffocationis metum cxcitarint : duri- ukrula vero ratione pondcris epiglottidem deprefifle , & proinde fine ditficultate per cpiglottidem dcfcendifle. At rcdius ut mihi videtur, hu- jus mali caufam aflignare poflumus debilitati fibrarum tunicx fecundas ttfophagi , ciborum detrufioni infervientium. Quae debilitatae, ea qusc ftridamfibrarumcontradionemrequirant, qualia funt liquida appraer- hendcrc ncqueant ,• fcd in fuperiorem oefophagi partem ex ore de- lapfa, ibi infiihint , quia fibrae cjus debilitata: , fe confrringere tam ^t&h. acf deprcffionem ncqueant ; quirt illarum impetum efTugientia , vel fur- sum rursiis impelluntur , vcl illic in fummitatc oefophagi pcrmanentia, & laringem comprcmentia , fufFocationem minitantur. Solida vero , fi vel minimis fibrarum conatibus aggrediantur, illarum vim eflFugere ne- queunt, nec tam ftrid-am oefophagi compreffionem requirunt , quia fl pars aliqua motu depreffivo fibrarum deprimatur , cum omnes partes fint continua: , facile defeendunt a debili & quafi inchoato motu com- prefla.
Ventriculus «ojA/<* dicitiu:, in corporis medio poene pofitus,proxim^
fub
T^ifquiJitionis^iA^natomicaLiberL' 19
fub diaphragmate , inter hepar , & lienem Inteftinis continuatnr. In dextro latere nuiquam fcptum attingit , fed jecoris duntaxat cavo fub- tenilis , tantimi a iepto dillat , quantajccoris cft craffities. In finiltra ve- ro & elatiore ledc, diaphragma contingit : Idcoquc vcntriculus admo- dum repletus, fepti motum impcdiendo,dylpna'am caufit. Lien ad latus iiniilrum in parte ejus nonnihil poftcriore, lubftcrnitur. Anteriiis nudus eil, fcd vice omcnti aliud hic obtinuit ilibiidium, prxter peritonarum , & mufculos abdominis , venam Icilicet ab umbilico dcdudam , qu-i fcetus nutrimentum accipit , quxque poftpartum cxanguis efticitur, & in liga- incntum abit , huic multa pinguedo,nonin omnibus tamen copiofa, ad- naicitur, & fupra ventriculi partcm antcriorem,una cum pinguedinead hepar alcendens, aliquid ventnculo auxilii prxbere potelt : Sed hoclo- co ficile frigore aiiicitur; quam maleitaque ialuti iux confuluerunt, Iqui veires, de morc , dcducunt a peftore , & ventriculum femper nuda- tum habent. Pofterius funt fpinadorfi, velut propugnaculum quod- dam denfum ; & lumborum muiculi , ac pancreas. Ideoque in luxatio- ne vel concullione vcrtcbrarum (prxcipue undecimxj appetitus dejici- tur, cibi indigefti vomitus, & litis adlunt ; Ejus rei hilioriam affert Gu- iiel : Fabritius cent. 5. obfcr. 65. Inferius inteihnis & omento adjacet , huicq; colon inteftinum , omcnti - interventu per totam ejus inferiorem partem conncftitur. Inde utriufq; confenfusin colico dolorc;cum enim cmvomhm colon illo modo multum fubtendatur , turbatur ventriculus, & hinc vo- '«"'''^■^•. hiitus Ixpius excitatur.
Formam habet rotundam', circa latus iiniftrum , ad dextrum vero ob- iongam, tibix utricularis rufticorum iiguram referens. Magnitudo iti- dem varia eft ; ii eximatur & infletur , multo major eft, quam in corpore efle poteft. Notavit Spigelius in viri cadavere vcntriculi cavitatem qua- tuordecim aqux libras cepifle : In foeminis tamen minor eft , quam vi- ris, quia minus edunt. In illis enim quilongam inediamftiftentarunt, ventriculus adeo contraftus apparet , ut non facile ab inteftinis dilcerrii pofiit. Ex oris longitudine fxpe capacitatcm ejus dignofcimus , & gran- aiorem habere ventriculum , quibus os majus eft, dicimus. Ex amplitu- dine etiam fpatii a cartilagine enfiformi, ad umbilicum , fi majus lit fpS- tium iquam facieiV vel pedoris , capacem efle ventriculiim judicamus. Hippocrates-quinq; paliTiorum longitudine definitum efTe ait , fed quari- tacunque iit ejus amplitudo, & five multum, iive parum contineat,totum iditaproxime compleditur , ut nihil vacui relinquat, quo redius con- "coftio perficiatur. ■.ijpici.; '
" Orinciis duobus in eIatifTIrri!i fui regione donatur. Siniftrum> iivc fii- perius diftum , pene in medio vcntriculi , circa undecimam vertebram thoracis, oefophago continuatum, diaphragmati anned:itur,& partes po- fteribres refpicit. Hinc ad dorfum majori cum fjccefTu, in ftomachi de- Qs^ '•" ^»" bilitate, applicantur emplaftra. Grxcis ^Kct^^icb dicitur, cor, a quo dolo- Xbuhailm tes in co zciphaXyfai , & Ka^hay^o) vocantur , quod maximus , qb ncr- onficii fiife- ' Vorum fexti paris communionem,inter cor & ipfiim iit confenfus. Hviic "J^^^i-^l'^,. duo inferuntur nervi iniignes a fexto pari nervorum pcr ttfophagi lateca afpiicand.x. decurrentes , utrinque unus ; qui fe in multos minutiores furculos divi- dunt,^ obhos fsnfus iUic exquiiitifiimus, uttotius corporis indigentiam yj^^„ ^l„^ perfentiat , qux vini appetendi excitat.ut animalad cibum potumque >«»''"<«»
D z novum '""^'
20 Corporis Humani
novum quxrendum impellatur ; Fibris carnofis circularibus donatur, ut alimento intra ventriculum recepto , exafte claudatur ; cum plurimum in concodionc referat fuliginum & caloris retentio; ne fumi etiam ele- ventur,ac vapores cor vel cercbrumpetentes, vcrtiginem^dolores in ca- pite,& fatidum anhelitum caularentur. Quibufdam (inquitBauhinus ) ob moerorem ita conlbringitur , ut cibos iblidos deglutire nequeant.
Alterum ventriculi orincium cibos in cremorem mutatos . ad intefti- na tranfi-nittit , unde wvhoo^®^ dicitur , Ianitor,osdextrum & inferius, quamvis non minus in elatillima fede fit pofitum : fed veteres a quibus hoc nomen accepit , ante Vcfalium, in inferiore ventriculi regione fi- tum crediderunt , fcd male ; opportet enim ut cibus, cum exade in cre- morcm llt mutatus , vcntriculi potius excernCndi roborcquam cibi pon- dere in intcftina propelleretur. Huic orificio , prstcr fibras tranfver- fas quas in tunica ejus extern.i habet, intrinfecus fpiffior crafTiorque circulus circumjedus eft, fphind-eris mufculi in modum: utrefcrt Spi- gelius. Sed non tam fphinderem reprxflntat, quam quafl valvulam craffam , ac denfam ad vcntriculum intus fpedantem , qualem in initio coli invenire liceat ; non tameri exaifte orificium claudit^cum ad chylt emiflionem dilatetur ; fed cum .id retentionem fibra: con|I:ringantur , orificium exafte claudit. Per has eminentias orificiorum in fuperioro parte ventriculi , cavitas quxdam in medio efficitur , quam non exaftd complet hepar fuperftratum: & in h.ic, Spigelius locum aflignat,ubi hu- mores plurimos contineri voluit Hippocrates , caufas multorum malo- rum exiflentes. In aph. ^"4. fed. 7 . inquit ; Qmbus inter diaphragma & ven- triculum ptuita interduditur , 6' dolorem adfert , in altermrum ventrem viam non ha' beus , iis per venas in veficam verfapituita , morbi fitfolutio. In qua etiam faEpius obfervavit Spigelius, aquam,pituitam,flatufcjueplurimos coacervari, qud per poros ,& infenfibiles meatus membranarum illic repferant.
Subftantia ejus membranofa eft, ac nervofa , qua: , ventriculo corru-
fato & contrafto, denfa eft ; dilatato vero tenuis. In iis qui crapula: dc- iti iiint, adeo tenuis redditur , & debilis , ut corrugari amplius non pof- iitj quacfxpe diuturnioris imbecillitatis ventriculi caufa exittit.Ex tribus conitat membranis five tunicis , quae triplici fibrarum genere intertextae funt. Redis, quibus ( utftatuunt anatomici ) ad fe cibum attrahit ; obli'» quis , quibus quod accepit retinet ; Tranfverfis , quibus expellit. Scd redius forfan dici poterit, has fibras folum ad robur & firmitatem con- ducere ; ficut fportulx quo pluribus intexuntur viminibus , eo fortiores redduntur, prsefertim cum aliajpartes abfque fibris ejufrnodi nervofis, at- trahunt, retinent , & expellunt. Fallopius etiam in obfervationibus ana- tomicis probat, motus hofce in aliis nullis efle tunicis ventriculi , nifi in fecunda ; nuUa enim ( inquit ) attraSio, aut retentio, ab interna tunica ventricttli, aui inteftinorum fit ; titiia tota nervofa ac membranofa eft , carnet^ prorfus deftituta , at motus tftifolu)n7nodofibris carnofis conveniunt , ut fufius probat. Tunica vero interna ventriculi fibras hafce omnis generis habet , fed non carnofas ; nec , ut exterior, fe movere poterit: ciim enim contrahatur cxterior tunica propria ; ad cundem modum non contrahitur interna,fcd corrugatun & complicata femper in vacuisventriculismvenitur. Non itaque a fibris hifce, quatenus fibris,motus hofce accepifle arbitramur ;fedfibraseo nominc adhuncmodum eflc intextas, utpartes firmiores, S<. robuftiores fierent, Interna
Dtjquifitioms (iJ^natomica LiherL 2i
Interna tunica nervofa eft , & licct omni fibrarum generetextafit, tamen quia carnofs non funt, leiplam non movet , In hanc terminan- tur vafaomnia , quxad ventriculum feruntur, & cum tunica interiore afophagi, & oris ell eadcm ; quarc nihil quod ventriculo fit inwratum recipit. Unde tam magnus illorum conicnfus , ut quod palato non pla- ceat, in ventriculo fxpc naufcam 3c vomitum moveat : Prcptcr qucm confenllim ( inquit Bauhinus } caput pcr palatum evacuare non poflu- mus, quin limul etiam ventriculum cvacuemus. Rugcfi cft ob cruftam (inquit Bartholinus) carnofim libi adhxrentcm , ut melius ab ingeftis durioribus dcfcndatur , qax ci;ufta ab cxcrementis tcrticc codionis ven- triculi provenit : Sed rcdius mihi vidctur, rugas illas amagqitudine ejus originem ducere : cum cnim amplitudinc multo cxtcrnam lupcret, ob cxtcrioris includcntis anguftiam, adpropriam amplitudinem fe di- latarc.neque ad exterioris extcnfionemfe contrahere poterit, necefle eft utplicas &rugas habeat.
£xteiior tunica conftat ex fibris carnofis omnis generis, fedprJEci- puetranlverfls. Hx mediocriter contradx, cibuni amplexantur & re- tinent ; fln autem valide fe fttingant, ipliun exprimunt , Hinc Fallopius motum lolum expreilionis eilc in ventriculo, ftatuit , ciim fcilicet exte- rior tunica feipfam per tranfverfum , :obliquum , reftum valide contra- hat : & tunc folum continere dicitur , cumpylorus feipfum conftringat, atque tunica exterior cibum leviter compltxa , fupra ipfum quiefrat. Ideoque retentionis munus non efle obliquarum fibrarum , fed pylori ipfius, qui ftringitur , exitumque impedit.
Tertia & extima tunica, q\ix & communis dicitur , a peritonxo , ubi diaphraghma fuperius ejus orificium fliccingit , pronata eft j qux pro- priis tunicis robur addit , ciim omnium,qu£ a peritonso prodcunt , fit crafllfiima.
Tunicis hifce alimentum fuppeditant arteria; a coeliaca arteria or- tje,ab ofticio nomen mutuata, quia fanguincm Koi\t?i , ventriculo tranf^ mittit ,• atvero licet ab oflicio hoc nomen accepit, omnibus etiamparti- bus pene in inferiori regione famulatur,& fanguincm pro illarum nutri- tione aptum ab aorta fuppeditat. Hujus arterise dexter ramus, antequam hepar ingrediatur , in itinere , ex parte elatiore, in medio dudu duos ra- mos pyloricos difleminat, in pofteriorem pylori fedem pluribus ramuliif diiperfos. Ex inferiorc fede, Gaftroepiplois dextra, paulo infignior , ad dextrum fundi ventriculi latus defIe<Sit ; & fuperiore omenti membra- na fufiFulta , in anteriorem & pofteriorem ventriculi fedem foboles qual^ dam fpargit. Sinifter ramus, arteria fplenica,ad Lienem progreditur, & ex fupcrioreparte,in intinere Gapicatn emittitTab.VI.b.qui^in mcdiuru pofterioris vetriculi partis,qua dorfo incumbit,porrigiturj & inde afcen- dens ventriculi finiftrum orificium corons initar cingit, & furculos, fur- sum,in oefophagi finem,&: dcorsiim , eofque majores & frequentiores, in ventriculum difpergit,ficque arteriam conftituit Coronariam. Ex fuperiore ramo arterise ^lenicx,Iienem jam ingrediente , GaftroepiploU ftniftra Tab. V I. f.f.f. in finiftramfundi ventriculi fedem derivatur; & va,s breve arteria- fum Tab.VI.d.ad finiftru ventriculi latus & orificum deducitur.Per quas arterias cum fiicco melancholico maxime abundaverit fanguis;aliquan- tulum ad Iienem ( ejus receptaculum) afipatim affluens , in ventriculum . £«idarinoterit D 5 Venas
22 Corporis Humani
Venas habet arteriarum Gomites , a Porta & Liene , ut vulgaritcr ha- betur; quarum unamagni apud Anatomicos olim fuit pretii , VAi{c\VL' cet breve Tab. V I. c. c. c. per quod fuccum melancholicum in vcn- triculum, ad ciendum appetitum , refundi ajunt ; de cujus veritate infra plura dicentur. Venx autcm iilx quas a licne provenire exiftimarunt ; revera non a liencfed a ramo fplcnico originem ducunt, vel potius in il- lum inhiant, cum artcriis per anattomafcsjunguntur, & finguinemfu- perfluum,a partis nutritione,reducunt.Cum pyloricis arteriis unitur vena Gaflrica, feu Pylorica ( uti eam vocat Spigehus ) qnx a pyloro ex variis ramulis in poitic.a ejus parte difperiis collefta , deicendit , & m venam Portam, ftatim antequam hepar ingrediatur fe exonerat. Reliquis arte- riis venx ejufdem nominis adjunguntur per anafl:omafes , & per illarum latera excurrentes , omnes in ramum i]3lenicum inhiant , & fanguinem fuperflumn a nutritione in eum rcfundunt , u£ ad fontem caloris reduca- tur : quibus omnibus valvuk funt aflixx , ad ramum ijDlenicum fpe- ■ftanteSi
Nervos item a fexto pari nervorum duos , ad orificium ventriculi lu- premum five iiniflrum, habet : quorum unus in partem dextram, alter fl- niilram, pluribus ramis, reticuli inilar , diffunduntur, atque ita orificium cingunt, ut ex nervis totum conflare videatur. Et a ramo , in dextram partem implantato flirculus quidam iecundum elatiorem ventriculi re- gionem ad Pylorum defertur . Quampbrem mirum non efl , tantum eflle inter hunc & cerebrum confenfum , adeo ut percuflb afTeftoque ce- rebro, ventriculus turbetur & vomitiones fiant ; atque viciffim, male ap- fe<So ventriculo animalem etiam facultatem languere :. Hip. apho. ^ow fed-. 6. quibus prxciditur cerebrum , his febris & yomitus biliofus fuper-: venit. rcnmcun Adio ventriculi coftio eft, quam %oA«(r?D , chylificationem "appellanC. Hxc ( inquiunt Anatomici } cdore duntaxat non perficHttr,fed propria ac ingeniti ventricidi proprietate . Non enim calore, licet validusfit , hoc efficit, quia tmt qiio vali-'^ dior ejfet calor , eo magis vigeret vii illa chjlifica ,quodfalfum efi : quia calor ignis eft in- tenfior uUo calore in corpore, non tdmen chjUficat & concoquit ,fed perurit ; & e contm * StrutbiecameHftomachus ferrutfl digerit , quod vix igne domatur ; nemo tamen dicei in illo majores ejfe caloris gradus, quam in igne. Ingenita ita^ facultas ineft ventricul» , hu-' jus atlionis cbjmifta pracipuus.
Verum enimvero nondum adhuc nobis conftat , cur non calore taft- tum humido, hoc efl , menflruo proprio , animje tanquam inftrumento , opus hoc perficiatur, ciim codio nihil aliud fit quam putrefadio, & par^ tium feparatio ; Athxc in adniiriiftrationibus chymicis hocfolummodc* etficiente , calore fcilicet in corpore humido , in particulas corporis in^ finuante producatur, ut in maceratiom, digeftione, putrefa^ione, 8c fermentatione'^ quibus operationibus .\ calore humido miflum aiiquo modo diflblviturV vel compage naturali foluta, ad artificialem folutionem aptius redditur', qux operationes in omni feparatione , vel iingulx, vel altera earum prje-» mittuntur. Ita in diflillatione , partes oleofx & fpirituofx facile eliciun- tur,qucE ncgleft.i. maceratione , & putrefadione elici vixpofllmt. Ee qusnam in his operationibus ineit differentia ? Finis in omnibus pen^ eft idem, fcparatio fcilicct partium.Cliymicus ut ft>iritus,olemn,eJfentias,ScCi ex plantiseliciat, eas macerat , calore humido , & digerit , partefque
9"S
aBio,
2)iJtjmJjtionis^/fmtomtc£ Ltber /. 25
ejus menftruo proprio feparat , ut particulx exoptatje a partibus terre- ftrioribus eliciantur. Sic in concoftione in ventriculo fuificit folummo- do partium folutio, ut per ladeas fucci bcnigni ab excrementis , facilior & accommodatior fiac leparatio. Neque uUa alia in ventriculo apparet operatio. Ailimilationem iili attribuunt vetcres Anatomici ,• fed male , hxc enim folum nutritionem , & augmentationcm prxcedit , non pra:- parationem , qualis tantum eft chyliiicatio : fed uentriculus chylo non nutritur ,• uti infra probabitur ; ergo nec aflimilatione opus ell. Quod ad argumenta fpedat ; i . quod , li a calorc iieret , quo fortior is ef fet,e6 fehcior foret concoc^io, dico non omnem calorem cuilibet adio- ni convenire, calor cnim moderatus gallins, aut fornacis iniEgypto, ex ovopuUumproducit; validiorignis, auc aqux incalefccntis ailat , & in- durat. Sic in iitis ante enumeratis aftionibus chymicis macerationis, di- ^e{lionis,& fermentationis, calor moderatus opus optatum perficit ; fcrtior vero calcinationem, & cinerefadionem produceret. Sic in ven- triculo calor moderatus cibos in chykim mutat , hoc eil, partes folvit& feparat ; at violentior , aut inteniior calor, ut in febribus, omnia adurit , humores &fpiritusfolvit : Adeo ut ventriculi adio non iblumdepra- vetur, fed prorfus pene amittatur. Siquidem mel in feniorum ventricu- lis, minus calidis ( referente Galeno lib. de natur. facult. ) refte coqui- tur, illifque multum prodelt : in calidioribus vero aduritur , ilatim ama- refcit , & in bilem vertitur : Hoc ex agente aliqua facultate in ventricu- lo non iit , fed ex calore ; hoc idem enim efficitur codione artificiali : fi diutius enim mel concoquatur , nigrelcit, & penitus amarefcit, quod, in corpore ii effet, bilem vocaremus. At vero ii proprietatem aliquam ventriculo ex diveriitate fubftantije neceflTario ineifc contendunt, iitilla calorisjVirtutif^ue illius quaitingatur menitruum feu humidum , quo ca- lor in cibos agens , in particulas illorum penitiores felicius iniinuet", il- lafque comminuat ac dividat, atque h^ec forfan ex vitrioli aut tartari na- tura participat , quibus chymici ad faciliorem feparationem femper uii fuerunt, Hocque multum fuadet acida vomitio aut erudatio, quse, liceC in cibis ingeilis non invenitur qualitas , a ventriculo facile potulenta: parti communicari pofle videamus ; ventriculus enim vituU lac con- ta^u folum coagulat, & in hunc finem a mulierculis expetitur, ut innat.^ fua aciditate humidiores ladis partes tenuiores , ut facilime a craffiori- bus diiHuant, efficiat. Hoc ipium in ciborum concodionc fieri verifimi- le eft, talemq; proprietatem in ventriculo inveniri libenter concedimus. Fateor etiam non quemlibet caloris gradum hoc efficere, fed talem, qui huic adioni fufficeret ; imo cuilibet ventriculo certum & proprium eflc caloris gradum ; alios enim ventriculos habere frigidos , alios calidos, alios temperatos dicimus ; & quo calidiores iint ventriculi, eo citius ci- bos , eofque codu difficiliores concoquunt ; leves & codu faciies adu- runt, magilque ventriculo noxii tales liint , quam duriores & craifiores : contrarium accidit ventriculo frigido : & a differentibus caloris gradi- bus, codionisfacilitas, aut difficultas oritur. Quod Struthiocamelus ferrum digerat,nobis de experimento nondum conftat , quod ferrum frangat, devoret & comminuat, lubenter concedam, fed an digerit, hoc eft, an particularum folvit compagein, ita ut partes facile feparari, appo- m & affimilari poffint, multum dubito. Accipitres non diu vivcre , nec
caponq?
24 Corporls Humani T>ifqutJitionis
capones impinguefcere, nifi filices, aut pannum, aut arenuls pr^rfto flnt , cognolcimus : nbn quod ea digerant, iilque nutriantur ; fed quod iis ven- triculum , & intcflina mundificcnt. Quidni & Struthiocamelus idem efficiat ; ferro duntaxat eum nutriri non ailcrunt. Quod vero fturni ci- cutam , conturnices veratrum coquunt & njitigant , nobis prorfus indo- mita, &:inimica; non a proprietate aliqua ventriculiaccidit,fedpotius totius corporis, prxcipue vitalium ,• qui talem totius habent conftitutio- nem, ut quod huic fpeciei tota fubftantia adverfatur , & qualitate aliqu.i not.a, vel occulta fit inimicum ,• alteri pro alimcntohabeatur. Studiolum quendam Oxonienfem novi, araneas innoxie devorare iblitum.: hoc non ex proprietate aliqu.^i ventriculi , ab aliis hominibus differente , il- larum vencnofttatem tundente ; fed quia talis vitaiium fuerat alexi- pharmaca dilpoiitio, utnullam illis infcrantnoxam. Venenata quacli- bet proculdubio li ex ventriculo in venas non fc infinuarcnt , nec Ipiri- tibus communicarentur , non tantum adferrent periculum : Innoxie enim hydrargyrum in ventriculum fumimus , cum cito naturam ad ex- cretionem follicitet ; at vero fi eo inungamur, gravia multa fymptoma- ta, nonnunquam mors , fequuntur : ( cum {c. venenofitas ejus fpiritibus communicetur ) qus vero in ventriculo cxcitare , ob celerem ejus eva- cuationem , non poterit.
Non itaque aliud agens externum concoftionis efle videtur , nu.im calor moderatus,& blandus;non ille tantum qui fubftantise ventriculi in- natus eft,aut a corde indefinente fluxu fuppeditatur;fed & qucm circum- ftantes partes fuo fotu fuggerunt ; cujufmodi funt in dextr.a & fuperiore parte , lecur ; in finiftr.i Lien , fuperius diaphragma , inferius inteftina ,' ante omentum, retro aortje & cavx trunci. Calor hic, ciborum humore fat multo pcrmiftas partes liberans : ipfse fe fcparant & vinculis quxquo Jalienis liberant , quod ipfum eft cod^io & putrefadio. Nihil enim am- plius requiritur ad putredinem , hoc eft, diflolutionem partium , quam particularum, aliunde fixarum, liberatio,& homogenearum unio ; quod lit humore tenui & penetrante particulis mifto , & calore blando exter- no agente , ac cum interno unito, unde fortior evadens , compagem fbl- vit ; reliqua particulis ipfis cognatis permittuntur , qux fe facile , foluto vinculo, uniunt. Neque tamen proprietates qualdam , aut occultas qua- litates a ventriculo prorfus excludimus. Quare enim alii cibialiisma- gis appetantur , alii refpuantur magis , ab occultis proculdubio dualita- tibus , qu2e in propri.i cujufque temperie inveniuntur , oriri , exifuman-> dum eft.
Reftat jam ut de nutritione ejus aliquid reponam : an chylo vel fan- guine nutriatur , multum difputatur. Veiga &: loubertus chylo ali affir- mant, pluribus argumentis illud probare conantes , prxcipue vero quod ftatim afliimpto cibo ceflet fames. Sed qu.\m male , vel ipfa ventriculi conftrudio convincat : arteriis enim & venis ajque ac alix partes dona- tur , quae fe vel in interiorcm ejus tunicam fpargunt , fed cui bono , ac ufui r nifi ad illud commune cum cxteris partibus officium aflignentur, fcilicet ut illi fanguinem pro alimento deferant. Si f anguis fit cjus ali- mentum, tunc chylus non eft. Sed cur fames ceflat ? quia fames illa,qu£ ab afllimptis cibis tollitur , eft fames illa animalis, fcnfus ille attradioni» vcnarum in orificio ventriculi finiftro. Senf us vcro ille , feu dolor qui in
ventriculo
dyffiatomic^ Libri L Tars I L 25
ventriailo pcrcipitur , fit acontraftione nimia fibrarum , obinanitam ventriculi capacitatem j Sennertus eum vocatfenfum divulfionis, quo ceiiante, hoc fit repleto rurius ventriculo, fedatur fames : quomodo prx- terea ventriculus infantis in utero adhuc chylo nutriretur? certe non alio nutritur modo in utero ; alio in adulto.
Excitatur nonnunquam appetitushic, feu fenfus animalis in orificio finiilro vcntriculi, per fucccs acidos , ut aceto, & hujufmodi , qui dolo- remhunc quafi convulfivum , ac erodcntem etfingunt ; utincanina ap- petentia , per humores acidos , & erodentes convellitur ilomachus,-& animalem illum in ilomacho smulatur j nec a ventriculi repletione fe- datur, quiatunicis ejus fortiter adha:ret, & perpetuo erodit & divellit. Si vero humores ahashabent qualitates,autfaporem ingratum,naufeam, vel vomitum excitant, ut bilis, qua: continuo expulilvam facultatem ii- ritat: aliihumores, utpituitafalfa, vel infipida, quia minus ftomacho funt infclli , diurius in illo liarrere poflunt ^ fed appctirum , \^c. ienfiim animalem , cmnimodo toUunt ,• quia cum fint mucofi , & vifcidi , tuni- cam ventriculi interiorem adeo iilinunt , ut fpirituum adivitas m ea. prorfus retundatur , nec ejus latera tam proxime conilringi poterunt , uc in fe concidere , & humiditatem cxhauflam fentire poffint.
C A P V T I V.
,■ _ i
De Lnteflinis.
1N cremoremjam mutatis cibis, ac illorum compa^e folutaj ob putrc- dinem ingratijam ventriculo fiunt; itaque fe validius conftringit, & Pylori fibris laxatis , in inteftina tanquam inutile pondus excludit . In, inteftinis vero motus quidam OT6g/s-aAT2x@- chylum in ea exprefllim promovet,- quoitinere, ulteriore elaboratione majorem acquirit perfe- ftionem. Optima exinde & fubtilior par s cremoris per venas exugitun. quod reliquum eft , fcEces appellant , & per anum , beneficio muiculo- rum abdominis, & motus illius inteftinorum, extruditur.
Inteftina Grxcis %nz^ difta , quodin intima corporis fede pofita fint ; Initium ducunt ab iplo dextro ventriculi orificio , eique, ut aiophagus liniftro, continuantur. Abhoccumventrislongitudinem plurimum fu- perent, ut in eo contineantur , variis modis invicem convolvuntur.
Hcec mcfenterii beneficio invicem conneduntur , dorfoquc alligari- tur. Corpora funt oblonga, fexies, plus minus hominis cujus funt, lon- gitudincm fuperant , acquare ftatuit Vefalius ulnas Italicas utplurimum 14. & dimidium : concava funt,fed non aeque capacia.Subftantia illorum ventriculi fubftanticE npn abfimilis, cum tribus conftent tunicis ; una communi , & duabus propriis , a pyloro continuatis. Clyfteres itaque injedi, & lumbrici, authumores acriores , internam inteftincrum tuni-f cam erodentes , per confenfum cum ventriculo, vomitum excitare pof- funt, Communis a peritonxo , mediante omento , & mefenterii mem- branis , exoritur. Dux proprixfiint, molliores & tenuiores quimin ventriculo , quia hic duriora, & ineoncocta excipit j illa vero ut pluri-
E mum
2^ Cdfforis Hmnani Dif^ttijitionis
mum coda , & cittenuata comple<Jtuntur. Harum prima & extcribr
membranofa eft, ac valida, pluribus donata fibris , quas a fuperiore par-
te, hoc eft , a pyloi^o ad anum ufque conftringendo , foeces expellit, Al-
tera interior , longior exteriori , itaque rugola in tcnuibus , qux rugse in
fo/oincellas expanfse^delabentem chylum moderate remorentur ; ut a
rpu fitut- venis commode exugatur ; nervea eft , & mtus mucosa qufidam liibftan-
iMimeftlnii. tia, excrementitia , pituitosa , vifcida obducitur, qufi inteftina quali invi-
trantur, ut alvi foeces lubricitate promotx, ex corporepromptius de-
pellantur. Qux vero aliquando ex cibis ftigidis , & vifcidis , & intefti-
norum debilitate augetur , dc cumulatur : & fidiu ibi harreat, ita craifa-
tur, & indurefcit, ut cum evacuatur , inteftini tunicam aemuletur , cujus
Depart. rci duo cxempla refert Fernelius,de Imperatoris Caroli V.Legato, qui
fymptomat. ^^^ fexenuium valetudinarius injedo poftea acrion clyftere , ipn durum
Hh6.c4-9- acfirmum quippiam , medio dudu pertullim, pedis longitudine dc-
traftum eft : quod ille inteftini portionem efle metuebat. Idem etiam
de clariflimo Lipfio extat in vita Heurnii , quod nihil aliud erat quam
materia hxc mucofa , totam inteftini cavitatem illinens , concreta ,• per
quam excrementa prxterlabentia cavitatem illam in medio eftor-
marunt.
Inter tunicas hafce inteftinorum vafa , arteriac , vense , & nervi difper- guntur. Arteri^ partlm a caliaca, quae fanguinem ad duodenum , & je- juni initium deferunt ; ( ab his fuperfluuni reducit vena mefenterica dextra, & in portam evomit ) : partim ab utraque arteria mefenterica. lejuni reliquum ileon, cacum,& colipartem dextram , mefenterica ar- teria fuperior ; coli partemfiniftram, ac re^S^Um inteftinum, mefenteri- ca arteria inferior , qua: ad extremum podicem defcendens , arteriam conftituit hatnorrhoidalem , fanguine benigno & concofto irrigavit. Ab . ; his vena mefenterica dextra, ad quam haemorrhoidalis vena interna ten-
dit ; ac iiniftra mefenterica vena languinem in portam , & venahzmor- thoidalis externa, in cavsc ramum hypogaftricum reducunt. Nervosha- bent a fexto nervorum pari j a ramo , qui ad pylorum tendit, in duode- num ramuli Iparguntur ; In reliqua plurimi utrin^ue .\ ramo , radicibus coftarum porredo , difleminantur furculi : In reftifinem , feu podicem quatuor a quinta conjugatione oflis facri. Atque hinc tam exquifitifllimi ienfus inteltinorum, in colo, & reftomale affedis.
Licet ab orificio dextro ventriculi ad anum ufq; continuum ac idem iint corpus, tamen cum lubftantia , figura, oflicio , fitu , magnitudine , dc anfradtuum numero varient , diverfa fortiuntur nomina : iicut unus idemque fluvius, ob magnitudinem , aut locos quos percurrit , variis fignatur nominibus. Idcirco iratione fubftantiac auo conftituantur in- teftinorum genera ; Tenuia & crafla. Tenuia , ob membranarum te- nuitatcmitadida, partemventris inferiorem occupant; feciis quamin canibus. Unde Vcteres illorum txemplo tenuia voc.irunt fuperiora , crafla inferiora , quod Jn hominibus falfum eft . Sed ad mediam fedem magis accedunt, & totam pene umbilicalem regionem occupant ; quia viciniora efle debent centro mefenterii , ne nimis longodudu prolata vafa injuriis nimis eflent obnoxia ; ideoque quam proximd a mefenterio vcnas & arterias recipiunt.
Inteftinum gracile , feu tenue , eft unus ^continuus dudus ab orific.io
ventri-
(t/ftiatomk^ Liberl. T^ars II, 27
ventriculi ad colon , quod ter nomen, acfitriaelTentjVariat, Primum, tota illJi inteilini parte qua: ab inferiori vcntriculi orificio , reda quo- dammodo eoufque , ubi inteftinum prius in anfraftus convolvi incipit , confhituitur , & duodcnum dicitur , a duodecim digitorum longitudine nomen accepit. Vens ladea: prster ca:tera vafli huic innumerx conce- duntur. Secundumjcjunum didum, quod utplurimum vacuum repc- riatur, ob flavs bilis vim acrem , f.icultatem expultricem lua acrimonifi Itimulantem : principium fumit a dextris , fiib colo , ubi duodenum de- linit , & inteftina convolvi incipiunt, iupra umbilicum ; cujus totam fc- re regionem occupat : longitudine palmas duodecim , & trcs digitos :rquat. In initio ejus inferitur porus biliaris , & inter duas ejus membra- nas paulo cxcurrit, adeo ut tunica interior , vicem valvula; fubcat ( ut in Tao. III. figu. 2. d. f. videre liceat ) quo bilis ilncerioris acrimoni;], irritentur inteliina, ad.foeces contentas expellendas , & ad pituitam len- tam adhxrelcentem, deturbandam infurgant.
Xertium tleon , {cmvoIvuIhs , a frcquentibus quibus involvitur anfradi- bus, ad longiorem cibi moram utilibus : fubter umbilicum, ad ilia & coxas utrinque fitum eft , in crafli inteflini principio deiinit ; ubi vero initium fumit, Vefalius ignorare fe dicit,quia nuUum manifeftum difcri- men inter hoc & jejunum efle,dijudicare potuit. Vulgaris Anatomico- n.im fententia efl , illic initium fumere , ubi pauciores inferuntur mefa- raic£. Omnimn longiifimum eft , palmam unam & viginti excedens. Hoc efl illud quod in fcrotum decidens , herniam inteftinalem caufatur.
Xcnuia hjec motum habere obfcurum antea diximus , q uo chylum a o«:r/« & ftiperis ad inferiora promovent,- qui aptifEme comparatur lumbricorum 'motiis inu' terreffarium motui, qui partes corporis fucceflive movent. Ex hoc mo- ft'""'"'^?^- tu docet Spigeiius rationem liei morbi , qui iolis competit tenuibus , qu6dcrafla(inquit) hoc motu careant. Motus hic inteftinorum natu- ralis , fit a parte fuperiore ad .inferiora , ( ut didum eft ) ut chylus per univerfum inteflinorum du<fhim diftribuatur. In ileo vero motus hic in- nuce paf~ verfus eft, ob quem via , per quam alui cxcrementa deorsum feruntur, fi""'* W'«- intercipitur , itaut focces nec flatus ullus per alvum emittantur , fed per vomitum magno aegri faftidio rejiciantur. Motus autem invertitur,cum fibrs , qux fe, a pyloro incipientes , conftringentes , ad anum verfus foe- ces deorfum depellant J jam econtra ab ano motum fuum incipiant , & verfus fuperiora fe conftringant. Ettuncomniafursumexprimant. De quo hiftoriam videas memorabilem in Mathxo de Gradibus, de quadam puella clyfteres d^ glandes filis alligatas , ruptis filis per os rejiciente , ' un.i cum lilis.
Craflk inteftina ita dicuntur , quia crafliores tunicas habent , & craf- (^'■"(f* "*- 'fam chyli partem continent. IUorum initium eft, ubiadextris inftar ^fa^"""' o-lobi cuiuidam prsgrandis extuberant ; unde appendix, quce craifbrum eft primum, propendet ; Tv(pXov dicitur , Cwcum , ab obfcuro ufu ( in- Tntefimum quit Bautiinus ) nomen habet ; coli initio enafcitur. In homine tcnue , "^'''*"'- oblongum , & crafiiori lumbrico convoluto iimile cft , cxteris omnibus inteftinis anguftius & arftius , longitudinem quatuor digitorum , & lati- tudinem pollicis squans : Reni dextro,mediante peritonxo h. mefente- riolibtrum,adneftitur. Incanibus multo amplius, fxcibufque femper repletum , m hominibus vero femper inane reperitur. At Laurentius
E 2 multa
28 Corporis Humani Difquijitionis
muka aflerit in illo quandoq; acervari,non per dies tantum,fcd per men- fcs i fic ceraforum nucleos,poft quartum menfem rejedos vidic. Curve- roin quadrupcdibus tanto majorem obtinuit magnitudinem, quamin homine, obhanc rationem fieri docent Anatomici : ne cum prona ince- dant, in maximis ad anteriora motibus , foeces ad tenuia recurrant. Scdquem ufum ilH in homine tribuere , videamus. Galenus hunc af- Cicllntcfu- flo;navit ; utfi quid^ in tranfim pertenuia inteftina diftributionem fefellerit , & venAS m ujtts in jficftraicaf fit pr.iterlapfum ; id omne diiiturnd in cceco mora exugatur. Et in hanc '""T^m Ga- fententiam juravit Archangelus , & Laurentius , qui in omnibus , Galeni
cun
hiisim <yc. partes agic. At Bauhinus aliud exquilivit ofiicium ,• fcilicec dam foe- tus in utero contineatur , ut foeces , qux plurimx ac liquidiores , & plu- ribus menf)bus funt coUedx , excipiat. In adultioribus vero quia foeces in colo minori copia colliguntur, hujus appendicis ufus ceflat. Alii Anatomici his contenti ratiombus , difficultatis fuccumbunt oneri , ac ufum ejus penitus ignotum fatentur. Sed antequam noflxam opinionem proferamus , Anatomicorum opiniones paulo perpendamus. i. Ga- leni opinionem convellit eorumexperientia, qui dicunt femperinane exifl:ere, ergo cjiylum non continet. Prxterea inteftina nullo modo chy- lum ab excrementis feparare pofliint , & certe fine foecibus iple in coc- cum recedere non poteft. Deinde nulla cogit neceflitas ut ilhc acerve- tur, donec exugatur. Mefaraicjc enim multx in colon inferuntur , quae chylum etiam n illic deflueret , feparent : hoc certe fcio , multas in ilmd,i' &inre(3:umetiam ad anum ufque inferi venas ladeas , quas temporo diftributionis chylo plenas invenire liceat : qu^e tanien fruflra a natura eflent comparatx , fi chylum omnem anticiparet coecum. AdBauhini fententiam quod attinet, dico fi folum foetui in utero exiflenti inferviret,' , licut vena umbilicalis, cur in adultis non exarefceret, ut vena umbilica- lis , & arteris in infantis corde ? Cur in adultis , imo etiam fenibus , ca- vum reperitur ? Cui bono, aut ufuimanet illa cavitas in adultis ? Aliud igitur quxrendumeftolficium; quod fl pofltot doftiflimorum decer- tantes opiniones , noflram liceat proferre , tale affignarem.
Coli principio valvula efl appofita , qux a ventriculo ad anum Ipe-
&^t; ita ut excrementa ex ileo in colon facile afcendant, econtra verA
a colo ad ileum , nc flatus quidem pertranfire poterit ; ut infra docebi-
tur. ( Afcendereex ileo in colondico, quia ilei finis , & coli principium
: in inferiori parte ventris fita funt,& colon fursum ad ventriculum ufquc
producitur . ) Supra hanc valvulam , ad coli initium immediate an-
, ncditur ccecum , cujus orificium quam proxime ad valvulam in hunc
caci offi' finem, appom judicamus. Si fortc colon flatibus,aut fcecibus exficcatis ,
ctifm ije~ ^^ diuturn.i alvi aftridione , ( qux fxpius eveniunt ) prematur , ne nimio
illarum impetu retrocedentium, violetur valvula,ac natuum renuxu de-
orfum in ileum violenter prementium , difrumpatur : adeft quafi diver-
ticulum quoddam , quo recedant flatus ifti , & valvula illorum liberetur
Cw in in- violenti.1. Ideo^; in infantibus majus apparet , quia dum in utero exiftit
faniibuf foetus, & diu cxcrementa accumulantur , ad valvulx prxfervationem m
'^uim adui- ^^^ recedant,& diftendant. In adultis non adeo diftendatur necfemper
tii. flatus ur^eantjideoq; in minus fe contrahit fpatium. In canibus magnum
eft, quia fortafle ad continendas foeces vice fuppleat coli : in quibus par-
vum,aut pene nullum eft colon. Sed hxc clarius ex fitu coli apparebunt.
Colon
^jlnatomk^ Liher I. Tars II. ^: . 29
Colon eft inteftinum craflum fecundum , a kwAuw , retardo , nomen mutuatur , quod ratione ccllularum , quibus varie extumefcit, foeces re- moretur. Hujus principium amplum eft, & multo capacius , quam in alia parte, in dextro ileofitum, hincad rcnem dextrum afcendit,cui membranis adneftitur. Deinde furfum , 'fub hepate refleditur , ubi fol- liculofelhs nonnunquam adneditur, ejufque contadu, luteo tingitur colore. Ulterius tranfversim pergit fub ventriculi fundo. E iiniltr.! , membranis tenuibus hcni jungitur : mox in pofteriora reflcdlitur ad renem liniftrum , cui flrmiter alhgatur. Hinc fit quod fx'pe dolor co- hcus cum nephritico confundatur , nec.mirum ; utriique enim reni- fT'^'""'''
\^ r 1 J T /-111 aolorum cq-
bus annexum , male ii quodammodo amciatur , nicile illorum dolorcs nd & m- eftingat. Hinc ad os facrum defcendit, ac finiftrorfum fe reflcftens , il- ^'"■"'" ""- linc quafiadumbihcumalcendit, &inre(a-um deiinit; ;\ quo anguili.v quadam, vehiti ftridim premente vinculo , disjungitur. Hocinloco CHraVom a flatibus fubito reilrid-is , dolores cohci funt p-raviifimi. Totum pe- ""■•■" "'"^ ne abdomen circumdat ; omniumque mteltinorum eft amphlhmum : cmcUnt quo flatuum , tam in ventriculo , quam inteiliinis genitorum , ac pri- ''""S"' mcE coftionis excrementorum , fit receptacuhim ; ne foecibus egeren- dis homo , animal ftudiofum , multifque negotiis occupatum , con- tinuo interpellatur : ficut animaha illa qux hoc inteilino carent. Lon- gum eil communiter palmas feptem , vel odo , & in latitudine , pugni magnitudinem squat ; hgamentis duobus fortibus dpnatur , altero quo fuperius , altero quo inferius partibus valide alhgatur, & per mem- branam infwriorem omentidorfb jungitur, Subftantia coh cjcteris eft carnofior . pluribus celluhs , quibus foeces contineri poflunt , donatur* Ne vero celluls diflblvantur , per hujus mediam, & fuperiorem partem fccundum ejus longitudinem , latitudine medii digiti , vinculum quod- dam excurrit,- quo laxato, vel rupto, ftatim diflblvuntur ; ubi ad redum accedit, teres redditur.
Ob diverfas hujus inteflini Converfiones fursum & deorsum , ne foe- ces -ex mufculorum abdominis comprefliione , deorfum in ileumrur- -{us relaberentur ; chyhqite diftributionem perturbarent ; ad coh ini- tium valvula apponitur, crafla &valida; De cujus numero certant anatomici. Archangelus tres ( ut in corde ) voluit. At unam duntaxat , '«demonftrat autopfia. Quse in canibus figuram femilunarem non ha- bet , ut in hominibus invenitur : Membrana enim non eft , ut cxterx valvulae ; fed crafla & orbiculata , in mddum iphinfteris ; adeb ut cum aperitur inteilinum, ac expanditur , ftriga quaedam tranfverfa eminet , neque ahter quam ruga apparet. Eandem pene rationem in ftrudura habet cum naifis ex viminibus textis , qux facile ingrelTuros admittant pifces , nullos vero egredi permittant. Verum hcet naturahter omnem refluxum ad ileum prohibeat , fjepenumerb adeb laxatur, ut aerinfla- tus in ileiuTi pertranfeat, imo foeces , clyfteres , & glandes : ut in hifto- ria fupra allata ex Mathseo de Gradibus , & continu.^ experienti.i , in ihaca paffione , & cohc.a videre hceat. Et hujuimodi cafibus ruptam , velmale afTeftam c^e. valvulam, eft credendum ; vel muco, autpi- tuita crafsa ita obhtam , ut colo quafi agglutinari , exiflimandum eft, ut fspius fe obfervafle atteftatur Spigelius.
E 5 Tertium
3Q Corpom HtimaniT)ifquiJitionis
Tertium craflbrum , Redum , a refto dudu dicitur. Principium ha- bet ubiinteftina circumvolvi deHnuntj & afummooflis facri,red:a. deorsum, ad extremum uique coccygis ,• quibus peritonxi interventu fir- miter conneditur, ne dccidat. In viris peni , in mulieribus uteri cervici connafcitur. Hinc maxima ell illarum partium fympathia : Stranguria cnim ex Redi inflammatione fxpius originem ducit. Unde illud Hippo- cratis, aph. 5 8. feft. 5. Recto intefiino, vel utero, inflamniMione abfeps , urmaftil- licidiumfiipervcnit. Ob vicinitatem enim in confcnfum trahunturvelica & reftum. Et fit h^c fl:ranguria vel a refolut.i facultate retentrice velicx , vel iirince acrimonia , a calore prxternaturali partis vicinx , ort.i. Sed major in muhcribus uteri , & Redi efl: conienliis ; adco ut exulcerato intertino, fepeperpudendum rejiciaturexcrementum. Siquidem aph. ly.feft. 7. S^iingravidittAmulteritenefmmfuperveneritp abortirieamfacit. Tra- hitur enim in confenfum uteri vis expaltrix , cum expultrice Redi ; cu- jus etiam retehtrix facultas , crebra defidendi neceflitate , fatifcit. Lonr
fitudine, palmam unam cum dimidio cequat , latitudine tres digitos , ha- ens appendices pingues exterius adnatas . Hujus fini mufculus orbicu- laris circumjicicur, qui orificium conftringat: quem ir<PfyKTii^a, Hip- pocrates vocat , ne nobis invitis foeces excidant , fed foliim voluntari.i compreflione exprimantur. Ideo refolutus per paralyfin , aut hujufmo- di Ixfus , foeces involuntarie excidere ; liquidem Iseib veiicje fphinftere, lotium involuntarie effluere videmus. Hujus tunicce paulo crafliores iunt, & carnofiores , ex quo fit, ut vulneratum, rursiis confolidetur, prje- ter csterorum naturam. ribras plurimas tranfverfas, reftas paucas,obli- quas pauciores habet.
Ufus horum communis eft , ( ut ajunt Anatomici ) ut fint inftar terrjc, partibus alendis. Ut enim in terra eft alimentum plantarum cognatum, »&confufum. unde fuis radicibus , quod neceflarium eft , attrahunt ; Sic in inteftinis , chylus cum excrementis eft confufus , alimentum aptum, quod radices coirporis, laftea: exugunt , ut partes nutriantur. Deinde ut foeces, & qux fuftioni inepta fint , retineant , dpnec excernantur : prcete- re.a in his uberior codio nt ; utquae prius in ventriculo inchoata fuit, ia his abfolvatur.
C A P V T %
T>e af^efenterio.
QVia dorfo, int&rventu mefonterii, inteftina coUigantur , & per illudt vafa illa, venx laftex, chylum ut hirudines , exugentes, produ- cuntur : de illius natura aliquid prius dicemus , quam chyli progrefllun ad hepar fubeamus.
Mefenterium ergo feu jweo-gm/joi' , ^ fitu diduni , quod fit kv fU(ra Tuf iVTi^cov , ad pofteriorem inteftinorum fedem eft locatum : cujus benefi- cio inteftina invicem, & ad dorfa colligantur , ut homini tantum ufum , ad quem funt deftinata,fecurius,ac raagis foeliciter prxftent. Membranea conftat fubftanti.1 , ex duobus mutuo attenfis , 8l accumbentibus mem-
branis.
(Ufnatomka.l^ih^rL T^m I L 31
\ i \.
branis,a peritonxo originem duccntibus , conformatur. In canibus , in jpatiis ubi vafa non admittit , itaconnatx funt , acfi fimplici membrana conftarct. Initium fumit ad primam, «Si tertiam lumborum vertebram. Hujus figura chrcularis plane in plicas contrafta j circa initium angu- ftumeft , in medio amplum , & in lateribus , prsecipuc finiftro , ubi ad re^um inteftinum defcendit , oblongum eft. Neque in hoc folum , quo validiusdorfointeftinaadneAeret, membraneum eft , ac tamvalidum efticitur, verum etiam ut venas , & arterias ad inteftina excurrentes , fe- cure fuffulciat.
Glandula; inilioplurimx funt, quxvalbrum divaricationibus inter- jefts , vafi fuffulciant , & compreflionem impediant , ne chyli diftribu- tio inde impediatur: unde his aliquando fchirrum patientibus, totius corporis conlumptio fequitur. De illarum ufu plura infra de Pancreate didurus, docebo.
A
C A P V T V 1.
T)e venis z5\fefaraicis vulgatis , 6> vena T?orta.
D inteftinajam perdudus chylus, fi ibipermanferit nullo modo in corporis alimentum abire poteft. Corporis enim.particulxli-? cet fenftles , non commune cum quadrupedibus , & cxteris animantibus habentprivilegium, qui huc & illuc va:gantes, quodillismagisplaceat excerpunt.Sedipotius (plantarum inftar)ilIud.quod terraprxbet a vicinis partibus exugunt per radices; hoc munus in corpore melaraicis afligna-!; runt Anatomici , venis fcilicet in mefenterio confpicuis ,- fed verius for- fan, ( fi modo illis notx fiiiflent ) ladeis tribuiflent. Sed cum tantorum virorum confenfu de illis talis invaluit opinio , priusiUarum examine- tnus naturam & flarufturam , quam verum chyli progrefliim per ladeas perfequamur.
Mefaraicas a porta deduci narrant , quas Galenus radices vocat ; Por- tam arbori aflimilans , quac chylum exuftum , furfum per truncum in ra- mos , per hepar diftributos defert , & inde ( per anaftomafes, cum ramis aliquibus venx cavae adjunfta ) fangumem confcdum , per cavam , toti corpori diftribuit. Portam itaque , nominarunt truncum harum vena- rum, quia gjj-t^ arJAaf, ad hepatisportasfitusfit. Arabes venam ladeam nominarunt , quia chylum lafti fimilem alliciat. Hanc in truncum , & ramosdividuntjramifuntfuperioresinhepate , vel inferiores mefarai- cje. Truncus oblique defcendens, iiibduodenofertur, & inter ventri- culum , & intefldna diftribuitur. Superiores ejus ramipertotum jeco- ris corpus fparguntiir» Ante divifionem in ramos inferiores , duospar- Vos emittit ad veficulam bilis,aliam ad ventriculum, gaftricam dextram didam : mox finiftrorsijm inclinantem, inrarhum elatiorem, finiftrum , feulplenicum, & inferiorem, feu mefentericum dividunt. Splenicus ttiam bifariam divifus fuperiorem & inferiorem lienis partes aggrcdi- "tur ; fed ante divifionem ramosduos ad ventriculum, gaftricam mino-
rem
32 Corporis Humatii T>iJquiJitionis
rem & majorem fpargit , quir poftea coronariam conftituit ; duos etiaW inferiores ad omcntum & pancreas emittit : polt divilionem iplenici , ;V ramo fuperiori enafcuntur plures in Jiencm delati , & vas breve , maffni (apud Anatomicos) nominis, in finiftram fundi ventriculi partemin- fertum,- de hocplurainfra. Ab mferiore ramo lienis partem humilio- rempetente,plurim.xaliiEvenx ventriculum adeuntes , enafcuntur, ut gailroepiplois liniftra , &c : unam item ad omentum mittit , epiploem linillram , alteram etiam deorsum ad inteflinum redum , fecundum to- tam ejus longitudinem progreflam , in podiccm ufquc plurimis {i.ircH]is tei-minatam , emittit ,• quo: hxmorrhoidalis internadicitur . Mcfenteri- cus ramus ante divifionem ejus ad ventri(nilum mittit venamgaftroe- piploem dextram nominatam ; alteram , qux ad duodeni medium , vSc jejuni initium fcrtur , inteftinalem {c. fpargit. Poftea in plurimas divi- fu5, mefaraicas conllituit^qux inter duas mefenterii membranas.oblique feruntur. Et ab inteftinis chylum cxugcre , & pro hcpate prxparare do- cent. Sed quam multis , hxc Anatomicorum iententia de illarum ufu , difficultatibus urgetur , in fequentibus videbitis.
Illas chjlum atnabere hepati^ deferre ajunt. Scd hxc alias generavit dif- ficultates , & in plurimas germinavit foboles , quarum prima eft : an illis h^matofts attrihl poterit ? fed de hac, cCim dejecoris officio, locuturi fumus. Alteraefl; an per ramumjpleniam expurgeturfceculentmfanguis ? Sedhancca- pite de oificiolienis agitabimus. AJtera eft ; anper illas chylus ad hepar feratur, & fanguis ab hepate remeet ad intefiina ? Quam acriter defendunt Laurentius &Fernelius.
Quod ad hepar chylum deferant, ccnfentiunt pene omnes Anatomi- ci, uno excepto Afellio : plurirnis tamen non vacat difficultatibus . Si a mefaraicis exugatur chylus , in ventriculo & inteftinis, omnium con- fenfu , albefcens : qui fit , ut ftatim in ipfis venarum orificiis ruborem contraxerit ? cum hsematofis jecoris proprium fit . Ut vero hunc eva- dant fcopulum , vim fanguificam , etiam venis inefle , ajunt nonnulli ; alii vcro jecori folum illud officium pertinere exiflimantes ; cum tamen priore difficultate maxime urgeantur , ad hoc confugiunt afylum ; fcili- cet ruborem illum per fanguinem, ad inteftinorum nutritionem defcen- dentem, acquiri. Scd de hac ftatim noftram proferemus fententiam.
Ad dubii hujus folutionem varias excogitiirunt vias , quibusfediffi- cultatibus hifce expediant. Alii' enim ad chyli & fanguinis tranfporta- tionem diverfa vafa cfle dicata , afl erunt , adeo ut aliqus chylum defe- rant ad hepar , alice fanguinem ad inteftina. Sed hofce fpeculatorios Anatomicos fatis refutavit expericntia. Omnes enim meiaraicx rubrae lunt, quod non fieret , fed aliquae albx, colorem chyli referentes , fuif^ fent, fiadejusdiftributionemeffentdicatx. Aliimagis autopfix fidem habentes ; pcr cadem vafa ajunt utriunque ferri , fcd diverfis tempon- bus : Sed quam vcre , judicet vei minime in Anatomia verfatus. Cum enim nutritionis nulla fint certa tempora , fed ut diuturna partium fit abfiimptio, fic perpctu.i opus eft reftauratione ; trahuntque partes toties quoties fe exhaultas fcntiant : nonnunquam ergo evenirct , ut eodem tcmpore eflent hcpar & inteftina famelica ; eodcmque momento hoc chylum, illa fanguinem allicerent , ergo & uno codemquetempore me- faraica; contrarias ederent adiones , chylum adhcpar, & codem tem-
pore
(lA^natomicie Libri I. Tars IL 33
pore ab hepate faiiguincm ad inteftina tranfportarent ; quod pro abfur- do a nonnullis non habetur , fed viriliter a Laurentio , & Fernelio de- fenditur. hb.6. phyfiolog. cap. 2. Omnes enhn ( inquit ) unafane, & comtnu- nt conditionefervitiitis utuntur , nec ulla oper<t varietas illas fejunxit , feifmgulls utrumq^ datum efl , tum ut in jecur chjlum tranjportcnt , tum ut ex hoc in mtefiina fanguinem re- fuv.dant ; necj^ id qmdem temporis , & offictorum quadam vicifitudine , fed fimul tina ea- iemcjj humorum congrefiione. Et poftea caufam rcddens tam diverfx adionis ; ait : Rapittnt atitem\ectirfciltcet & intefiina , ob convenientis ctijufdam facultatis com- intmionem ;fed tranfvc[iwni celentatem addunt alt& catifs, ,fcilicet vafonim amplitndo , fucci tcniiitis , & facultatis attrahentis robtir: & nUAmvis iifdem venis pernufcettir fan- guis & chjltis , trahentttim tamen partittm nattira & defderia , catifAfiint , qtiod diverfa diverfa proleiient. Hanc ultCrius ilkiflrat per alimenta medicamentofa. T)umenim (inquit) altmetittsnonnihil factihatis purgantis admifcettir , tmo eodemej^ teviporis viomentofiet niitritto , & infefii humoris fecretio. Sed pace tanti viri li- ceat dicere , hxc non adeo veritati funt confentanea : Fateor equidenl proprietate qu.ldam ingenita particulas, quje fibi funt cognatx , attrahe- re ; at vero fuis utuntur inftrumentis , & in hoc confentiunt omnes Ana- tomici , fibras reftas propter attradionem corpori donari , & per has fi- bras chylum mefaraicas .attrahere^ docent ; quod vero jecur cremorem laAeumjnon quid alienum attrahat,illud habet a propria facultate; quod vero attrahat , illudper venarum fibras agit . qus illis manuum officium praient. Aftio vero fibrarum eft , fefe verfus illarum principium con- trahere , ad principium fcilicet fe dilatant , & ad partem a qu.i exugunt, fe conftringunt , adeo ut partes chyli tenuiores, perminutilailla vafo- rum orificia conftrifta , ie infinuare cogantur ; ut pofteriores partes va- forum dilatatas repleantur : atque inde fe contrahunt fibrx , & ad princi- pium illarum, verfus partemfcilicet cujusfuntinftrumenta, conipel- lit. At quomcdo adio ha:c duabus inferviret partibus , di fibrx esdem plura haberent principia plane contraria , mini non conftat. Prarterea , quando trahunt redx fibrse, laxantur tranfverfe,quibus expeHunt; itaque 11 laxentur, quomcdo fanguinem exprimere ad intcftina poterunt ? Prx- terea cur fanguinem expelleret hepar , fi chylum ob cognationem , Sc qualitatum fimilitudinem tam avide appeteret ; cumin fanguinemfic converfus , majores cognationis gradus acquifivit , & pene allimilatur ; ideo multo avidius ab hepate appeteretur. Deinde quomodo per eof- dem canales , adeo minutos , diverfa corpora fine mutua penetratione peragrare polTunt ? nifi forfan canalem dividant, & chylo afcendenti la- tus unum . alterum fanguini defcendenti attribuant. ( ut Hiftoriographi de quibufdam fluviis invicem confluentibus fcribunt ) fic partim lad-ei , partim fanguinei coloris referrent. Sed .hoc exprefiis verbis negat Ga- lenus lib. 5. de Hip. & Plat. decret . cap. 4. ubi docet , naturam non ttfdem, vafis ,nec iifdein tneatibtis ad materiasfemicoBas, & plane confeclas uti folere. Ideni alierit Riolanus capite de Splene. Prsterca fi in eodem vafe mifceantur fanguis & chylus, fecundum receptam Anatomicorum opinionem,mul- to diiutior efTet fanguinis color in mefaraicis, quam in cxteris venis. Sed nec in vivorum difledione , nec cadaverum , uliam unquam inveni difTerentiam , nifi forfan ab humoribus canofis , huc k natuna ad eva- cuandum propulfis , contaminaretur ; imo potius craflior nigriorque in hifce fliiiTet fansuis, quaminaliis venis, ob rationem modo allatam.
F (^od
34 Corporis HHmani Difquijitionis
Quod dc aliiTsentis medicamentofis urget Fernelius ; Quodfimulfit nmritip- tmdifinbiitio , 6" fravorum humorimexcretio. Iple lolvit , cum vaflbus inferiori- bus humorum excretionem attribuerc , fuperioribus chyli diliributio- nem, videtur. S^uperiores ( inquit ) ven^ ventriculo , & iriteftiim tenuibus conceffd. , minasfanl' quam inferiores , humoribtis e venis , & jecore . purgandis deftinantur. Sed mininie urgere hanc difficultatem mlhi videtur ; cum in alimento me- dicamentofo nutritionis diftnbutio , & humorum excretio , eodem tem- pore non fiant : fed medicamcntum prius exugi & ad hepar defcrri op- porteat , quam in jecur aut alias partes agere poffit , ut humores expeliat excremcnticios.
Ad opiiiionem hanc confirmandam, Fernelius aliud proponit dubium : Ibilicct, fi diftrihiitio trahendo duntaxat perficiatur, quomodo mente concipiemus corporis hahitum, & venas extra modum impleri , nulLi fiquidem tmnpartihus ahuride faturatis , incft appetemia ,qHAtrahendidefideriumftimulet. Ac vero plethora: caufam at- tradioni partium non aflcribunt Medici, fed ad calidam , aut bonam he- patis conlUtutionem , tanquam caufam efficicntem referunt , quod tam valide attrahat , ac in venas excludat ; fanguinem vero iic genittim cu- mulant, ac detinent vena:, quia partes pariim aut nihil abfumunt : Et hoc accidit vel ob otium, aut fomnum immoderatum , aut ob fuppreflas fan- guinis evacuationes confuetas ; lecur vero fi robuftum nimis fit ac vali- dum , cremorem femperexhaurit, licet a partibus non ablumatur.
Deinde Fernelius plura forfan prolpiciens incommoda, ad rationem confugit. Qm (inquit) unum fenfum diftimatorem , indicemcjj adhibuerit , mefente- rii venas, ventrtculi , & inteftinorum nutritioni ; non autem chyli diftrihutioni , ejfedefti- natas contendet ; quod omnes rubrofemper , n^n albo fucco conferts, videntur j quod^ iit ventrictili ,& inteftinorumfubftantiam,fefigant,nej^ad interiorem capacitatem aperta fint. Verimtamen quoniam alunufquam exinteftinisdireBeinjecurferuntur , perquas alimenturn influat ; ratio magis quam fenfus convinctt, eas etiam ad diftributionem accom- modari. At infigniffime Ferneli , quia fenfus aliam ex inteflinis montlra- vit viam, ad hepar fatis apertam ; &fenfus, & ratio convincunt , has efle ad aliud officiumdeflinatas, & alia vafa nutritionis diflributioni accom- modata magis , fequens caput demonflrabit.
Afellius(primusladearuminventOr) ciimofficium hoc mefaraica- rum vulgatum abdicaverit, aliud illis attribuit , ut craftioremfcilicetfanguink partem ex hepate attraherent, cum vena cava partem puriorem excipiat. Quod tamen nec vcro confentaneum videtur : Si enim h^e attradiont duntaxat fan- guinis craffioris a puriore , qui ramulis vence cavs feparatur , infervi- rent ; quid agunt tot anaflomafes , & inofculationes inter cavam & por* tam ? nuUus fane efl et illarum ufus , nifi ut per illas porta fanguinem in cavam refundat , aut cava in portam . Et fane feparatio illa multo eflet commodior fine iflis inofculationibus,quibus certe natura commercium intendit.
Reflatjam ut aliquid certi de mefaraicarum officio adJungamus.Pro- babilius hoc eft ; ut fanguinem ad inteftinorum nutritionem ab arteriis prolatum, & ab illis non confumptum,ad jecur itcrum revehant : uni- cuique enim arteria a ramo mefenterico tanquam focius in peragratione adjun^itur. Ab arteriis hifce per anaftomafes fanguinem recipiunt venac diS^x mefaraicje , aquarum capillaribus ramufculis , quodillorum nutri- tioniaptumeft, vicognationis .attrahunt inteftina: reliquum pervafa
majora
dyfnatomica Lihri I, T?cirs II, 35
majora, & Iiinc per ipfam portam , vi quadam a corde impulfiva per ar- tcrias communicatii,lurliim in hepar impellitur.Ubi cum venx cava; fur- culis inofculatx in eam.quicquid reliquum fit,evomunt,ade6 utin perpe- tuo illo fluxu novum femper alimentum lingulis particulis offeratur.
Per has etiam totum expurgari corpus poffibile eft, ideoque fentinam corporis dicimus h.inc partem ubi Iparguntur ; quia coenofa omnia , & foeculenta , quxque vel toti.vel aliquibus particulis lint obnoxia; hifcc in alvum cmandari poHunt; ideoque natura nuUas hisdonavit valvulas , ut per illas facilius defcendant humores. Atq; hoc evacuationis genus con- cellit Hippocrates aph, i^.led'. 6.ubl ait. K_Ah hjdrope detento ,fi aqua a venis, ad ventrem confltixerit, morbi fit folmlo. Si .\ mefaraicis lcilicet aqua in intefti- na confluxerit. Sed redius forlan hic dicere poifumus , per artenas hu- mores ad inteftina confluere : Per vcnas enim non fine mutato , aut ial- tcm perturbato curfu fanguinis , defccndere polfunt. At vero a locis vi- cinis, hcpate, liene, pancreate, &c. etiam per has fiat humorum excrc- tio, contra motum , velfakem repreflo farrguinis motu , in magnis illis naturs luftibus , cum medicamcnto & hum^ore .\ fanguine feparato , & unito , ubi ad excretionem ( cum illi jam maxime fint inimica ) omnes intendit nervos viam^ue breviffimam adoritur. At licet contrafanguinis motumfiat naturalem , tamen nonideo ftatim via \\xc excretionis eft explodcnda ; motus enim ille naturx in humorum expulfione, eft prster naturam , & violentus > viamque non lemper illi confuetam quserit , fx- piufque & alix adiones naturales naturx neceffitati cedunt ; ut in vomi- tu, qui motus naturx prxternaturahs eft , afophagi & ventriculi fibra- rum motus invertitur , & qux modo verfus ventriculum conftringcban- tur , jin pharmaci abforptionc ; jam ventriculo, eo male affedo , ad os magn.a cum vioknti.a , & naturx perturbatione propellitur. Idem in ve- nis hifce fieri poteft ; nunquam enim fine dolore , ventrifque torminibus purgamur.
Quod contra hanc fententiam objici poterit , breviter percurram. Si ad himc duntaxat ufum , & non ad chylum exugendum fuerint deftina- tx, quid tanto opus eft venarum numero ? cum pauciores ad nutritionis redadionem , & purgationem fufficerent. At vero ad inteftina non ma- jor niimerus venarum , cxtcris paribus , quam ad ventriculum, aut alias partes, ubi multum alimenti, & caloris requiritur prxfentia , deducitur. Nequemulto minor eft arteriarum numerus inteftinis conceflus ; quibus venx per anaftomafes uniuntur ? At li tanto arteriarum numero opus eft, & his in furculos divifis ; ut cuilibet illorum particulx alimentum , ac calor vegetus ac validus , fpiritibufque vigens , ad illorum infiti calo- ris fomentationem, communicentur : cum totum iliis ablumi nequeat , necefle eft etiam , ut venx flnt plurimx , e quarum tenuioribus tunicis partes cognatas , particulx inteftinorum eliciant,& ftatim reliquum, priufquam Ipiritus omnes amiferit, ad hepar deferant. Deinde jcjunum ideo forfan pluribus donatur venis , & arteriis , quia in illo maxime per- ficitur concoftio, acfeparatio , cum plurimx ladex in illum inferantur : ideoque & majore indigeat calore.
F 2 C A P V T
36
Corporis Humani T^ifqutjttionis
C A P V T VII.
T)e Fenis Lacteis.
CVm itaquetepudiantur mefaraicx, ad la<^eas procedam , qax in il- larum fubftituuntur vicem , quartum vaforum mefaraicorum ge- nus, quod primus Calparus Afellius Anatomicus Ticinenfis propalavit » anno 1 622. cum forte fortuna in cane, quem vivum fecandum fumpfe- rat, occurriflent ,• totum fe poflea earum inveftigationi dedit, utnuUa fere hebdomada , nullus certe meni^s abierit , fine viva , una & altera fe- dione, non canum tantiim , fcd & brutorum aliorum plurimorum , fe- lium, agnorum. porcorum,vaccarum, imo equorum.
Qux ergo de hoc quarto vaforum genere duToil^ia primo percfepi , & poftea ex ejus libello plenius didici, hic proferre non gravabor.
Ciim
(L/fnatomici€ Libri LTars JL 37
Tabute I. Deckratio:
S^tomachum fuherfumyUt foeiums ap- pareat C^fefenterium , ejufj^ vaft , & ^ancreas , ac venarum laiieartim plexus, iepingifi fcuti & intefiinorum cmn yen- triculo connexionem. A. Tlexus LaBearum in ^ancreate. B-B-B- Lactes, ad 'Pancreas ub intefti-
nu per mefenterium decurrentes. C- C. <iflfefenterium. D- D- D- J^afi nigricantia , ftmt vena
mefaraicdi viilgares , qua cum arterik per mefenteriumferimtur.
E. £. E. Vafa adhuc magis nigricanti.t^ funt arteritz mefaraic£.
F. F- Inteftmum L)uodenum , 6' lejn- num.
G. G. Ventriculus.
H- H- Vena, & arteria epigaftrica. I. Omenti pars ventriculofubft.tata.
Cumincanis difled-ione , primo mihi etiam fortuito occurriflcnt , at illarum naturam, acufum a nullis unquam defcriptum perlegeram : multum me inceiHt admiratio , & primo diverfis fcftionibus , ad Pan- creas folummodo illas perducere potui ; donec tandem totam illarum cx Afellio legeram hiflioriam , ad ulteriorem illarum cognitionem per- veni : quas pofl:ea fepitis perluftravi. Illarum itaqne hiftoriam ex Afel- lio breviter proponam. Quomodo is ad illarum inventionem perveneric cap*9.docet. Has , inquit ,ft quis videre voluerit , oportet ut corpus dijfecandum ai fattetatem uf^pafcat', & horis quin^ vel fex poftea , ventrem ejusftatim aperiat. Tum enim in animali adhuc vivente, ven£, laBea, ( ita dicla, quod colorem laileum referant, & hiimorem la^eum- contineant ) a reliquis tribits vafortm mefaraicortm , arteriis , fcilicet venit, & nervis diftin^£ , esque albiftima apparebunt. In animali verojejuno , aut ubi chjlusjam diftributus eft, ut & in mortuis non apparent. Ramuli hi valbrum can- dentium pcr omnem mefenterii, ab ufque centro ejus , regionem, c ut in Tab. I. B.B.B. ] iparguntur. Inde in intefttna ferri , ipfofque (mQ^ixt) in propagines fere mfinitas fcindi ; bis propaginibus undtque ambiri intefiina , ac comprehen- di : Et quidem a reliquis vafis mefaraicis difiingvi j cavitate a nervis , tenuitate tunicat rtim ab arteriis ; a venis candore, & ab omnibus fmul, fucco, quem includunt : adipfarn oculorum fidemrefteprovocat. Nequehic facile aliquis ei contraaicat, qui vifum fuum confuluerit, quodin anatomicis bperationibus omnino faciendumeft. Quod vero tam diu , & ad hoc ufque tempus latuerunt, rationcm reddit , quod in demortuis animalibus , in quibus vena; hx non ^pparent, pl^rique anatomiam exercuerunt. Sed quod Sc eos, qui etiam viva animalia fecuerunt , & ipfum Galenum , qui fexcentas vivas ledio- nes fe adminiftrafle gloriatur, & illarum plurimas etiam a paftu , latue- runt ; prorfus fe ignorare fcribit Afellius, cap. 14. nifi ob hanc caulam illud contingere pofle , quod animalia vivafecuerunt antiqui , tit vel tnotum foltm- tnodo cordii,vel diaphragmatis, velvocis infirumenta , vel motum cerebrt invefiigarent,qaa dumfiunt,interm moritur animal , & poftea iUx, non apparent. Neque enim mox a paftu tonjpiciuntur , fedftatim ubi chj/lm confeSlus eft. Qui autem fiat , quod rnoriente animali fuccus ille lafteus mox evanefcat,& venx non appareant , di- cere non ita facile eft ; habetque fuas conjed-uras Afellius. C^fthi , in- quit , conjentaneum videtur quod ex ingenti dolore, quifit ex feciione^fiiritns diftipantur,
F 3 <erf
38 Cor^ris Humdni T>ifquiJttionis
ad qiiorum inftaurauonem , materiam novam ex hepate cor rafit, liepar rursh ex Mteis fuccum illum alimentarem attrahit- At vero cum animaladcus ille liiccus e valis non femper fugit j fed fxpiflime poft infpcdionem motuum pul- monum , & cordij, imo diu poftquam animam elflavit canis , illas inve- ni, mihique amiciffimus Medicus Oxonienlis idcm hzc icripturo enun- ciavit , quod in difledione corporis humani , anno 1637. apparuerunt laftex, poftquam expiraflet animam per fpatium totius nodis , & partis majoris dici. Idem & ipfe in difledione humani corporis anno 1659. perluftravi , licetperfeftam illarum difquifitionem , copia pinguedinis obnubilavit : Illarum tamenplurimas chylo refcrtas adftantibus demon- ftravi : Non itaque ftatim poft mortem femper evanefcunt. Caufa itaque cur majoribus noftris efl^enMgnota: , proculdubio h^ec eft. Gum in bru- tis fempcs difleftiones adminiftraflent , illajejuna fcmpcr eoufque fer- varcnt, donec faces ex alvo egerebantur , ne illorum ftercora ipfis ef- fent ingrata : In hominum vero cadaveribus noninvenerunt, qui illo- rum difiediones adminiftrarunt ; quia aut aliquo morbo confefti , ali- mentum longe antea non exceperunt, autlaqueo fuffocandi, triftitia& jejunio fe macerare folerent ; ficque chylo refertas nunquam invenire potuerint ; neque illarum membranas nifi diligentifllime ex inftituto in- quirentes, a pinguedine difcernerepotuerint. Non tamen antiquioribus omnibus prorsus ignotac fuerunt. Fallopius enim infignis & exercitatifli- mus Anatomicus , hujulmodi venas fe perluftrafle aflerit , in fuis obfer : Anatomicis dc Venis , obfer. tertia. Infma ( inquit ) hepatispartefmt meatus quidam minimi , qui defmunt & terminantur in 'Pancreas, & in glandulas ibipraximas j 5«i minimi ?neatns fuccum quendam oleaginofum , album , & ad aliqudm amaritudinem tendentem, deferunt. Item Galenum in lib. an fanguis in arteriis contineatur,' cap. j .in hxc verba incidifle conftat. S^i ventrem imum , & interiorem membra- nam diviferimus, arterias in mefenterio confpiciemus , in h&dis nuper natis laHe refertas, in adultis autem animaltbus , alterius cujufdam rei plenas. Arterias forfan idco voca- vit Galenus a gracilitate, quas in nuper natis a lade^quod exuxerant, im- pleri forfan cenftiit : In adultis ver6,cum non invenerit , nec in hxdis ab arCeriis diftinguebat , ideoque pro arteriis femper eas habuit. Non itaquc majoribus prorfus ignota fuerunt ,fed illarum aliqua veftigia etiam iis , ante Afellium perfpeda fuerunt.
Sed in illarum def criptione progrediar. Venae hx eandem cum cxte- ris habcnt ftruduram, in qu.a iliud admiratione dignum efle,fcribit Afel- lius cap. I S. Qmdplurimis valvulis,five oftiolis,interftin^£ fmt j quasf^pius evanefcente jam chylo, inftar minutifimorum veluti marfupiolorum, aut concretarum guttularum , de- pendere ex iUis , non modo qtia inteftinis committuntur, fed etiam in reliquo duclu, animad- verterit : qu£ intus foras JpeBent ,quod cumchjlum extnteftinis exugant , in inteftina rur- stis remeare non debet^Q^ ad faciliorem chyli afcenfum infervire viientur.
Magnitudine a vulgatis, five truncum , five ramps fpedes, fuperantur , fed numero hx illas excedunt ; adeo ut iis feri? duplo plures videantur : plures vero ad inteftinatenuia, pauciores ad crafla, cum illa chyli diftri- butioni inferviant, & fuccum alibilem,hxc vero isxcrementa potius con- tineant.
Infcrnntur in omniainteftina , etiam duodenum , ut Tab. I. B. B. F- videre liceat , colon & redum ; in jejunum plurima: , nullze vero in ven- triculum. Inftar hyrudinum , fuis oris, capitibus,fpongiofis,qux radicum
officium
(t/fnaiomic£ Lihri I. Tars IL 39
bfficium obtinent,in ipfam inteftinorum capacitatem inhiant, &mucofa; iUa matcria: crufta, quii inteftina intus oblinuntur , teguntur.
Ab inteftinis pcr mefenterium , obliquo fuo dudu inter duas ejus tuni- cas , partim feorsim a vafis reliquis , partim una cum illis modoredo dudu, modoeadem tranfcendcntes , & veluti dccullantes, per plures S;landiJas in Pancreas ufque perfcruntur. In Pancreas varie cancello- rum in modum vel capreolorum, implex^e ,• llbi mutuo confufa: , in plu- rimos, cofque inexplicabiles gyros anfraftufque hac illac intorquentur. Tab. I. A. Ab eo rursum majoribus paulo furculis , per Porta; latera undiquaque Tab. II. &III. c.c.c. quam quibuldam in locis annuli inftar cingunt,in jecoris cavam fubeunt. Tab. 1 1. & 1 1 1. ^■^•^- b.b.b. Inde illatx in hepatis parcnchyma , ibi quaquaverfum difleminantur , dum prorfusobliterentur.'
Adio harum venarum propria , eft chyli ad hepar diftributiojqucd cx ipfo fenfu patet, qui chylo eas fcatere docet. Huic adioni opitulantur vah-uJx illarum , qua: meatus exade obftruunt , ne quod femel attraxe- rint, refluat in inteftina.
Atque hoc modo controverfia illa,qux tot ingenia exercuit,nec tamen fihe harum ope,decidi poterit, ut animus vcritatis avidus quiefcat , com- poni poteft. Et Fernelius illuilriflimus , ii hxc vafa contemplaflct, non, ienfufepoiito^Cuti ait) adeo ratione,&judicium torqucret.viam,pro chy- li aiceniione adhepar,&rursus fanguinis ad inteftina defcenfu,invenire.
Sed dubia quacdam circa vafa hxc Ladea, a nonnuUis proponi video j quibus de ufu illorum hxiitare videntur, eaque diruere conantur.
Pri-
40
Corporis Humani Dljquijitionis
Tabulae II. Declaratio.
}i£c hepar canintm exhibet cum vena 'Porta , ejtifque ramis per mefenterium dijperfis : Venarum etiam ladearum in- fertionem in 'Pancreas , & quomodo e ^ancreate exeuntes , ftiper 'Portam ad hepar afcendmt.
A. A. A. Lobi bepatis canini.
B. f^^eficulafellis, C- C. Pancreas. D.D. Inteftina. E.E. ^'[efenterium. F- (J^leattis Cholidocus.
a. a. S^urculi (JHefaraicarum.
b. b . b. Porta fuper quam afcendifnt LaBe£.
c c c P bi La^es, e 'Paricreate ertini- punt , & ftiper 'Portam excurrentes, ad hepar afcendunt.
d. d. Infertio Ladeartim in inteflina.
e. e. Vbi fe abfcondunt in Pancreas. g. g. Implanutio La^earum iu lobos
lecoris tma cum 'porta.
f. L^^eatus hepaticus.
Primo illarum nullum truncum in quem minutiores furculi fc exone- rent ( ut in mefaraicis ) fub confpeftum cadere ajunt. Secundo : Inter cavam& furculoslad-earumproportioefledebet: Cum enim truncus vense caV3e,qui fanguinem confedum toti diftribuit corpori,tam amplus lit, certe vense laftex, qux chylum hepati, e quo fit fanguis , advehant , ei in proportione relpondere debent.
Ad primum dico, non efle neceflarium ut lad:ex in unum truncum coeant, plures enim minores lurcuh idem facere poflunt , quod a trunco unicomajori exlpedarepoflumus. Afellius duos tantum vidit ramos j ego plures ( ut Tab. 1 1. & 1 1 1. delineavi ) perlufl:ravi , qui a Pancrea- te ad hepar per Portx latera excurrunt ,* eolque pofl: mortem etiam fa- cile monfl:rare poflum. At furculi hi ( inquiunt ) proportionati non funC iftis ab inteflinis prolatis ; non enim illis lunt multo majores , at decuplo pauciores. Ergo a Pancreate vix chylum, quem illi ab inteftinis attule- runttot pene mille venarum laftearum , ad hepar transferre fuflicercnt. Verumenimvero licet hepati tot numero a pancreate non alcendanC ladeac, funt tamen illis in mefcnterio majores. Prxterea cum chylus ad Pancreas deferatur , in ilhus plexibus variis moram faciens , ulteriorem liibit concoftionem , ubi multum ferofitatis ,partifque crudioris depo- nit. In coftionis hoc intervallo , laftex ad hepar tendentes praeparatum eliciunt chylum , qui tam diu in Pancreate immoratur , donec totum a vafismajoribus ad hepar transferatur ; quo tempore ulterius elaboratur, ut infra dicetur. Ideo vero pluresfurculi inteftinis offeruntur, ut chylum prxterlabentem omnem a foecibus eliciant. Si enim pauciores, licet ma- jores in illa infererentur, non omnem chylum attraherent , fed rarailla- rum oftia multum chyli cffugiat. In Pancreate vero dum refidat,de- perditionis nullum eftpericulum, nifi excrementi , quod deponide- beat : Ideoquelongius tempusintranflatione a Pancreate ad hepar con- fumit , quam ab inteftinis ad Pancreas ; & ob hanc rationem , chylus in hifce majoribus vafis longum poft tempus difcernatur,quam in mefarai- cis illis , ubi ob iiibitum afcenfum cito evanuerit. Ob moram itaque in
Pancreate,
^Siatomica Lihri L Tm //,
4t
-■■>:! rOl
■j,V;-.*ji ^»->,^« ->*■». .-Ciir.*aCH~-
Tabul^ III. Explicatio.
A. A. Tancredf.
B- B- S^imapars hepAtis.
C-C ^«w ^'orw a pancreate ajcen-
dens ad hepar. E). FefmdafeUu. E- /^fa/j CrfVrf fofierim hepatif pmi
afftxa. F. Inteftinum lejunum.
a. a. a. ^«jte Lad:££. a pancreate exe- untes , ac ^ortam afcendentes.
b. b. b. Vbi lecork tavam fubeunt > &
iniUuddiffeminantnY. C. C. C f^ena Lalied capreoti infiar
per portam afcendmtes. f.f.f. x_Arteriit cceliaU furcuhii hepati
implantatHs. g. g'. Ramus nervgrum fexti paris. h. h. I^ena Vmbilicalis. l. i. Ramus S^pknicHs. k. k. k. Surculi rami Jplemci in Tdn-
creas diffeminati.
Pancreate, & pattis cujnfciam excrementrtia: ibidem feparationem, non tanto ladeanim numero a Pancreate ad hepar , ut ab inteftinis ad Pan- creasopuseft. Ad fecundiim dicimus, proportionem inter cavam&
G ladcarum
42 Corforis HumanlDifquiJttionis
laftearum furculos non efle neceflariam , arbitramur ; cvim vena cava ob hoc folum non fit fada , ut fanguinem qui ex chylq tjuotidiano dun- taxat conficitur , contineat : fed ut canalis fit communis , inftar maris relpeftu fluviorunv, in quod minutiores rivuli fuas aquas refundant.
C A P V T VIII.
T>e Tancreate,
L
£iut Pan- tnntk.
Aftex omnes ( uti did-um efl: ) in Pancreas di/perguntur , chylufque in illo moram facit. De quo, quia ad fanguificationem aliquid con- ferre videatur, hoc m loco ejus hifl:oriam adjicere libet.
Pancreas quali quid totum carnofum , corpus eflrinforme, laxum,
glandulofum & magnum , ad primam lumborum vertebram fitum ,
quod pofteriori ventriculi parti, ejufque fundo , Duodeno , venx Portx,
Renibus', & ad Hepatis ufque acLienis fedes diffufum , quatuor digitos
longum Tab. IV. fig. z^- A. A. B. B. Inhominibusminusquamin
canibus rubet, in quibus ad figuram femilunarem vergit. Fig. i ^- A. A.
JiJtvufda- B-B. In medioalbumcft, quodipfiuseftparenchyma,- per quod duHm
quidam membra:nofus infignis , totum ejus corpus oblique perrepit,
utrinque plurimos ramulos ufque ad extrettiam ejus fuperficiem difjper-
gens. Tab. IV. fig. i ^- & 2 ^- a» a. a. a. Qui more cxterorum vafo-
rum verfus extrema ubique divagantes , deficiunt & obliterantur. Gu-
jus orificium ad dextrum Pancreatis terminum amplo hiatu , in aliqui-
bus animalibus in inteftinum , in aliis in meatum cholidochum aperi-
tur. In canibus enim in inteftinum lejunum , .\ meatus biliaris ingreflii,
per fpatium duorum digitorum tranfverfbrum infra inferitur. Tao. IV .
fig. I 3 • a. a. f. . In vaccis a meatus biliaris ingreflu pene fpithamos duos
diftat fig. 5 "■ C. In hominibus vero , ficuti & in ovibus,inmeatum
biliarem inhiat ; in Ovibus per fpatium trium digitorum tranfverforum
abipfius meatusbiliaris infertione ininteftinum implantatur. Fig. 4^.
D. £. in hominibus autem in meatum etiam biliarem , fed prope ejus
ingrefliim induod^ni finem terminatur. Fig. i^- c. a. lnnis,quibus
in mteftinum lejunum implantatur , in inteftini cavitatem, eodem modo
quo meatus biliaris , inter binas ejus tunicas ducitur. Fig. i^- 2. & cir-
ca exitum , tunica inteftini interior cminenti-i qu.idam inftar umbilici
corrugatur. Fig. i^- f. ut foramen meatus cholidoci. e. In vaccis
duftus hic magnus eft , & facile digitum minorem admittit; fi infletur,
pollicem pene xquat. In canibus , ovibus , hommibus , & aliis ftilum fa-
cile recipit, & ureteribus magnitudine non multum cedit. Quando in
meatum biliarem inferitur, neque inter tunicas ejus decurrit , neque val-
vula ulla adftat ; fed bilis inillum facile remeare poterit ; licetBartho-
linus ( illuftrifsimi Bartholini filius non minus infignis ) valvulam in
exitu pofuifTe videtur : NuIIam vero vel ftilo , vel fedione , vel inflatio-
ne explorarepotuimus : fed immifs.a fiftula totum ab inteftino, vel mea-
tu biliari , ufque ad extremitates capillares inflatione diftentum repe-
rimus. Si autem tunicam inteftini interiorem valvulam efle velit,
non
(L/f?iaiomic£ Lihri I. Tars IL 45
non multum contcndemus , ejus vicem fupplere facile concedcmus ." In illo humor conJpicuus nullus invenitur , licet in vivis dilledionibus filo Itatim ad inteitinum connedatur. Bartholinus bilcm in illo ordina- ria naturx lege contincri dicit , quia flilum immiflum tali plerumque colore inficiat j Et illum bile plenum , Venetiis in diarrhxa biliosa in- ventum fuifle ab amico ejus, narrat. Cum in meatum biliarem inhiat , utin hominibus, faciie in difledione contin^ere potclt , ut partium commotione biiis a meatu biliari in illum refluat , uti nobis in diiredio- ne 1'xpius accidiile oblervavimus. Atque hinc tinS-urailla flavam du- dus hujus parietibus enafci poterit : Quod vero in diarrlixa bilios.i , liu- more tali plenus inventus fucrit , fi non eodem crrore accidiflet j illud fieri dicamus, quia totum vcnoilim gcnus infedum fuerat , totaque mal- la ianguinis biliofa fafta , ut in ejufmodi affedibus contingit 5 natura per omnes vias liumoris vitioli expulfionem molitur y atque lic per dudum hunc ctiam bilem expurgarc conatur.
Ramus fplenicus & arteris coeliacx ramus in ejus parte elatiore ad Lienem tranfeuntcs. ramulos quofdam in illud immittunt. Tab. IV. fig^. i^' Sc z^- k. k. k. 1. 1. 1. Surculi item nervorum fexti paris ad vcntriculum & Duodenum migrantes, quemadmodum & meatus bilia- ris , in dextro ejus tenriino percurrunt. Ab arteria fplenica ramuli qui- dam iparguntur , quibus alimentum & ipiritus recipit : Venas item ad. reducendum fuperfluum ianguinem a ramo folenicO & mefaraicis ob- tinuit ; Ab utrilque etiam humores melancholici deponi poflunt.
Ufus ejusfecundum Columbum, & alios difledionum profellbres, efl pulvinaris cujufdam vices obire , & ventriculo velut propugnacu- lum fubfterni ; ne fpinam contingens larderetur, Alii ventriculum & aortam intercedere credunt , ne aortaa ventriculo plus juilo "replcto comprimatur. Sed hoice convellit Fallopius in obierv. anat. Inutile enim tunc foret in quadrupedibus , qui proni incedentes , illorum ven- triculus in illo/non incumbit, cumfupra ventriculum vertebris adhx- rear. Spigeiius allud venarum ac arteriarum diviiiones fulcire,&a comprimentibus illsfas confervare , prxter csetera oificia credit. Dein
?uatenus eil glandulis refertiifimum , canofam humiditatem , quam )mentum & Mefenterium continere non potuerunt , depafcere. Tum ( fscundiim Bauhinum ) ut ventriculi adio clixatione fiat , hoc eil in ca- lido & humido ; dum enim crudiorem & humidiorem fanguinis partcm depafcitPancreas , infinitiab illo vapores calidi & humidi expirant, qui ventriculo circumfufi , eum compleftuntur ac fiin Balneo Marix foret. Varolius autem oificium nobilius adipifci docet , illudque fic defcripflr, Caro qiixdam informis & laxa , ante Lienis portas & jecoris, circa imlta vafa concrefcit ; quemadmodmn circa radicesvaforum umhilicalium fecundina ; quare propter eandem ne- cefnatem in mbii fuit , propter qtiam Hippocrates docuit in foitu fecm^dinam fieri ; chn utriuflj^ftibflantiaprorsh fimilis fn , utrum^ colligatur proxime aiitequam alimentum ex^ trinfecus adveniem, hepar ingrediatur. Licet \\xc Varolii fententia omnimodo vera non fit ; nobilius tamen adipifci olficium , cum illo arbitramur ,• dl chylum aliquo modo prxparare , priufquam hepar ingrediatur , ficuti fecundinam , fecundum Hippocratem, fanguinem pro infanre alterare , crcdimus • Pancreas enim non fimpliciter glandula eit, fed pecuiiare parenchyma , fuamque habet carnem, qualem nufquam in toto corpore
G z reperire
44-
Corporis Humani T)ifquiJitionu
sjr?iatomic£ Libri I, Tars 1 1,
45
Tabul^ IV. Explicatio.
fifrura prhna canis '^ancreas ac tne" feuterium oftendififecmid^ hunwmm cum dudii novo . 5 3- C^ 4 a- duBum hunc pancreaticum in vacck & ovihus demon- firat. A. A. I a- & 2 3. ^ancreatis partem
fuperiorem integram refert. B B. I '''• & z^' Inferioretn eyispar-
tem diffedam,ut du^us appareat = mon-
ftrat. a. a. a. i =• & 2 ^- Ejufdem duHus
propagines per totum illius corpus di-
ft>erfas indicat. h. b. I ^- i ^' L/^featus hiltaris in le-
ymum ducens.
c. z *' InfertiQ hujus duBus in meatim biliarem.
d. d. 13-2 a- tJMeattis Hepaticus ab hepate defcendens, & cum altero a ye- ftciila bilis cotigrejfus.
C. C. i^- 2^' Inteftinumlejunum.
t). D. 1 3- 2^' . Veftcula bilis.
A. I 3' lejumm apertum , tjuo melius
duBus hujus, ac meatus biliaris infertio-
nes inillud confpiciantur.
F. F. I ^" LobiHepatis canini-.Ethu,- mani pars.
G. G. I ^- Ventrtculus fuhverfus, H. I 3- 1)uodenum inteftinum.
E
ten cantnus.
I a- fj^fefenterium. I ^- 7^eK;« Torta.
K. X.
e, 1 3- Exitus meatus biliaris in cavita- tem inteftini,
f. I a- Exitus diictits 'Pancreatis, M. 2^- Cav£portio.
N. 2*- TarshepatiidiJfeBa.'
I. I. I 3- JMeatus biliaris inter hinas
tunicis inteftini progreft^um indicat. 1. I 2- JiifJB rfe rf«^« pancreatis expli-
cStur.
g. g. 1* . 2^. Ramus fplenicus ad Uenem
ducens. h._h. i^.l^ t^rteria cceliacji ramns
lienem petens. i. i. I a- 2 3- i_y^naftomafu horum va-
forim. k k. I ■''• 2 ^^ S^urculi a ramo ftlemco
in panci-eas immifti. 1. 1. 1. 2^. S^urculi ab arteria ft>lenica ad
idem dtftrihuti. 1. Ll. I ^- Vtn& lienem canintim aftk-
nico ramo ingredientes. m. m. I ^- jineri& eidetn defignat£. o. o. o. I a- Vafa in ventxicidi fun-.
dum inferta. p. p. p. p. I a- Ven& la^e<& in mefen-
terio. q. Qj- q. I ^- Venit mefaraica. r. r. r. I ^" jlrteris, mefaraic^l^ f. f. f. I a. Inteftina tenuia.
Intertia &quartaR- gura vafls hujus ii> fertio in ariete & bove oftenditur,
A. A. 3 . 4- Inteftinum lepmtim tn'' dicat.
B. B. 5.4. (JMeatus hiliaris infertio- nem monftrat-
C. 3 ^' ^udus 'Pancreatis implant^-^ tionem in lejunum oftendit in vac- cis.
D. 4^- 1)u(fus ejufdem in meatum biliarem evinum inhiatipnemdemon- ftrat.
reperire poflis. Et Galenus tales partes inter membra inftrumentaria cnumerat. 6.dc Hip. & Hat. decretis ; cap. S. Vntmqaoda^ (inquit)
mcmbrum
4<^ Corporls Humani Dtfquijitionis
memhrum infirumentarium quoddam in fubfiantia adeptum efi, nt nibil aliud in tmiverfo animalis corpore fimile repenatur, quodoj^proprid!. totius aciionis author &fiimari debet. S^ic cerebrum, Lien, V^entrictilus, Renes, lectir, peculiare habent parenchjma , &c. ErgO quxpeculiare parenchyma obtinuere>illis etiampeculiare officium con- venire docct. At Pancrcas tale obtinuit parenchyma , uti quemvis pro- prii oculi facile docere polllmt.
Pr^Eterea ladesE omnes huc tendunt, atque in eo miris anfradibus difleminantur : quod in aliis glandulis fieri non folet. Nobiliorem itaq,- Veyumfan- proculdubio ufum obtinuit , quam ut fit pulvinar. Atque ideo illud efle "hm^ radum cenfemus , ut quicquid in chylo coenofum continetur , ad le trahat, feparet, puriufque reddat; antequam hcpar ingrediatur. Hinc Riolanus forsan Anthropographlib. 2. cap. 16. Pancreas fecundarium lienem appellat, feulienis vicarium j quod fcilicetin melancholicis , ac morbofis corporibus, lienis vicem fuppleat. Idque in multis , natura Hu , & corporis habitu , melancholicis le obfervaile fcribit : Dum nec lien, nec hepar tumebat, nec dolebat, fed Pancreas hepatis molem jequabat. Ut in corpore Auguft:ini Thuani fe invenifle docet. Qui habittt 1 corporis melancholico,per quadriennium de dolore colico, circa regionem coli inteftini,'cum fenfu ponderis adfiomachum, dum ere^mfiaret , vel amhiilaret : Hjpochondriaverb ei non tumebant. Tandem inopinat^ gangrena correptus , pede dextro adfuperiora celeriter reptante, cum diris cruciatibus intra fex horas expiravit : aperto cadavere lecur depr^' henfum efi induratum, rotundum infiarfi)her£faBum, & transfixum gipfea pituita, fevtim referente ; 'Pancreas vero amplitudine fua, &pondere ipfum hepar t&quabat, totumfchir~ rofum , multis glohulis Jpecie ovi colmnbini differtum, lien vero exilis erat ,utvix unciam ponderaffet- Bauhinus etiarri , omnefque Medici in hoc confentiunt , quod fchirro , obfl:ruftione , aliove morbo laborante Pancreate > totius cor-. pbris ablumptio fequatur.
Ad illud quod contra hunc ufum objicere potuerit. Quod fcilicet in omni excrementorum feparatione = patere debeat meatus aliquis , quo excerni poflit excrementum , ut bilis feparationi meatus biliaris dica- tur 5 at in hac feparatione nullus efl:du<a:us, &c.
Dubium verohocannusillemirabilis 1642. a Virfungo Patavino , duilushxi)m pancreatici primo inventore ftratum fuifle , ficuti & diligen- tior difledio facile commonftrabit. Si vero inftat aliquis , & duftuni huncnullum continere humorem , dicat; quia in difleftione nuUus in- venitur ; atque ideo non ad excrementi cujuflibet excretionem infervire arguat; Huic refpondere liceat , naturam uihil friiftra fecifl'e,&fiex- cretionem per illumnon admittant, aliud illi magis conveniens olfi- ciurn aflignent. Quod vero nihil ab inteflinis recipiat , varius ille na- turje lufus in diverfis animalibus facile docebit. Ulus fine dubio in fin- gulis idem eft , in homine tamen & ove in meatum biliarem inferitur ; a quo nihilprseter bilem, excrementum ab omnibus partibus abomi- nandum & fugatum , elicere poteft : Invaccis autemi, porcis & cani- busininteftinum jejunum,int£abinas ejus tunicas delatus, utmeatus ipfe biliaris , implantatur ; adeo ut interior inteftini tunica , valvulx vi- cem obiens , omnem ab inteftino refluxum tollat. Qupd vero aliarum partium, prseterPancreas, excrementa excernat , gratis concedcmus. A liene enim humores cum fanguine revertentes, per rami Iplenici fur- culos pancreati oblatos , Tab. IV. fig. i ^*- & x^- k. k. k. hicdeponi
poterunt.
(tA^iiatomica, Libri L T^ars IIX 47
potuerunt. Arteriofi fanguinis etiam excrcmenta , priufquam lienem ingrediatur , per furculos arterix coeliacs fig. 2 «■ 1. 1. 1. hic excerni poflunt. Immoperhunc totampane mclancholix fentinam ( prxter- quam quod ab emulgentibus arteriis intercipiatur } in Liene accumu- latam, evacuari polic putamus. Affedus enim utrifque funt commu- nes , fchirrus, obltrudio , &c. hunc & illud affligunt , imo liene affedo, vix aut nunquam integrum evaflt pancreas. Prceterea fi vacuitas mu- nus hoc excretionis demat ,• curtale ureteribus concedatur ? quis enim humorem aliquem in illis in diileftione invenit ? humor ille qui per utraique partcs evacuatur, vifciditatis nefcius eft, at^ue ideo ad parietes non adhxrct , fed ftatim pene evacuatur. Si vero aliquo modo contin- crat, ut da^lus hic obftruatur , ut humores in Pancreate affatim accumu- ientur , abfccfllis , fchirri , vel hydrops inde oriri potcil : Uti refert Au- bertus de mercatore quodam Lugdunenfi , qui nihil doniiire potuit, fed cum dormireconarctur , in lipothymiam incidebat , donec tandem mortuus ,• aperto dorpore , Pancreas , integris falvifque cxteris partibus, duntaxat repertum eit abfceiluputrefacl-um. Idem poene in nobiii foe- min.i nuperrinie nobis, cum mortua, obfervatum eft j quaeper annos re- tro plures convulfionibus , epilepfia , & paflione hyfterica laborabat , & tanoem poft dolores & cruciatus exquifitos , vitam morte commuta- vit : Emortux , aperto corpore , folum Pancreas male affe(ftum & ul- ceratum inveniebatur.
LIBRI
4S Corpork Humm Difquifitionk'''
L I B R I P R 1 M I
PARTIS TERTIA.
..•.atn.'
C A P V T I.
7)e organis fanguificationi deditis,
HAAenus de inftrumentis chylificationi ordinatis ,- nunc adca quae fecunds codioni , k\i fanguificatmi , quocunque modo fa- ciunt , acceflum facimus. Atque inhis primarium inftrumen- tum eft Hepar , alia illi minifti^antia plura funt.
Hepar Gtxcis ^V«^ aV»* t?? ^TTuviue , inopi.i , quod omnium par- tiuminopix fuccurrat , dicitur. Pars eft organica, & inter Principes merito recenfetur.
Situm eft in infimi ventris fuperiori parte , fub diaphragmate , ad di- giti circiter tranfverfi diftantiam , ne ipfius motum impediat.
Dextrum majore ex parte hypochondrium occupat : totum lub coftis demcrfum, ut locum ventriculo & lieni in iiniftro latere relinquat ; cum hxc tria totum impleant fpatium. Veri^m portione ahqua in finiftrum latus pertingit, ut corpus acquilibre ( referente Bauhino ) reddatur. Eam vero iedem perpetuo exigiti qua: coflis fuccingitur nothis , ac fuperiori anteriori , & dextrce ventriculi parti leviter infidet , ac orificium fini- ftrum ejus attingit. In quo iinus eo nomine eft infculptus , ut afophagi partem admittat. Per quem hepatis fitum rite explicatur aph. 5 8. Hip- pocratis feft. 5. S^in autem hepar fit inflammatum, fingulm fuccedit : Ob con- tadum fcilicet ventriculi tunicas in confenfum trahit , illifque moleflias agit , qux fe motu illo , convulfivo fcilicet , ab incendio hepatis liberare conatur, cyjus affedlus periculum poftea aph. 17. feft. 7. indicat.
Figuram habet fuperius convexam , infra concavam , vel fuis quibus accumbit organis refpondentem : non aliter qu.\m fi nullam peculiarem formam exigeret , fedavicinis partibus, inftar tetrx G&ilis, quamvis eifigiem imprimi fineret. Superior enim facies Ixvis eft, xqualis ac con- vexa, glabrx diaphragmatis fuperficiei refpondens , qux gibba & caput dicitur , quod diaphragmati cedat , ejufque cavitati congruat. Inpofte- rioriparte tantusfinus exfculptus eft , quantus amplexando venx cava: caudici fufficiat ; qui per pofteriorem jecoris partem ad fuperiora ten- dit. In inferiori fede admodum amice ventriculo ccdit, eftque cavum^ ut ventricvdo aflumptorum copia turgenti locum daret , dc blando ejus amplexu ac calore , chyli concodionem promoveat. Superficies hjec afpera efl, aliquafque habet eminentias , quas lobos vocat Spigehus, ut Tab. III. videre licet ; aliquofque finus obtinuit , quorum alter eft pro vcficuLa bilis, cujus medium corpus eleganter excipit : aker e
finiftr.^
(i£natomica Libri I . Tanlll. 49'
iiniflra: parte , ubi afophago feptum tranfeunti cedit: ubi Porta intraC insqualis etiam cll:. Adextris corpus habet crairum, a finiftris fenfim attenuatur ; in anteriore parte in ambitu tenue eft, in qua rirhula qujc- dam , ubi inferitur vena umbilicalis Tab. III. h. h. cermtur.
Magnitudo ejus tanta eft , ut nonnunquam ad umbilicum ufque , & ad Lienem a finiftris , fe extendat. Homini vero fecundiim proportionem, omniiim animalium maximum conceditur ; cum non folum fanguinem pro nutritione ejus, fed & pro fpirituum animalium generatione , ( quo- rum plures in homine quim cxteris animahbus confumuntur ) conttce- rc lit concefliim. Spigelius ipfum cum xtate , magnitudine variare ob- fervavit ; & in pueris maximum , habita proportionis ratione , in adulcis niinus, adhucminus in fenibus eile dicit.
Numero unicum eft, neque ut in brutis in lobos divifum , qui fo- lum interventu venarum continuantur , quale Galenus pro humano de,- fc riplit.
Tribus validis ligamentis , aperitonaeo ortis , conneditur; fuperius diaphragmati , beneficio ligamenti membranei , lati , nervofi, ac impe- tuose validi ; quod h. peritonaeo , qu.a feptum fuccingit , enafcitur ; &. tranfverfimperhepar adpofteriora excurrens , ipfumhepar, in cutus tunicam fe expandit , diaphragmati per tranfverfi digiti intervallum di- ftans alligat , dc fnjpenforium dicitur : Ob hanc rationem liepate graviore rndi iy. redditOjfchirro, aut tumore alio , diaphragma detrahitur, & reipiratio, ^"f'^, ^ corpore eredo , vel fupino reddito , difticilior redditur. A finiftra pafte ie*«/j! ligamento fortiflimo , tereti , aperitonxo orto , ad diaphragma ; Ante- rius duobus vinculis alligatur ; uno quidem cartilagini enfiformi , a pe- ritonso ; altero, umbilico per venan.i umbilicalem , qux , foetu in lucem ffdito , cavitatem amittit , & Validum fit ligamentum. SimA parte , me- fenterio , venk Toru anneftitur : coflis in polteriore parte , cavL
Exliis omnibus vinculis , quibus jecur Peritonxo adneditur , tenuem fuam, & fibi peculiarem fortitur tunicam, in quam duo inferuntur nervi. Tunica hxc quam arftiflime parenchymati jungitur , circa quam <3c ipfam hepatis carnem aquofamateria , e vafis excidens , ( cum ob debi- litatem hepatis , ferollis tantum generetur fanguis ) puftuks illas y quas Grxci v^xzihs appellant, efficiens , colligitur : quibus ruptis, effusaquc in abdominis cavitatem aqua , Hydrops afcites generatur,
Subftantia ejus rubra eft , mallifque , nuper concreto fanguini fimi- lima ; nifi quod durior , prjdertim in ^^ecoris gibbo , cernatur : adeo ut nihifaliud eflle videtur , quam innumeris venarum furculis fanEguis cir- cumjedus , & effufus ; a membrana tenui contentus : itaque •n-anjx^l"'^ dicitur , af?ufio. Et in hunc modum fieri videtur. Poftquam omnes par- tes fpermaticcE aliquo modo formentur, qux filamenta funt , ac tanquam fundamenta totius ftrudurse ; quse perfede difptafiitaE in maribus cernun- tur die trigefimo , in foeminis vero trigefimo' fexto ; quce licet otoBes fimul fonnentur , tamen omnium perfefte.confiftit Vena UmbiMcalts : Per quam fluit fanguis maternus , ut fpatia illa inania inter filamenta , & j^^^^^s ?f* ftamina fpermatica ^impleat ; & primo locum illum attingit, quo futu- «cmw'"< rum eft Hepar, & ubi filamenta vaforum ejus funt fabrrcata ; circa qux '"'?""*■ copiose afPaieas fanguis , calore benigno uteri , motuque deftituto, con- crefcit , & maflam illam fanguineam efformat. Atque hoc ipfius forma
H facile
5 c Corporis Humani T^tjquijitionis
facile fuadere videtur , cum figuram a partibus accepit circumjacenti- bus. Et Fernelius fe lipius obfervafle ait, cum die quadrageiimo,fatum cjedum femidigiti magnitudine , vere ac prorfus conformatum , cujus partesomnes, excepto jecore, albx ac ipermaticx cernebantur : Hepar vero a fanguine concreto , rubcfcebat.
Vafa in illo contenta varia lunt , vcnz cavx furculi , & Portx radices,' paucis interjedis arteriis , cum valis bilem expurgantibus plurimis, quse inordinate per ipfius fubllantiam , ut abflrad.i carnc appareant , diflemi- nantur. VenxLad-eae manifefte ad fimam hepatis perveniunt ; poftea in varios , & tam minutos diffunduntur furculos , in fubftantiam hep.atis dilperfos , & abfumptos; ut ftatimpoftquam cum Port.i intraverint, cerni nequeant. Inparte demifljore Portx liirculi , di. vafa cholidocha, Tab. V. fig. 1 ^- B. b. b. b. b. C. E. a. a. a. a. In elatiorc vero fedc cavx furculi , non radices , ut voluerunt Anatcmici , fed propagines ; ut fufius infra docebitur , diftribuuntur. Fig. i ^- s;-^.2,-%- i-i- unicuiq) horum cavx furculorum orificio , in brutis , ubiin cavaminhiant, A^^al- vula' appofita eft , ne fanguis rurfus in jecur regurgitet ; & illud fljffo- cet j Ci^ ad cavx latera interiora adhx'rentes , ac in orificia vafbrum incidentes, ea cxade claudunt : Quarum alix majores funt , aliac mino- res , liirculorum magnitudini refpondcntes , furfum omnes ad corfpe- ^■antes- Quarum ufus in brutis muito major eft quam in hominibus,qui ereAi incedunt. Bruta enim diim prona ambulant , pondus maflae fan- guinece cavam prsterlabentis ( cumpars hjec hcpati proxima infima fit) facile ora vaforum e jccorc prodeuntium deprimit,eaque violat. Ideoqj natura valvulas appofiiit , ut fanguis & in cava prxterfiuat , & fimul ex illorum vaforum orificiis emanet.
Vena Portae cum furculis cavx per anaftomafes infignes conjungitur , quod non folum in minutiflimis venis cohtingit.ffed in majoribus etiam, in quibus tam amplx funt, utcanalem aemulentur ,* per quas refluit a/joni Sid cavam. Tab. V. fig. I a- h. h.h.h. Cavx propagines quje in jecorc difTeminantur, in duos vel tres infignes ramos , cavjc anteriorem partem pcnetrantes , coeunt. Fig. i ^- Tab. V. i. i. Illarum tunica in hepatc jnulto tenuior eft , quam ahte illarum ingreflum j quia illam , quam fir- •mitatis grati.a , cum folx repferunt , a Peritonxo mutuantur , ad tegen- dum hepar contribuunt, quia tunc hepatis parenchymlte munitae , foeli- cius chylum a parenchymate convcrmm , per tunicas tenues eliciunt.
Inter has venarum propagihcs , furculi fuperiiis graciles arteriarum tunicT. donati ; ad fimam partem majores, & in unum caudiccrri colledti, bilem ab hepatc & venis exugcntes , difleminantur. Sed harc vafa a nc- mine unquam rede defcripta inveni, qualia in hepatc bovis hominifque, dempt.i carne , feorfim vidi : fic itaquc fe habent.
Inter Venas Portae plurima vafa fparguntur, quibus ctiam per anafto- mafes , f eu ofcula , ( ut h&cx intefunis ) inhiantia , hirudinum inftar ,' conjunguntur. Tab. V. fig. i a. x. x. x. multo funt venarum furculis majora. E. a. a. a. tunicis infigniter craffis ac validis donata ; ut bilis acrimoniani melius perferre poffint. Ab his furculi minores fparguntur in quamvishepatis partem, ut .i fingulis venis", & omnibus pehe hepatis particulis bilem exugant, qui, ut didum eft, cum omnibus venarum fur- culisper anaftomafes junguntur. Canalis autem, e qua furculi illi mi-
nores
Qyfnatomic^ Libri I, l^ars 1 11.
51
nores luxuriant , digiti minoris farpe magnitudinem squat- Tab. Y, iig. I ^- E. QiUE cum meatu u veficid.i bilis unita,red-.\ ad Inteftini duo- deni finem deJucitur. Fig- x^» G. f;. C. E. Horum vafa nonnullaa venis Portse, & ab aliquibus veficulam adeuntibus bilem exugunt.
In iim.a hepatis parte pofira funt , ut bilem a chylo , quampuimum co- quitu-r & in languinerri mutatur , antequam cavx furculos ingrediatur , eliciant.
Arterias etiam habct exiles a CGcliacfi arteri.a diffufas. Tab. III. ff.f. Quarum ufus pro caloris nativi ventilatione , apud Anatomicos habe- tur , rever.a autem, utjecori aliijientum pnxbeant. Quoniam nullus fan- guis ad nutritionem flt aptus, antequam ultimam in corde perfeftionem acquifiverit; ficuti ex Galeno probatur. lib. an omnes partes fimulfunt infcetu. Cor(inquit) fecundum dtgnitatem unicui^ corporis particnU cibum& Jpiritum in yillamenfuradiflrtbuu. Itaque &ipfumHepar a fanguine per arterias de- lato nutritur.
Hepatis ufus apud authores incerte redditur ; Alii enim ad fanguifi- cationcm fieri ftatuunt. Ahi illud negant, ut inter antiquos Ariftoteles, qui cordi oificium hoc tribuit, & inter recentiores Cafparus Hofman- nus in Comment. in Galen. de ufu oart. ubi Hepar ( ait ) rion ejfe frimtm
H s
agetu
52
Corporis Humani Difquijitionis
Tabul^ V. Explicatio.
Figuxa ejtis prima vafa bilem attra- hentia indicat.
A. J^enx. cavx. pars.
B. 'T'ort£pars in quam omnes
b. b. b. S^urculi ejus minores colliguntur'.
C- CyJ^featus Choiidocus , in quem &
Cjfticus & Hepaticus terminantur.
D. I ^- i a- Vefuula feUis.
E. Lyfleatus Hepaticus , in ijuem
a. a. a. Vafa cholidoca minora colU'
guntur. p, 1 a. 2 3. ^J^featm cjfticus bilem a
veftcula ducens ad inteftina. -e. e. e. la. aa. Vafa bilem ah he-
fate ad veficulamfellis ducentia.
g. g. g. S^urculi cav£.
h. n. h. tyinaftomafes illormn cnm
'PortA ramis. i. i. Vbi in cavam implantantur. X. X. X. tylnaftotnafes vaforum choli-
docorum cum 'Portdi ramis.
¥'ig. 2 3. VeftcuLim , cum vafis qui-
bus bilerepleatur oftendit. C LyPfeatus chelido{us 3 bilem effun-
dens, G. G. In Inteftinum hic apertum , ut
ejus infertio videatur. f. ^Duiius bujus meatus inter binas in-
teftini tunicas.
agens In fanguiftcatione , fed cor , quod hanc offtcinamftbi paravit. Sanguis enim in ]eco- refiBus , non eft ille qui nutrit. Atque hxc Hofmanni fententia non efc omni- modo veritatis nefcia ; licet in omnibus illi confentire non poflumus , cum Hepar vim fuam a corde recipere , ait , ex fe habere nullam ; fed effe tantum in fanguificatione cvvetiTtov , concaufam , cor vero magiftraliter operari , & cutiov ejfe Hepar folummodo minifterialiter , irradiato cordis calore. At hoc illi dari non po- teft ; vim enim propriam habere exiftimamus. Quxcunque enim pars peculiare habet parenchyma , peculiare etiam obtinuit officium : ut ex Galeni placitis facile apparebit , neque aliud oificium commodius illi tribui poterit , quam languificatio : Ad hepar enim tendunt Lad-e2C,non ad cor , &c. Perfeftionem autem concoftionis & ulteriorem elabora- tionem a corde recipere , & ratio , & ipfa Galeni verba fuaderc poflunt. Cum 6. lent. Hipp. 6. affert. JSluUum magnum opus repente una^^ aggre/ione fieri, totam^ fuam expolitionem ab uno inftrumento acquirere poffe. Et alibi 73* wA?^©- T^i 'iy'Xfi>tf-'^ 9tpfiOT>]-(^, «V Xmsm KctTuS^dvii, }{^ Aia-^iij aTrcKrctv Tfjv Tpo^liv , cog eiT[A,i^eiv tToiuoTipov. Copia naiivtz caliditatis (^ cordis ) cotnminuit in mimmas particul<is, & diffundit omne alimentum, utfaciliusvaporefcerepofit. Quod eft , particulas fanguinis , illi per cavam ab hepate delatas , comminuit, & in minimas diffundit : Etquidaliud eft codio? quam ut facilius vapo- refcere poftt ,hoc eft, in atomos adeo fubtiles attenuari calore cordis , uC corporis particuls puras & immiftas , ab omnibus alienis liberatas , cognatas partes eliciant & apponant. Atque .T^ocpj/V hanc, alin-ventum partium , poftea vocavit aTjttej aK,pi(iug KctT\^ycia-fji.&o>) t^^ AiAiTTTva-ptzvov iv Tyf Kdph^ci , fangtiinem accurate elaboratum , & .ntenuatum in corde. Prxtere.i in corde facultatem vitalem ponit Galenus , non in hepate ; at quid eft illa facultas vitalis, nifi vis illa vcgetabilis , qu.i differuntfanguinea ab exan- guibus, dc plantis ? fi itaque vegetativa facultas iit in corde : in fangui-
nem
Qyfnatomica Lihnl. Tars III, 53
ncmetiam necefle eft: , ut difpofitionem conferat , ac qualitates inducat> quibus ad alendum aptus reddatur. Hoc ipfum etiam ratio & partium iitus perfuadcre poilunt. NuIIk enim partes , ne hepar ipfum , neq ue. cor ullo ianguine nutriri videntur , antequam ultimam perfeftionem in corde acquiliverit. Quod adlanguinis dilTiributionem ad partes fingu- lasper cavam attinet, plane eile impoflibile docent venarum valvula; r de quibus infra. Atque hepar iuum a corde alimentum recipere , arteria illaaccxliaca docebit : cor etiam ipilim ab arteriil coronaria fuum mu- ruatur cibiim. At arterix hce non ad Ipirituum iolum tranflationem inlcr- Aiunt, languine enim lunt refertx ; ut experientia , & ipfe Galcnus at- teftari poilunt. Lib. anfiing : contineatur in venis. At in omni concodionc , inquiunt , debuit efle excrementorum feparatio , & in receptacula de- pclitio , fcd circa cor niJla inveniuntur receptacula , quibus excremen- ta lecreta deponi pofllnt : adventriculum ponuntur inteftina, ad hepar veficula fellis , quibus fua excrementa«funt accumulata. Vcrum enimr vero hoc omni concodioni non convenit ; in extremis partibus nuila adiunt excrementorum reccptacula; Sed per vias infenliDiles & poros, evacuantur& crafla & tenuioraillarum excrementa. Similiter incor- de licet concoftio periiciatur, non eftnecefleut excrementorum ab-> dudioni circa illud partes deftinentur : fed elucet hic imprimis naturs induftria, a Galeno toties celebrata, quafolet aliquid facere propter ulum , ita tamenut idem fit aptum prxftando abufiii alicui. Arterias fe.-i- cit natura ad aliinenti diftributionem ; permifit tamen in illis ipfis ex- crementa fimul ad loca idonea , ad evacuanda deferri. Sic ferum & ex- crementum craffius ( quod inter imn£, contenta numeratur , & voca- tur ivcncJpyifici , & v^Tro^uais ) exugunt arteris emulgentes. Melancho- liam ad fplenem defert arteria caliaca; & alia crafl^iora in inteftinaevo- munt mefenterics arterix; &flquxbilis reftat, qux in prim.a hepatis concoc?tione non leparetur; cumpervenas mefaraicas, & Portam,a mefentericis arteriis receptas ad hepar rurfus fanguis deferatur,omnis in fecunda illa elaboratione deponitur. Atque lic fanguificationis perfe- ftionem cordi merito attribui demonftravimus. Non tamen omnis ab hepate eft auferenda poteftas : In illo enim chylus , qui modo albus erat , nunc ccncodione , ejus caloris elabcratione rubefcit , non miftio- ne cum alio fanguine , fed proprio hepatis calore : excrementum hic etiam feponit biliofum , quod fieri nullo modo poterit , nifi codio prae- ceflerit. Primum itaque f3«guificationis Organon Hepar dicere poi- fumus, non adxquatum ; a quo perfeftionem ultimam fanguis obtinere poterit, fed colorem, & fanguinis nomen, a virtute at^ujiTnnTix.ij' in he- pate , ( qux talis eftcaloris gradus } & non in alia parte latente , exequ:=- tur ; perfedionem ruboris & coftionis, omniumque fpirituum cordis calorimajoridebet. Seddehoc plurainfra.
Hic qujeflio illa de fanguificatione , an hepati , vel venis conveniat ? ^examinanda efl. Galenus perplexe nimis & inconftanter hoc dubium folvit- In lib 6. de Plat. & Hip. decret. cap. 8. Hepatis parenchymati atf ribuit. Vtuanquod^ membrum ( inquit ) inftrumentnrium , quidda^n in fubftatni^ adeptum eft pecuiiare, ut nihil aliud in univerfo co;~pore fimile reperiatur ; quodq.^proprius totius actionis author eft ; iit corpeculiarem habet fubftantiam , qua efficiunturjpirims vi- tdes ; cerebrtwi qua animales efficit, &c. ficjecoris fubftantia , difimilis eft omnibus diii^
H 3 ergo-
54 Corporis Humani T>'tfquiJitio?iU
ergo & pemliare huhet officitm ; at quidin corpore convenientius , quatn m illi trih^tur. hamatofu. Divinus etiam Vefaliiis , quem injufte & falso hac in re infimu- \2x1t LaurentiitsVih. j.cap. i. non audec hanc virtutem venis tribuere, etiamii a tot.i pene Anatomicorum turb.a iit conceirum. St ( inquit ) ve- vis vu illa infit , non rubicundum parabunt fanguinem ,fed album ,fiquidem in omnipar-' tium cociione naturali , concoilum neceffario coquentis colorem afcifcn. Idem docet Argenterius, Comment. in Hip. a. de iig- pag. 277. Qu.dibet (inquit} pars in ftbi fimilem fubfiantiam mutat id quod alterat , fed unicam habent fu.bjiantiam ve- HA, eam^ albam, ex qua nonpoffunt aliquid gignere rubrwn , &c. Hlfce rursus Ga- lenus aliis in locis , & fibi contrariatur. lib. i. de facult. nat. ubi Chylm ( inc^iX.) fanguis fit , pafivus quidem chjli , a^ivus ipfius vena fit motus. Hanc lcn- tentiam etiam defendunt loubertus , & Schegkius, qui promitcit fc cer-. tiffimis demonftrationibus effedurum , ut omnes eruditi alTentiantur, niiiftolide, & pertinaciter refragari velint. Sed concedamus huicja- dandi veniam ,• demonftrationes ejus videamus.
Prim6inquit,venasperfeprincipium efle,&eas non alio quodam principio propagari : £t prxterea impoflibile videtur , ut vena; iolidas corporis partes intrarent, prius fadas 5 ideo concludit venas ante hepa- tis parenchyma formari ; quia ex figniiicatione vocabuli , & omnium conlenfu ; parenchyma eft affuiio fanguinis , circa vafa : Nec omnimo- do a carne hepatis venx dependent. Venis ergo tribuenda eft ha^mato-r lis ; demonftrative admodum concludit ! Qupmo.doenimquodgenerationepO' fierius efi, adiionis, feu fanguificationis principium effet.
Sed quam male hic concluiit Schegkius , 8c quam nulla eft ejus cer- tiflima demonftratio ? Venas prius formantur , ergo fanguiiicant. Cur non & ofla etiam fanguificent ? prius formata fuerunt , quam hepar ; Omnes enim partes Ipermaticse iimul fad^e funt : licet itaque illarum fta- mina|antequamfanguisaffluatponantur, non tamen illis convenithsc iadio ; fanguilicatio enim in fcrtu non eft prima a<Sio , fed a matre jani confeftum, & perfed-e prxparatum , ab arteriis maternis recipit fangui- nem : in foetu fulficit appoiitio , & affimilatio,
loubertus ulterius urget in paradoxis , omnem a(ftionem phyflcam ,
pracfertim nutritionem , & affimilationem , lien per conta(9-um ; fed ye-
nxtantumcontinentfanguinem, nonhepatis parenchyma; qupdvafa
tantdm ample<5litur, nec fanguinem immediate tangit. Inftat & Scheg-
kius , effcd-us non neceflario eft iimilis colore efficienti : & agens non-
nunqua,nonmodonon op«J(/,fed ne 'ojt«'yei')j^ quidem producit effedus,
Neque efficientis ^oVrtpf , fuo colore efficax eft ad producendum ali-
quid ; fed proprietate fubftantix alterat patiens , fecundum qualitates
primas , ex quarum temperatione & miftione , procedunt fecundx. Sed
quam male de concodionis adione dijudicant^de^; ea,tanquam nutritio-
ne, vel affimilatione loquuntur ; quafi adio foliim privata eflet , non pu-
blica : NuIIus in hoc opere locus eft pro affimilatione ; qus aftio ultima
eft in partium nutritione , & appofltionem fequitur. Co^io eft particu-
larum folum comminutio , & liberatio ; quod ipfum in vafe vitreo fieri
poteft ; ut infra ftatim docebitur ; fine affimilatione tamen. Prxterea
ubi eft neceffitas contadus, immediatx multx adiones phyficjc per con-
tadum fblummodo virtualem efficiuntur. SoIcalefacit,lutumindurat,
vapores elevat, fed non contadu immediato.
Sed
QjTnatomica Libri I.Tars IIL^ 55
Scd ulteriiLis iirgent, li parenchyma folum hepatis, hancvirtutcm contineat ; cur rubetchylus quamprimum venas intret , etiam inter tu- nicas inteftinorum.
Hoc eft herculeum illorum argumentum, caufam prxbens totius , controverfe ; & ob hanc folummodo rationem,virtutem hanc venis tri- buerunt. Alii vero illam venis concedunt , fed niutuatam ab hepate ; ab omnibus penc recepta fententia ; quam ftrenue defcndunt Veiga,& Laurentius , qui duo in fanguificatione Ipedanda efle cenfet, EUboratie- nem, 3c JRubrtficanonem. 'Frima conco^ionis qu&damjpecies eji, ( quia fimilaris a£tio ) & a temperie folitm perficitur ; rubor non a tempene , fedab iis qux temperiemfequun- ttir. S^ic cbjli candor , non a ventriculi temperic , fed coloreprovenit.
Dubium vero hoc infuperabile, verus Mefaraicarum ufus fatis fuper^j folvit. Si enim Vena: Mefaraicx diftx fanguinem ab arteriis mefenteri- cis recipiant , ut illum , qui x nutritione inteftinorum eft fuperfluus , ad cavam reducant ; & non chylum ab inteftinis exugant , ( uti fatis lupra probatur}: mirum ne videatur , fiillarum iiirculi minores etiam inter inteftinorum tunicas rubeant.
Sed hic paulo Laurentii relponlioncm priorem examinemus , quia nonparum, utmihividetur, veritatemoblcurat. Rubor ( inquit } non a tempcrie fed colore provenit : Qijx fententia priori ejus innititur, qucd conco(ftio in vcntricufo aflimilationc fiat: Error fane non minus ab Ana- tomicis decantatus , quam veritatis nelcius. Concodio enim folummo- do eft partium in corpore heterogcnco feparatio , & eadem eft adio cum putrefadione ; ubi ab agente externo cognato elicftur principium unionis. Sic in ventriculo , aut hepate humiaum & calidum corporis concoquendi , a calore & humido ventriculi, authepatis cliciuntur, par- tefque , qux modo cum contrariis , ( dum fuerint in ftatu ligato ) quietx manferunt ; jam ab externo calore liberantur ; liberatae autem qusvis particula:,qux heterogeneis & contrariis modo unitx fuerunt ; jam unio- nem illam repuaiant , & cum partibus homogencis , & cognatis fefc jungere conantur ; Atque fic miftorum unio tota diflolvitur , partefqus ( ut loquitur Galenus } diffunduntur , & in minimas particulas commi- nuuntur , ut facilius vaporelcere poflint. At^ue ob hanc rationem ea , quorum partes funt homogenex , coqui non pofle dicimus ; utaqua^pu- ra , & alia elementa. Hoc etiam axiomatis illius Ariftotelis veritatem denuntiat : Turim elementum non efi honum alimentum : Quia nec coqui , hoc ell, inpartes feparari,cumfinthomogene:c,neccorporis particularum nutritioni , qux funt heterogenes , infervire poterit. Aflimilatio in par- tibus fingulis corporis ultima aftio eft : ubilcflicet partcs qux coftionc feparantur & comminuuntur , aquavis corporis particulii, fecundum cognationem attrahuntur, apponuntur, & tandem aflimilantur ; hoc eft, tam appofite partibus uniuntur , ut jam ejufdem tcmperiei , confiftentix, & tantum non eafdeni efle cum iUis particulis, quibus adjunguntur , ap- pareant. Adeo ut codio iUa in ventriculo, hepate , & corde, huic adio- iii fubferviat ; fcilicet ut particulae corporis , in cibo cognatas partes a. fe mvicem feparatas , & in atomos decifas , eliciant , & apponant.
Atque hoc ipfum ulterius corporum illa folutione , & particularum feparatione artificiali , apud chymicos familiari, docetur. Quorum ope- rationes , & effedus maximam cum his ventriculi , &hepatis , analo-
56 jCorporis Humani Difquijitionis
giam habere videntur. Qux ciim & chyli candorem , & fangulnis ru- borem, digellione, cum moderato folum ignis calore, & menltrub con- venienti acquifitum , smulentur ; quid opus eft, ut a ventriculi, & hepa- tis colore , chyli ac fanguinis petamus colores ? cum in vafis vitreis di- ^ellione iidem ipii producantur , atque rubor digeilionis perfeftionem indicat^ candor , ut in generatione languinis , illum prxcedit ; quos co- lores a vaiis vitreis accipere nequeunt. Ut cum ex radicibus fymphyti , pane & vino , aut alio liquore convenienti , digeftione debita fiat S^anguis S^jmpbjti > ex Quercetano , primo , folum digeftione per ignem mode- ratum , fit matcria mollis , candida , ac prorius cliyliformis ; deinde ul- teriore digcftione , fanguineum colorem induit. Et fic in omnibus aliis.
Utverd ventriculi & hepatis co(3^ionem clarius illuftrcmus; analo- giamillam modo diftam,profequemur. Frinio Chjmiats cumextradum ex planta qualibet, aut alio fimplice ehcit ; plantam mortario contundit, & frangit.
Hxc ipla ciborum prxparatio mafitmione , in ore dentibus molaribus perficitur.
Inde plantam contufam , in cucurbitam vitream , aut aliud vas , cum menftrm, ( liquore fcilicet aliquo conveniente ) reponit ; & cucurbitam li- gillo Hermetis fignatam , in arena, cineribus, aut Balneo Marix, fuppo- iito igne moderato, recondit.
Similiter cibus ore mafticatus, in ventriculum per oefophagum cum potu deglutitur : in quem orificium ejus fuperius arftiflime fe conftrin- git, vapores omnes , caloremque retinens ; ut citius fiat digeftio. Hinc fi male atficiatur fuperius orificium , ut muneris fui oblivilcatur , nec fe rite conftringat ; vapores afcendunt, caputque petunt ac gravant, ca- 'Dnior cipi' lorquc effiigit ; unde codionem impediri contingit. Calor autem dige- wd^wi^jo- j.£jj5 eft nativus in ventriculo , acalore hepatis fuperiacentis , vicinia
WK Ufio ex- ,. ,. . . o 1-1. " r J _ '
»M/e afeBo cordis , hcnis, omenti , (x multitudine venarum , ac arteriarum adjutus» orificiofu- Atquej"am totum opus calori moderato permittit chymicus , idquc uicZl^'^'^ ad fpatium horarum , vel dierum , vel merifium nonnuUorum ; fecun- dum facilitatem , aut difficultatem feparationis partium.
Ventriculus itidem fuos cibos per horas tres , quatuor , vel quinquc , illos proxime amplexiis , continet , eofque calore fuo penetrat , & dif^ folvit.
. In illo temporis intervallo , particularum plantac compages , & viri- cula calore externo , &: humiditate diflolvi incipiunt ; tota^ue mafla irt cremorem quendam , chylo limilem , mutatur; quifi particulx viri- defcentes , & excrementa terreflariora feparentur ; candoris ipeciem re- fert ; prxcipue fimateria , ex qua extraftum fit eliciendum ; apta nata fic ad albedinem, ut fi ex radicibus,aut iis qua: non multum viridefcant, fiat. At poftea nonnullarum partium feparatione albefcit; ut ex radicibus Sa-, tyrionis , micis panis , cum liquore aliquo fit cremor fumme candens.
Similiter in ventriculo chylus non lemper candefcit , nifi ex carni- bus, pane , aut radicibus , cibus fit ; antequam a ladeis fcparetur : fed nunc ad flavedinem tcndit ^ Jiunc virelcit ; uti poft herbarum viridium ingcftionem largiorem , viret ; priufquam feparetur ; ut ex alvi excre- tis fLunme viridibus cplligere poflumus.
Deindci
(i/fnatomic£ Libri L Tars IIL 57
Deinde Chymicus poftdebitam fimplidum digeftionem , e matracio maflam totam cxhaurit , ac tenuiorem & fubtiliorem materia: partem , i capite mortuo , magis terrcilriori , & focculenta parte feparat , per- colac , eamque filtrat.
Adeundcm modum Ventriculus poft particularum feparationem, ac confufionem, ipfe fe undique conftringit, & in inteftina propellit , a qui- bus lades tenuiorem , & fubtiliorem cremoris partem eliciunt , & exu- gunt, &perillasadPancreas deducitur , ubi ulterius percolatur, &fil- tratur. Ec fic ad fecundam concoftionem praeparatur.
Chymicus jam tinfturam fuam perfedam , digeftione , excremento- rum leparatione,& fikratione, obtinuit: Et nunc ad fccundam operatio- nem eit paratus. Tinfturam ita^ue ab excrementis liberam , matracio rurfus rccondit, & ignem fupponit , ut fecundo digeratur.
Sic laftearum furculi majorcs, chylumhunc ex Pancreate , filtratum & purum adhcpar adducunt , in quo fecunda perficitur concodio.
In hac fecunaa concodtione, in matracio chymico , rubefcit cremor , & in hepare chylus ; qui ulteriore concodione , igne paulo vehemen- tiore , perfeftiorem acquirit colorem , ac tandem evaporato menftruo, confiftentiam folidiorem obtinet. Chylus etiam in fanguinem conver- fus, ex hepate in cavam emiffus , in cordis ventriculis ulteriorem con- codionem lubit ; Exinde in arteriam magnam emiflns, continua circu- latione per arterias & venas tanquam in 'reUicano cohobatione frequenti rectificatur , ac fubtilizatur , excrementum autem quod a digeftiono hac per circulationem feparatur, eft materia illa alba in urinis contenta,' qux 'u7rd<r<t(ns dicitur. Poftquam aptum fit alimentum pro fingulis par- Eiculis , ad quas cognatione qu.^dam attrahitur , & apponitur , feroque cvacuato, confolidatur , & alfimilatur. At^ue fic ruboris infanguine caufam , ac concodionis ■ modum quivis facile perfoiciat. Qui ut flori- dior,& purior evadat , excrementa ejus excerni debent. Qgaeopera- tio , cum ad alia membra , ei officio dicata , pcrtinet i in fequentibus il- luftrabitur ?
1
C A B V T I I
7)e Fejiculafellis,
N omni concodione ( aflentientibus Anatomicis ) eft patientis altc- ratio , & excrementorum feparatio. Ut a Ventriculi codione fepa- rantur alvi foeces , in hac fecund.i , fdlicet Hepatis , triafeparantur , Bi-^ lis , Melancholia , & ferum. Bilis ob amaritudinem , & inimicitiam corpori , ftatlm a fanguine feparatur , reliqua un.\ cum fanguine fimul longiore itinere circumferuntur. Hsc partim Inteftinis, permeatum hepaticum,utfupradiaum eft ; partim veficulx, de qua jam didurifu- mus, emandatur.
Veficula hsEC flavae bilis receptaculum , jcuVi? %oA>i'^flx©- dicitur , in cava& dexterahepatisfedepofitaeft. Tab.V.fig. i.D. In finuquo-
I dara.
$ S (^orporis Humanl T>iJquiJttionis
dam l eo nomine infculpto , fuperior & media ejus pars fepulta, hepati tenaciflime , partim per vafa ejus in hepatis parenchyma fe infinuan- tia , partim per membranam hepar in parte demiffiore cingen- tem, conneditur. Inferior ejuspars libera, extra fubltantiam hepatis propendet, ubi dexterum ventriculi latus & colon attingit , utrumque faepe flavitie, fucco per tunicas exudante , tingens , unde forfan quibus- dam perpetui ftomachi ardores.
Forma ejus oblonga eft, & rotundior , pyri figuram referens , du- plici mcmbrana conftans , una exteriori , ab hepate fibris omnibus de- ftituta , dimidiam tantum ejus partem , demifliotem tegens . Altera crafla, & nerveaeft , utmeliusextendi poflit, omni fibrarum gcnere texta , intus mucosa quadam fubftantia obtenditur , ne a bilis acrimoniil Isedatur , in fundo tenuior , in cervice craflior . Si bilis diutius in il-. la retenta exuratur, in calculos Isviflimos, & multiformes conden- fatur.
Arterias valde gracilesadextro tOeliacji^ ramo ejufque fuperiorefe- de , ubi cavum hepatis ingreditur accepit : quibus fanguis ad tunicje ejus nutritionem fertur . Quod relinquitur , per Cyfticas gemellas , venas duas,ubivis cum arteriis fparfas , ad Portam , antequam in ramos dividatur , fertur.
Nervum item parvum, ac vix confpiCuilm a fextx conjugationis ra- mulo , qui lecoris tunicam perreptat, accepit. Vafa haec cervici veficulx adnexa, in tunicam difperla, ad fundum ulque perveniunt.
Dividitur ab Anatomitis in fundum , cervicem , meatus. Fundus amplior ejus pars eft , qus inferiora refpicit ; cervix vero anguflior , quxfundo multo durior eft , oblonga, &fuperiora refpiciens; paula- timinanguftummeatumdefinit,qui Cyfticus dicitur. Tab. V. fig. i* & 2. F.F. Huic occurrit meatusalter immediate, ex hepate prove- niens, Hepaticus didus Tab. V. fig. i- & 2. E* E. qui cum priore conveniens, in unum congrediuntur canalem. Tab. V. C C Qui in lejunum oblique , inter utramque ejus tunicam. Fig. 2. Tab.V. (1?. inferitur.
Cervicis veficula: initio valvulas efle appofitas ti^esnarrant Bauhi- nus , & Laurentius ; Riolanus illas fe nunquam obfervafle affirmat. De illis vero Spigelius expreffis terminis mentionem facit. Cervicem ardiffimam,multifqueinfuperrugis afperam, & interceptam efle , ne tam facilis ac lubricus effet bilis defcenf us, deprehendere licet.
Sunt & alia Vafa huc prolata , quorum fupra in priore capite mentio- nem fecimus , a Spigelio prius in lucem edita , quae inter radices PortK innumeris & exilibus furculis fparfa, fenfim in fuperiorem veficulje par- tem , qux fimae hepatis parti adhxret , in unum meatum coeunt. Huic meatui valvula opponitur oblonga, ne fi forfan obturetur veficula,to- taque turgeat bile, nihil tamen ad hepar regurgitare queat. At vero flir- culus unicus non eft,qui illam penetrant,fed plures , ut in hepate bovino, ac humano, vafis omnibus a parenchymate denudatis perluflravi; neque Iblum in ipfam veficulam,fed & in meatum Cyfticum , quamdiu hepati continuatur, inferuntur. Ut Tab.V,fig.i. & i.e.e.e.e. Atque hxc toti iili fatis obftreperx controverfix filentium impofuerunt; fcil: quomodo bihs in veficamperveniret. Fallopius bilem, permeatum Hepaticum defcen-
demem.
Qj[natMca Libri 1,1? m III, 59
dcntcm , ab inteftinis flatibus aut excreoientis diftentis repelli voluit , S^ in veliculam , tanquam divcrciculum, rccedere, donec perafta ik di- ftributio. Charybdem hanc dum \itare conatur Laurentius, in Scyllam incidic : & dum Fallopium erroris reum inlimulaflet , ipfe non minus hallucinatur; atque illud negare non erubefcit, quodin quahbet dif- feftione, propriis attellantibus oculis , vcricacis Isfx reum accufabic ; fcilicet quod a lecore ad InCellina nullus efl: perfpicuus dudus , fcd a lecore ad veficulam patet via per meatum Cyflicum , non obftantibus valvulis in cervice ab ipfo poficis. Scncentis fane canCum vericati re- pugnantes,ut majoribus non opus iit adverfariis , quam feipfis. AI- tera hic non minus explodcnda oricur ienCenCia , .t, louberto, & Archan- eclo miilcum decancaca , QupA iciliceC Bile Vefictdx alatur. Qu^am vero , quiaipiaArceriarum, «3i Venarum pcrillam difleminaciofatis confuca- vic , plura non ingeram.
Ulus ejus ell: Bilem attrahere , & ad tcmpus confcrv^are , atque in hoc alccrum meacum hepacicum, qui immediaCe ad Inteftina defcrt bilcm , loflicio anteccllic , quod hjec non folum atcrahat , fed in ea accu- jnuletur. In velicula vero continetur ( inquit Spigelius ) quando co- piofabilisin corpore abundat, nec rcdo tramite defcendere , repleto vel ventriculo vel inteftinis , facileve expurgari queat , tunc in fe pau- liipcr contineat. Scd forfan idco in illa confervari rediusdicamus , cum in corpore abundat bilisaut multum a concodione feparatur ,• ne affatim in inteftina affluens , continuas provocaret dejediones ; fed tamdiu ad fe attrahit & continet , quam vafa illa in Hepaticum termir nantia, totam, quam aconcodlione in lecore exfuxerunt , guttatim in lejunum emiferunt : atque tunc , illis evacuatis , veficula fuam fimilitcr f^ej^mU bilem dcponit : quse facile & leniter facultatem expultriccm ad chyli ^^^ ^^^' cum foeciDus promotionem provocat, & poftquam totus a ladeis exfu- ruM. ^ gatur chylus, ad foeces expellendas ftimulat. ^ vero affatim efilueret , concitatam nimis provocaret evacuatioriem ; cujus incommoda no- runt ipfl , qui diarrhea diuturniori laboraverunt. In nonnullis animali- bus, putaaamas & columbas, non invcnitur; quia minor inillisgc- neratur bilis quantitas, & tardiiis feparatur.
CAPVT II L
■ X>e Liene,
SAfiguine a fpuma , feu Bile repurgato , fcdimentum ejus , Melan- cholia fciiicet , hic locum poftulat ad evacuandum; licet ulteriorem cofl-ionem in corde , antcquam feparetur , requirit. Qnx Iccundum Galenum , ejufque feftatorcs per ramum Iplenicum , a Port.a , antequam Hcparingrediacurchylus, attrahitur, & ij?»i cmandatur. CumLicn itaque pro excrementi hujus reccptaculo habetur , & finiftrum occu- pat Hypochondrium , poft Hepar & vcntriculum illius defcriptionem
agffredi cft necefle. ^^ ■ ■ 1% Liea
60 Corporis Hummi T^ifquifitiomf
Licn, «TB-AiJv Grjecis dicitur, ad finiHram ventriculi fedem , e rcgia- nehepatis.fedpaulodcpreHmslocatus , fub coltis tamcn Ipuriis cond- netur, qux ipfi tutclse funt. Raro litum mutat , aut numerum , aliquand© tamenhoc obfervatum fuifle atteftantur Fallopius , Arilbttks , ck Rio- lanus. Diaphragmati in fuperiorc parte , infcriori vero reni liniilro , utrinque gracilibus , exiguiique membranis : Sima parte primo iupe- riori membranx omenti, & ope vaforum vencriculo » ccnvcxavcrb dorfo , conpcditur. Hinc fchirro aut tuniore aliquo laborante , quia diaphragmati alligatur, dyfpnoea oritur a pondcre illuddeorliimdctra* hente. Ruptis hifce vinculis obfcrvatum eft.inquit Spigchus, hcrniam inde natam fuiffe. Magnitudo in homiiie, csteris paiibus, majorcft quam in aliis animalibus , multo tamen minor cft quam hepar , ut qui longitudine quali fcx digitorum , latitudine trium , crailitie iit unius. Nonnunquam tamcn ex humoril afiiuxu adco intumefcac ut ad abdomi- nis ulque medium porrigatur. Qui naturfi Ihnt melancholici, his gran- dior eli ; fimiliter & in paluftribus locis degcntibus ; minor fcmper ma- jori melior eft, niliparvitatepeccet. Lanioncs ex viicerum parvitate, prarcipue Iecoris,& Lienis.carnis bonitate dijudicant. Qui amplas etiam habcnt venas, ut obfervavit Spigclius, majores illis conceduntur lienes, atque ideo macilenti pinguioribus facilius in tumidos lienes incurrunt.
Formam adipifcitur fcdifuaeproportionerefpondentem, acjecoris nmodo , a vicinis partibus fibi impreflam ; qua enim feptlim attingit , le- viter gibbus cernitur , & imprefiiones quafdam cxteriiis, ob coftas,illum prementes nonnunquam accipit ; qua ventriculus illi quodammodo innititur , modic^ , ac in fuperficie duntaxat » cavus occurrit. Figurse plerum^ue aliquantifper oblongioris eft, & latje quodammodo. Raro in lobos dividitur : hunc tamen in difledionc foeminx cujufdam , anno 1640, in lobos feftum invcni ; cujus monftrolam figuram in Tab. VIL fig. a. & 3. partcm gibbofam , & fimam exprimentem invenietis. Su- pcrior ejus pars , diaphragma refpicicns , globofa cft, humilior vero in obtufum angulum definit. Cavum ejus profundiore ]ine.i , fecundum ejus longitudincm rcAe dufta, fignatur , qu.\ venas & arterias admittit. In ventriculi latus finiftrum , paulo poflrerius verfus Rcnem finiftrum , incumbit , cui fxpiflTime coli , a fiatibus , difleBfiones, & tormina ; ubi in latere finiftro anterius , fub Ventriculo , verfus rcnem finiftrum refledi- tur, ab Anatomix impcritis, appropriantur ; & hen pro parte afTe<a-i fa:pius accufatur , cum colon pra:cipue laboret.
Color ejus in fcctu rubicundus cft , dum puro & dcfoecato alatur fan- guinc : in adultis vcro cum fuccum attrahat melancholicum , & fan- guine foeculcntiore alatur j ut plurimum cx atro obfcuro nigricat. Ac Spigelius Licnem hepatis parenchymatc multo nigriorem , non bcne fa- ni hominisefle, utcun^ue magnitudincm naturalem non fuperet , exi- ftimat. Colorcm certe ab humore, quo imbuitur, acccptt. In cane folen- didius ipfo plerumque Iccorc rubct , fues magis albicantem obtinent.
Subitantia ejus ex craflb nigro^uc admodum, fed levioris punicis modo , raro concretoque fanguine intcr fibras conftat. Frequcntibus fi- bris Tab. VII. fig. i. GM.G. & filamentis validis mirifice impli- catis , cum arteriis mukis, fabricatur,- Qui fibrarum plcxus , pro vcna- rum, dc arteriarum diircminatiQnibus femper fiierunt xilimati , fed ma- le , ud poftca doccbitur. Tunicam
t^natomktt Libri L ^m tlU
H
Tabulas VI. Declaratio*
Qh£ Cxnk limem as vafa depingit
A. yena.7oru.
B. Ramtis S^plMcUs,
C. C LifnCanJsinfuoloco.
D. KamUs arterix. caliace JpleHtcuS. E- E. VeHtricuitfmdtis.
a. a. a. Venartim a licne prodeimiutH apertio, tit vaivuU efiendantur.
b. b. Gf.firica arteriajtniftra. C. C. Va6 breve aiteriofiim. d. T^^ena Gaftrica iitinor.
C. t^rteria Gaftrica niajori
f. f. R&vi}^ G.iRrvfpipiois fmftrd n-
virfus adventriculiimi g. g. f^ena Gaftrica major. h. h. h. f^afa infunda dijperfa rttitrl'
cttit. i. i. i. i^rtertA ftlreuli iieni deligrtth k. k. ^yirteria Epiploif ftniftra. 1. 1. Vena ejufdem nominU e\tts foctA
cum valvuLt dtlucidata. m. m. Epiplois pofttca venalU. n. n. Vend. in pancreds dijfeminaiii O. O. VeniL MefentericA. p. Vas breve venofum. q. Vena Gaftroepiploif reftexa>
I
Tabu-
62
Tor^orifHumam T)'tf^uiJitionis
z/fmtomict^e Lihri L ^ars III.
^3
Tabulx VII. Explicatio.
Figuta prima bovis lienenl monJlr,it j qut ob m.ignitadinem felicih partes hujtif vifceris interiores k nuUis adhitc rcile de^ fcriptas expiic.it. A.A. S^tibfiamia Lienis ejtis ttr.uca pro-
pria te^it. B. I'^eru '■Port£ portio. C- Ejus ramuifintjier , feu Ramus jple-
niciis.
D. Ramut bic prope Lienem apertlis, ut falvtila cfiendattir.
E. E. Lienis titnica dijfecia &invtrfa, ift vaforum , & fibrarum progreffta ac plexus meliiis ofieridanttir.
F. F- Ky^rteris, jpienica ponio, (pi£ to- tam lienis ftibfiantiam perctmens ^ in illam.
&. a. a. S^urculos fuos dijpenfat.
G. G. Fibrtt qiudam nervofis, mire com-^ plicati i imer quas j^rteria furculi
txctirrlint , & qtiihus parenchjma lie'
nis affixtim adnafcitur. b. Valvtila in ramo fplenico, extrirfum
verftts portamjpeiians. C. c c. Forainina qiu in termino rami
Jplenici a Lienis fubftamia dticentiaf
confpicua.
d. d. d. Nervi per tatera arteridfple- niciz percurrentes.
e. e. e. Tcrmimis Rami Jplintci adpor- tas pene lienis deficientis.
Figuta fecunda & tertia monftrofam lienii himiani formam indicant. A. Gibbofa lienispars. B- B- E)i!s fimapars. C. C- C. Lobi ejas divifi in ntrif^l
a. a. a. jlrteria fplenica lienem petensl
b. b. b. V^enafeu ramttsjpknictu.
Tunicam habet teniiem > fed ilLa hepatis craffioreni : qua Gbrx illx in parenchymate varie intertextx, oriuntur^ quam in fenibus , in ofleani naturam degenetare obfervavit Spigelius. Alteram habet ab ornento mutuatam,qu£ ahne^ reftain ejus medio infixa, totum poftea vifcus fuccingit ; licet ab Anatomicis pro fimplici habeatur , &a priori diflan- gui non animadvertant.
Vafa qux Lieni inferuntur varie ab Anatomicis recenfentur. Vulgaris illorum defcriptio hcec eft. A Vena Portx ramus infignis, IplenicUs didus i tranfveriim miflus , ad Lienis cavam tendit : ibi in plurimOs ra- mosdiviibs, m fubftantiam ejus, fibrarum inftar, abfumitur, prjEter duos , Vas breve fcilicet , quod ahquando in fundum ventriculi , ali- quando in {uperius ejus oriiicium inferitur ; quo fuccus melancholicus eru<ftatur ad ciendum appetitum : Alter , fcilicet Hsmorrhoidahs , ad anum abit. Arterise itidem frequenti ferie , heni implicitje , ortum du- cuntacoeliaca, quintuplo pkires quam venx ; idcoque ( inquit Spigc- lius) credibile eft materiam copiofiorem in arteriis, quam invenis contineri in fchirris & aliis affedibus lienis 5 & propterea fsepius per ar- terias , quam venas expurgari. Nervos etiam afextopari accepit, qui lienis potius tunica: inlcnintur , in fubftantiam vero non penetrant, con- fenfu Vefalii , Bauhini, Spigelii ac pene omnium.
Sed Vafa hxc nullibi rede defcripta ab Anatomicis unquam invenir? potui , fi fas fit Autopfia: credere. Qua: igifur faepe experimentis crebris confirmata in pr^Ientii multorum virorum infignium, amicorumno- ftrorum obfervavimus, breviter expediam.
Arteria
64- (^orpom Humani T)'tfquiJitionls
Artcria ex caliaca , fatis magna , enata , tranfverfim per inferiorem Omenti membranam fe dillendit. In medio itinere bifurcata , alter ra- mus ad lienis partcm elatiorem in homine & in cane ut Tab. I V. fig. i. & X. h. m, & Tab. VI. i. i. Aker ad demiiTiorem profcrtur , quiin varios divifi furculos , in fubltantiam ejus inferuntur. in Vaccis , ovibus, & damis non eftdivifa , fed tota in partem ejus infcriorem implantatur ; quia partibus luperioribus fortiter ventriculo alligatur . Cum vero utringue fubftantiam ejus intr.irunt ; varie per eam in plurimas ramo- rum foboles diffunduntur, ut in bovis liene f fig. i . Tab. VII. a. a. a. J videre hcet. Venas nuUas habet in bove, damis, ovibus , &:c. fed Ramus Splenicuscum adhenis fedem inferiorem pervenerit, quam- primum pene tunicam ejus pcnetraverit , in porolam henis fubdantiam ftatim Tab. VIL fig. i.e. e. c. definit; qux inillam, variis forami- nuUs pertufam , fanguinem effundit, undc in Fortam reducitur, Tab. VII. fig. I. c. c.c. In humano vero liene , paulo altius infubftantiam ejus una cum arteria: furculis penetrant , nec tam manifeftim perforan- tur , ut in bovc, quibus foraminuhs fanguinem .\fubftantia lienis re- cipiunt. NuUo moao tam variis anfradibus cum arteriis imphcantur ; nec ut in hepate vcnae portse & cavse propagines difleminantur, «& ino- culantur ; fed plexus illi , & inoculationcs qus in liene confpiciuntur, a fibris invicem conteXtis oriuntur.
Fibrae hae ab Anatomicis pro vcnis habitce , quafi rami fplenici eflent propagines , funt revcra filamenta tcnuia , valida , nullam cavitatem habentia, nec a ramo Iplenico , five arteria originem ducentia, led va- rie inter fe complicatx fibrje , quafi rctia multa complicata , & connexa fiierint ; utrinque tunicae latcribus firmiter adneduntur ; ex qu.a prin- cipium ducere videntur , circa quas fibras parenchyma lienis , carnofa qujedam fubftantia leviter undique circumvoluta , adhacrct, interjeftis ubivis foraminibus plurimis ; quae cancellos , feu vacua illa fpatia , quar retium chordis interjacent , rcfcrunt , feu foraminula illa inania in Ipongi.i , aut pumicc cxprimunt : & fibrse parenchymate veftitac , [Tab. Vll. fig. I. G.G.G.G. filisretium, feupartibuscontinuispumicis,auc Ipongia: appofite fatis adfimilantur. Mirifice inter fc contexuntur, adeo ut hac in parte Natura artem fuam maxime oftentarc vidcatur ; & opus tam mirandum ex induftri.a confecit, ut fabulofas illorum opiniones convellat , qui membrum eflc otiofiim , & nuUius ufus aflirmant.
Sed utinam ita tibi ( Benevole Lcftor ) hazc ante oculos ponere po- tuerim , quemadmodum fi prsefens c flem , levi^ue admodum oper.i. in lienis fedionc tibi commonftrarem. jMaxime, ciim tot fabulac dc Lienis ofiiciis , ac venis , & inofculationibus cumarteriis; de variisplexibus, ante hazc a casteris difledionis profeflHonibus fint eflidse . Quorum alii perperam oflitantcrque Lienis fabricam aggrcdientes , & quachaecva- forum fit diftributio , & fitus non obfcrvantes; ncfcio quos plcxus vcna- rum ementiuntur. Alii Sedionem averfati in cathedrisfedentes,fibique ipfis mirifice placentes , Promcthei inftar , fibi imaginatione hominem fingunt, atque hinc Mcdicos tamdiulatuit Lienis cognitio. Scdquor- fum devehor ? ad metam propofitam rurfus contendamus.
Venas omnes quje a. Liene ducunturin Porcis , Damis , Ovibus , Ca- nibus, Equis aliifque^nimalibus, confpicuas Valvulas in illis habenta
Licnc
Qufiiatomici^e Libri /. Tars 1 1 L 6$
Henc {pedantes , qux' Rami fplenici dudtum i Porta ad Licftem penitus obltruuut. In Bove,damis, & ovibus quiaunica eft vena j unicadun- taxat apponitur valvula. [ Tab. V 1 1. fig. i.b. ] in cane & aliis tibi ventE pluresfunt,unicuique valvula affigitut , [ Tab. VL a.a.a.a. J ve- nis etiam qux ex bioc ramo • ventriculo , & omento offeruntar , ( fcu pd- tius qux ia hunc ramum inhiant ) appofitx funt valvulx [; Tab. V L d. a. g.a. l.a.a.a. ] qiixomnes'ad ramum fplenicumaperiuntur , & inillum fanguinem refundunt. In huiriano Vero Liene non licuit mihi tam pla- na demonftratio , cum ob membranarum tenuitatem , & in corporibus cmortuis omnium decidentiam , & conniventiam , illas i vcnx tunicis dilcerncrc haud potucrim. Scd fanguinis fluxum in omnibus eundem elfe, vel hoc, tam in vivis brutorum difledionibus , quam emortuis ho- minum cadavcribus , ftpius repetitum experimcntum probire potcil. Aperto ramo fplcnico in medio ejus , inter liencm & JPortam dudu , fi verfus lienem, ramum digito comprcfleris, ab inflifto viilnercparum & languide , a porta, tam invivis , quam cmortuis fanguis eifluit, fi ve- r6 digitum toilas , & adalteram partem fedionis ramiiplcnici, verfus Portam venam coarftes , violenter & affatim a Liene effluit , imo per illud vulnus totam ianguinis maiTam in vivis brevi tempOris fpatlo ir- ruere videbis , in emortuis omnis qui in liene & Aorti ad cor uf^ue fluxui aptus efl, per vulnus hoc facile effluet.
Antequam vero ad Lienis portas pervenenmt vafa , infignis inter ar- terix & venx ramum faperiorem anaftomaiis invenitur , cujus oificium ab Anatomicis ofcitanter nimis defignatum , mihi nofi placet ; tale ego ailignarem : cum tot arterix lieni offerantur, multo plures quam hepati i^ quod ideo fieri exiftimamus , quia arterise illx ducuntut , non folum ad ufum privatum,ad ejus folummodd nutritionem,fed ad publicum etiaini excrementi fcilicet evacuationem , ideoque plures ad illum tendere de- buere } necefle fiierat talem adefle inoculationem cum vena , utparS aliqua fanguinis , priufquam lienem ingrediatur, Venae emandeturine licn nimi.i ejus cpprefllis quantitate, obrueretur,& ab officio impedire- yenmt' tur. Ncque vero antea hsc inoculatio fieridebuit: fed adportaspene "^fclZf!^. lienis fanguis una cum melailcholl.i deduci opportet, ut a facultate rUm^-ue^ Lienis ^ttradrice folummodo pars fanguinis melancholica introduca- »«'«#'«»*-. tur ;reliquapunor(X lincerior pars , ne quantitate lienem oppnmat, cmm. ' per anaftomaiin hanc, venx iplenicx, qux ad Portam , atque inde ad He- par defert , cmandatuf.
De Vfu & officio Lienis multum inter fc difcrepant Authores. Ex Antiquis enim Eraliftratus , ( uti narrat Galenus 4. de ufu part. cap. 15.) Lienem fruftra elTe faftum contendit , & cum Natura in Utero Hcparin dextris conformavit , metuit ne artis iiix oblivifccretur . ipfa ex finiftris partibus fplenem appofuitj volens hac inpatte aliquid etiam moliri. Rufus Hpheiius membrum otiofLim vocat, & nullius uius. Hifce iimilia commenta Plinius enumcrat lib. ii. c. 57. ubiait, eximi pofle lienem animalibus , iine vitx periculo ; Sc peculiare eiTc cUrfus impedimentum^ itaque ut feliciCis currant eum exuri tradit. Huic aflentitur conterra- neus nofter Dr. Flud, qui fe eanis lienem cxcidifle , cui tameri canis lon- ge fupcrftes fuerat, narrat. Verumsnimvero hiice viris , iniigniter licct peritis, dodiffimifque alTentlif; nonpoiium; neque quidquam aNatur.^
K fruftra
66 Corporis Hummi Difquijitionis
fruftra cfle fa<Sum, illorum permittunt dogmata. Quid itaque finc da- mno e corpore eximi pone credamus ? imo ut ocyus currant ? nefas eilo ! Licetenimde fadto fplenem e canibus fuifle excifumnarrant, line prxfenti \ntx difcrimme ; non tamen ftatim pro inutili microcofmi membro ab ejus oeconomiii efliexcludendus. Partes enim alixadefle praefens, & inicantaneum , flne quibus animal ne momento quidem liib- lifl:ere poteil , ut cor ( licet inveniantur , qui illud etiam eximi pofle do- cuere ) & cerebrum , iaferviunt ; alice vcro ad futuram exiltentiam ; quibus exemptis non ftatim exfpirat animal, Per dies aliquot forfan ft- ne ventriculo , inteftinis , renibus, aut feliis veficul-i fubliftcre poteft ani- mal : cum chyli confedioncm , aut diftributionem amiflam , non ftatim fequiturmors. Imofifides fit Medicorum obfervationibus , nonnullos invenictis unico Rene extitifle , altero ulcere corrupto ; alios toto pe- ne exulcerato hepate , pulmonibus cxefis, imo cordc ipfo exulcerato ; uti mihi ixpids in corde bovis iaginati lanio quidam Oxonieniis com- monftravit ; non tamen partes has ignavas efle, & nullius uiiis concludi- mus. Et Lienis licet non tam inftantaneus fit ufus in corpore , quia mi- nore quantitate generatur melancholia, tamen cum in majore copia poftca acervetur lienis abfentia > animal tandem eo nomine occidit, In- ter Erafi^rateos quofdam enumerat Gal.de Atrabry. qui lienem omnem chylum accipere, eumq; pro hepate ruditeririformare docuerunt. Vlmus vcro fuperiore feculo, & .^nylius Pariianus commentum hoc paul6 aliter depinxere , & in formando fanguine lienem daborare, non qui- dem pro hepate , fed pro corde. Optimam chyli partem a Porta lieneni attrahere, inquiunt, & elaborare, ac per arterias quas maxinias , & mul- tas habet, in Aortam mittere fpiritus confedos , & ex illa facilis patet aditus(.ajunt) adfiniftrumcordis ventriculum. Arabibus, inquit Hoff- n\annus,oflicium aliud lieni tribuitur , fcilicet eum efle fadum ad refri- gerium cordis.
Galenus Lienem purgandis limofisj craflis, & melancholicis fuccis ifli Hcpate genitis , efle dicatum docet , hos per vas venofum attraherc , & attrados arteriarum ope alterare , fibique conveniens alimentum ^XTOr parare; reliquum quod inutile eft, ad ventriculum per aliam venam mittere. QuxGalcni fententiadiuaplerifquctam Medicis quam Phi- lofophis grata acceptaque fuit, doncc non mukis retro annis Ariftote- lis illa de vi Licnis fanguifica opinio , inter ncnnullos non minoris fa- mx revivifcere incepit ; acriterque .aPlatero, Sennerto , Hoffmanno , Spigclio aliifque defenditur; multumque in Ariftotelis veftigiis inliftunt. Hic 3. de part. Animal. cap. 7. lienem vocat ijVrt/) v(?^«y, &fimili, ait, prxditum cire natur.i, Hepar cum Licne. Quam ducis illorum fentcn- tiam feliciter ut defendant , omnes reliquoruai opinjones pro figmen- tis habcnt , teliique argumentorum fortiter oppugnant ; fuam vcro non minore induftri.i munire conantur.Omnefque in homine partes ( ajunt ) eife bipartitas, ut in Renibus , Tcilibus, pulmonibus , mammis , organis fenfuum patet ; fi unicam fecit Natura , eam in medio locavit; ut cor, ventricuius, uterus, vcfica, &c. Licn verc & iitu , & Ifrudur.^ cum he^ patc convenit, crgo & alterum efle Hepar exiftimant.
Secundo, Plexus funt infiniti in Liene, at Plexus folum elaborationi inferviunt : qux elaboratio cft chyli pro fanguine.
Tertid»
ajrmtomicit Lihri /. Tars 111. 67
Tertio , cur tantus arteriarum numerus in illo inveoitur, & cum vc- nis tampatentes anaftomafes-, nifi ad fanguinis elaborationem infcrvi- rent ? Quarto , Lienem oblcrvarunt Anatomici hcpate mult6 ma- jorcm. Qu^into, Ex dudu rami Iplenici &; connedione Lieniscum ventriculo per vcnas pene infinitas arguunt, quasfiquis reftepcrpen- derit , ( inquit Scnnertus) vix caufam aliquam invcniet, cur non ufum cundem iis, cum reliquis vena: porta: ramis attribuat. Imo animadver- fum eft Lienem vices Hepatis iubirc, & hepate male affedo , ejusoffi- ciofungi: unde mole fua interdum hepar fuperat , ut ex Vefaliolib. 5. cap.9. & Schenkiolib. g.obfer. ^i.FerncIio lib. i. cap. 7. viderc licet. His addit Platcrus , Sexto , Onines hcpatis morbos, sque Licni con- venirc , & fanguificationem toUere . Septimo , Eadem remedia , ad tollendum vitia utriufque , ufurpantur , nullum^ue difcrinien , nifi quod fortioribus , magiique apcrientibus , in afFedibus Lienis uti debeamus , invcnitur.
Hifce non contentus machinis HoflFmannus ; in libro , cx Inftituto m hujus dcfenflonem confcripto , ulterius in illius confirmatione urgct. Et , OtSavo , cx Vena: Portx fubflantia argumentatur . Qux , inquit , vense eandem fubttantix Ipeciem habcnt, ills quoque eandem habcnC a(Sionem, at Portx dexter ramus , & finifter, videlicet ramus fplenicus, candcm.ad fenfum, fubftantis fpcciem habent. Ergo. Illam autem afiio- nem elVe , ait , vehere chylum ; & certe qui Portam arbori aflimilant , Mcfaraicas omnes cjus radicibus comparare debuere , quibus ex intefti- nis alimentum trahant. Nono mfert , Splenicus trahit id , quod cxorta fuo contingit ; at contingit chylum , Ergo . DGcimo arguit ex raml jplcnici progreflu i dividitur ( inquic ) ftatim in ramos mul%)s, quorurn plurimi in ventriculum feruntur : quos fi Mefaraicis comparcs » noa 4nepte dixeris eflfe utrorumquc idcm ofEcium, una origo, &unafub- ■ftantia defignat unam adionem. Undecimo , In Liencm ( inquit } h*i- jus furculi inferuntur , ut in hepate , & ad cundem modum per fubftan- tiam ejus diireminantur. Duodecimo , deind^ fubftantia Lienis, non minuseft ■^a^iyx^l*'^ ' quam hepar, itaquc chylum non minustrahit. Hifcc & fimilibus fuam defendunt fententiam ; Galenicam fic diluere conantur. Primo; Nullam partem excrementOj/ali docent, ad quid tra- heret melancholiam , nifi ad nutritionem? Secundo, NuIIi ^dfunC dudus ab hepate , fuccum hunc immediate ad Lienem deferentes ; at fi quis dicat per ramum fplenicum , a facultate infita Lienis , a Portae trun- co, antequam hepar ingrediatur , fuccum hunc feparari ; quomodo ( in- gerunt) tunc fccundx codionisin hepate cxcrementum dicipoterit, cumad Hepar nunquam pervenerit ? Tcrtio, Lienem ajuntnon eflc idoneum hujus excrementi receptaculum , quia nuUam habet cavita- tem , qu.T. contineat ,• nullamque viam , qua fe exorieret ; ficut bilis vefi- cula , & vefica urinaria obtinuit. Non in ventriculum per V^as Breve erudi^atur, quia tum acidum continuo evomeremus ;' necper ha^mor- rhoides evacuatur , quia tum omnes haemorrhoidibus laborarent.
Verumenimvero horum nullus veritatem attigit, fi auderc liceat, Virorum taminfignium non in rcrbajurare. Noftram itaqucdcLie- ne fcntentiam profcrre , (cstcris animo veritatis avido ncquaquam fatisfacicntibus ) antequam iliorum cxaminamus argumenta , efl necel^
K z farium^
68 Corporis Hurnani T>ifqutJitionis
farium. Et illorum partes agam , qui Splenem ciim Galeno fuccum melancholicum attrahere , eumque a fanguine feparare, autumant. Quod ad vias vero , per quas ad ^ienem ducitur , cum iis qui per ramum Iplenicum deferri credunt , confentire nullo modo poflum , fed per ar* terias , a cceliaca , quaz multsefunt, ad hcnem deferri exiftimamus j & ideo forlan plures quam in hepate inveniuntur , quia non folum ad ian- guinem ducendum ad ejus nutritionem , fed & ad excrementi evacua- tionem inferviunt , ut didum eft. $imiliter arterix emulgentes , quanto funt majores quam pro partium minutilarum , fcilicet Renum , nutritio- ne infervire debuerint ? Sed ut excrementum ferofum etiam a fanguine lacunarent majores conceduntur. Arteriaehx Splenicx a caliacaorts fanguinis partem melancholicam , poftquam ultimam in corde conco- dionem fubivit, ad Lienem dcferunt , ac in fubftantiam ejus infundunt » ( ficuti emulgentes ferofam in Renes ducunt ) quam Lien fermentat ac ieparat , fanguinem vero feparatum quantum ad llii nutritionem infer-^ vit, apponit , & quod relinquitur fanguinis purioris , & ab excremento meiancholico defacati , per fubftantiam ejus percolatur , & ramo Sple- nico emandatur : a quo in Portam , & lecur , atqueinde per venarum anaftomafes in cavam,unde ad cor rurfiis deducitur ; ut calorem, & ipiritus de novo a corde acquiraf, atque purus ab emni excremento exinde in Aortam , pro partium nutritione impellitur.
Succi autem melancholici inlienis fubftantia feparatio interfibras cjus , hoc modo fieri exiftimamus. Cum fanguis Lienis porofam fub- ftantiam , undique ab arteriis in illam effufus, pertranfeat , facultate qua- dam innata , ( quam nulla alia pars habet ) fuccus Melancholicus , qui antea cum ianguine confundebatur > fermentatur, congregatur j parti- culxque homogeneae uniuntur : quse iic unitae Naturce nullo modo co- gnatas , nec in nutrimentum illius domari aptje , ii multje non fint , una cum fanguine ulterius progredi poterunc ; Sin vero in majore congre- gantur quantitate , ut Naturx moleftiam afferant , eam ad expulfionem quocunque modo , & loco irritant. Ideoque infurgens natura , ad pro- ximam, aut magis convenientem evacuationis viam & locum eas pro- pellit ; nunc ad Mefaraicas , & per alvum , aut hsmorrhoides ; Idque » ramo Splenico per venas minutilas in Pancreas ; undc per duftum illius in duodenum effunditur : Nunc ad Renes, ct^m in Aorta maxima quan- titate naturam laceflunt, &perurinas: nuncperarterias minores,ad habitum corporis, <& per fudores , deponit, Atque hunc excremcntorum feparandorum modum naturalcm , aemulatur artificialis ille medica- mentis purgantibus ; qux fe in fanguinem infinuantia , facultatcfque co- rumpertotam maflam fanguineam fpargentia, proprietate quadam, ( cognationis forfan ) humores quos purgant ,quafi fermentant, feparant .\ fanguine,& coUigunt ; qui feparati fe facile uniunt, atque flc in maflam colledi , Naturae rriaxime fiunt molefti ; cum vero illi tota fubftantia adverfantur:, in illos ad expellendos ftatim infurgit ; & nuncin ventri- culum , pcr ejus arterias & venas exfpuit , & per vomitum ejiciuntur ; non folum iis medicamentis quac proprietate quadam ventriculo adver- fantur, & Emetica dicuntur; fed & quae per inferiora purgare exiftiman- tur, etiam vomitum nonnunquam concitare , cum in vcntriculum per ejus vafa injiciantur humorcs , eft manifeftum : nunc per Mefenterii
raia
im
Qjfmtomica Libri I, Tars II L 69
vafa ad Inteftina propelluntur , & per fedem evacuantut. lam ver6 cum Lien morbo aiiquo male afficiatur,ut officium hoc praeftare.ne- queac , cunc humor ille i fanguine non feparatus , in corpore cumula- tur, variofque morbos inducic. In hac lienis adione , primo requiritur faculcas atcrahendi melanchoHam , qus cum fanguine mifta lienem in- grcdicur. Secundo, facultas fermentandi, leparandique particulas hu- morum , qux fe habet ad modum coaguli , aut fermenti. Tertio , Ut parcicula: iic feparatje & colleds , naturx moleftiam afferant, & ad ex- puliionem irritent.
Si in f.mguine vifcofum aliquid, ac craflum inftt, quod a Liene fubigi,
& domari nequeat ; inter fibras illas Lienis complicatas retinetur ; adeo
iic ii muiCum acetvetur , obftrudiones in pocosa ejus lubftantia inde fa- ^"^^ "^-
Cile oriri poffint, at^ue hinc tumores, inflammaciones , & tenuiorc parte {^r^l"""
evaporata, Schirri. Si etiam fanguis humore hoc adeo abundet,utin HmK.
liene poft ieparationem, ufque dumpervias afluetas evacuetur , conti-
neri nequeat , per ramum Splenicum ad Hepar deducitur , eumque in-
ficic, & obilruic eciam. Quam communionem vifcerum , & humorum
du<3^um diligencer eflenocandum velim. Opcime enim hoc modo 45.
aph. fed. 6. Hipp. dilucidarc poiTumus. Qui Jplenetid a 'Djpnteria corrt-
piuniur , euc}^fi longafuertt , bis Hydrops , yel lienteriafupervemt , & moriuntur. Qui
fane aphorifmus communi vaforum fplenicorum diftribucione , & offi*
cio femper in nubc & obfcuritate hxreret. Quomodo enlm a liene ma-
le affedo vis hepatis refrigeretur , & frangatur ? Ciim a Liene ad he-
par communionem nullam concedant , ied folummodo ab hepate ad
Lenem pater e aditum , pcr ramum fplenicum alTerant. Qui S^plenetici, hoc
eft, quibus imbecillior Lien plurima inquinamenta colligit, ne^ue UC .
debuit , per hxmotrhoides , aut mefaraicas, aut Dudum Pancreatis ex-'
cernitjkdin Liene cumulantur, & cundando putrefcunt , &poftea
adinteftina per melaraicas delata, ea exulcerant , & Dyfenteriam fk'"^
ciunt \ Ea^ fi longafuerit, hoc materias copiam denotat , & (Aias-pt'» in lie-
ne quoddam reliflum , omne ejus alimentum , omnefque humores il-
lum praeterfluentes inquinans > oc corrumpens , indicat , quo copia hu-
moris illius corrodentis generetur , ideoque naKp^v ^vmTi^>ijv vocat.
Si enim brevi peragat liiam hiftoriam , ac critica fit evacuatio , bono
cum eventu fupervenit. Aph. ^S.fed. 6. Splenicii 1)jfenteria fuperveniens
faliitaris eft. Non autem ea ab atra bile , ncc diuturna , led qujE critica fit ,
illico placatur , & fplencm evacuat. Heroinam vidit Heurnius , qu*
quefta antea de fplene ; in febre cruentam atram materiam bis vel ter
copiose dejecit , & evaiit. H« Hydropst Hoceft, fi materiae pars aliqua
a liene , per ramum fplenicum ad Hepar feratur , una cumfanguine re^
vertente, iifque melaneholicis, ac pernitiofis fuccis refrigeretur,& fran-
gatur Kpe^ctf Hepatis , debilitantur vires ejus , adeo ut laudabilem fan-
guinem ultcrius generare nequeat ; fed aquofum , frigidum , & ferofum
conficit ; hinc Hydrops iupervcnit ; vel Lienteria, fi continuata fcrie , co-
piamagnaadinteftinaper duftum pancrcatis effundatur, utindeinte-»
ftinorum robur foh^atur , utexcrementa continere nequeant , fed affi-
duo defidendi conatu , ac vigihis, a gcnio fuo fraudatur corpus , & mo-
riuntur. Atque hsc fatis difta funt dc viis , per quas fuccus ille Mclan-
eholicus ad Lienem ferri poflc animadvertimus. Reftat jam ut illum ,
70 (^orforhHumaniDlfquiJitlonis
ejus etiam cfle receptaculum , quia multum a recentioribus fupra di<5^is oppugnatur , probcmus.
Primo , a colore hoc ipfum fuadetur , atro enim & perquam obfcuro colore nigricat , ob fuccum craffiorem quo nutritur, 6f impletur. In foetu autem rubct , quia fanguis maternus per illum tranfiens , quo etiam alitur , eft puriffimus , & omnimodo defcecatus , craffalque omnes par- tes in liene materno , & fecundina depofuit. Poftea in adultis cum omnium partium , prxcipue vifcerum, adiones in publicum bonum re- quirantur , & fanguificatio in hcpate proprio fiat : tunc ctiam excre-. mentorum requiritur feparatio, & lien ab humore qucm fcparat , colo^ rcm acquirit.
Secundo , hoc ipfum probat natUra, & fubftantia Lienis in illis , qui^ natun-c funt melancholicx , nigrior cnim cft , & lutofus , & crafli , vi-' icoil , ac lutofi humoris plenus, multo^uc majorem habcnt fplenem ^ quam qui habitus funt corporis fanguinei , aut cholerici. Prxterea , qui* bus melancholia in corporc copiolior abundat , lienis affedibus , ac morbis funt magis obnoxii. At quid ageret mclancholia in liencm ma-. gis qu.\m in hepar , aut pulmones , nifi in eo ftabulctur,- non bihs af* fcdus in licnc videmus , fedinhepate , ubi feparatur , dicitque Hip. lib, de aerc, aquis, & locis ', cos qui habitant loca paludola , ficri lienoibs » quia aqua lutofa , habct '^«TfjV ad lienem lutofum.
Tertio , A invantibus argumentari pofliimus . Medicamcnta illi quje pA«»vay^y* dicuntut , lienem a fuis affeftibus, & morbis liberant* quod fieri non potuit niii in illo accumuletur humor ille expurgatus, qu|. mali caufa fuerat . Quarto , Sapor ejus , fi afletur accrbus eft:, inquit Galenus 3. AJim. 13. aded quidem ut in calidioribus , ac ficcioribus^ commcdi non poflit. At talis eft Melancholix fapor. Ergo.
At cur meatus illi , .\ Galeno ad fuccum hunc ad Lienem ducendum , inftituti repudiantur ? Cur novae , eseque multis anfra<3:ibus ahrupta;,& tam longa: exquiruntur vix ? Scmitse^ue inauditoc , imo quse naturx in« jurias faciunt ? Brcviter oftcndam. Primo, Melancholiam Galenus aie excrementum clTc fecundx coi^ionis in Hcpatc , at quomodo hoc ficrjj potcrit , ii per ramum fplenicum,a chylo in rorta , feparetur, antequarn nepar ingrediatur chylus. Sed dicat aliquis , poftquam in hepate fort^ feparctur , in Portam regurgitarc ; & per ramum fplenicum a Licnc at^ trahi, eft verifimile. Nequaquam certe , quomodo in Hepate fcparar|
f»oterit ? Ad bilis feparationem illic aflignuntur vafa feparantia ; ad mc* ancholiam vero nulla. Practerea, quid illam in Portam regur^itare faj cerct? Sed hoc conceflRj, quod vel fua naturi ^ vel virtute Licnis at» tratftrice,in Portam rurfiis deducaturjquomodo indc ad licncm tranfeat? Perfacillime Jnquiunt , per Ramum Splenicum. NuIIo modo; Li Ramq cnim Splenico (ut didum eft) valvulae apponuntur, omncm ad lie« ncmnegantes tranfitum; necquicquamin illumrcmcarepotcft. Atf^ quis hic mihi cornua objiccre vclit, ultcriufque urgcbit; Verum hoc eire potcft in Vaccis, Damis, Ovibus, Equis, Canibus, & cseteris anima* libus, in quibus has valvulas inveniri afleris , in homincvero, in quo tales tc nunquam obfervaffe doces > alia cft feparationis via ; corpulquo humanum multum .\ cxteris animalibus difcrepare, eft notiflimum* Itane ! Quia in figuris exEcrnis , ob fitus forsan convcniehtiam, anima-
lium
(t£?iatomtC£ Lihri L Tarf IIL 71
Iium-vifcera ab humanis paulo variarc conccffit Natura : ideo ftatlm aliud illis fingemus oHicium ? In naturalibus adionibus nulla omnino in omnibus animaiibus eft partium difcrepantia. Qtiadrupedes chylum conficiuntin ventriculo, a:que ac homo i fanguificant in hcpatc , xqud ac homo ; llmiUter & excrementa deponunt , in veficulam feilis. bilemj m veilcam urinariam ferum. In Corde & Cerebro fpiritus conficiunt, ut HomOj non in lecore , aut Inteftmis : ab Hepate per cavam ad cor- dis ventriculum dextrum fanguis defertur in iilis . tit in homine , non a corde ad hepar in brutis , in homine vero ab hepate ad cor. At cum in omnibus hilce adionibus naturalibus bruta cum hominibus conlpirare Videamus, cur in hac, xque ac carteris naturali, difcrepantiam fingere- mus ? Prxterea valvulas in humano corpore ramo fplenico non ptorsus denegavi ; illas dixi mihi non fuille adco confptcuas , ut in csteris ani- malibus. lam vero cum nulix alia; , pr^eter arterias, inveniantur \ix, per quas aliquid in Lienem transferri potcrit , iilis otficlum iilud nobifcum vos facile concedere fperamus.
Ad argumenta vcro , quibus fcntentiam hanc noftram diruere poffe fperant ; iic refpondemus. Si ad cor primo feratur , antequam lienem ingrediatur , quantas illi moleftias aget ; cum luccus fiC naturje perni- tiofus ; quid ageret in Ipirituum oificina ? illos certe maxime inquiftaret, &c Lipothymias, & Synjropes produceret , aliaque cordi graviifima con- citaret fymptomata. Hoc Iubentec& xquo animo largire poflumus , fi melancholia hxc lincera , & a fanguine leparata fuiflet ; Sc ob hanc ra- tionem proculdubio qui conititutionis funt melancholicaj , & multum humorisiftius feparati a fanguine , & congr egati a liene , in fanguinis mafsa accumulatur , dum cordis ventriculos pertranfeat , palpitationa cordismaxime infeftafttur. Novi (Juendam melaftcholicum fepivis irj die ea graviter vexari , cum pulfu fepius intermittente ; qui evacuato ifto humore , liberabaCur. At ver6 cum a lecore tranfeat , mifto cum fanguine , per cordis thalamos , bcnigni illiiis humoris fcil : fanguiniff commiftione , ejus inimicitia placatur , ut in tam ininutoS confra<f^us atomos , cum fanguine miftus , malitiam fuam oftendere nequeat. Ad iirgumenta vero , contra Galeni fententiam vibrata , per cujus latera, dC noftrum etiam vulnerare i'e poITe putant , breviter fic refpOndemus.
Primo , Quod Liennon trahit melancholiam , Sic. Verum eft > ut ea^ ftutriatur , non attrahit , fed in partibus qux publicis deftinantur olfi^ ciis , duplices inveniuntur a(Siones ; pro corrimuni totius bono,&pro feipfis operantur : at^ue fic eadem pars & faftguinem ad fui ipiius nli- tritionem attrahere , 8C ferum , ut evacuetur , poteft. Cur non & idem lieni concedi poterit ?
Secundo , Quod nulli adfunt du&us immediate ab hepate ad lie- nem. &c. Verum eft , viam tamen , qua ad lienem fuccus iilc deduca- tur, facilem fatis {iipra delineavi.
Tertio, Quod hujus excrcmenti non fit idoneum receptaculum, quia cavitatem non habet, qua excrementum contineat, ut velica, & veficula feilis : nullufque iili duftus ad evacuandum conceditur. At vero necel^ farium non eft ut cavitatem habeat : In minori cnim quantitate cum generetur humor ifte ( ut Gal. 4, de ufu part. confitetur ) lien illum fa- cile contincre poteft ; fubftantiam enim habct fpongiofam , humores
imbibera-
72 (^orporh Humani Difquijitionis
imbibere aptam. Et ob hanc forfan rationem , Hippocrates Lienis of* ficium cxiflimavit eile , ut fuperfluas a ventriculo humiditates abforbeat, ut chylus facihus coquatur, & craflefcat.
Meatus vero quibus , poft feparationem humoris ab illo , fe liberavic Lien , ab Hippocrate 4. de morb. enumerantur , fcihcet per os , per m- res,urinas, & ferfodicem. Expurgationem illam per os fieri ^exiltimant vctcres,per Vas Breve , quod in finiftramventricuh partem (utiBau- hinus } inferitur, ut fuccum melanchohcum , qui in Splenis ahmentum mutari non potuit, in ventricuh fundum , ahquando ejus os cr^id-et, quo torpefcentem appetitum fua aciditate excitare pofllt. Sed vafisihius exiltentia multum dubitatur . Vefahus oculatiiiimus & exercitatifli- mus Anatomicus de ufu ejus nihii afferre audet. iVe^ > inquit , fe^iio iUiid luculenter commonftrat. 'Primo enimnullum meatum illi quo bilis in inteftina repur- gatur,ftmilem ejfchauA ambigo . l^en^ autem quji jiniftroventriculildteri implantan- tur , nsn a Lienis frodeunt corpore , fed ab iUis qua lieni inferuntur. Atque huic re- centiores , diuturna confirmati autopfia , aflentiuntur. Quod vero ah- quando humores nigri & melanchohci per os cji<"iantur , diuturna pene luadebit cxperientia. Et Valverda CardinaHs cujuidam m-entionem fa-> cit, qui vomitione fanguinis defundus ; m6rtis caufam inquirentes Me- dici difledo corpore, ac compreflo ventriculo , lienem inturgefcere ; compreflb Liene , e contra ventriculum inturgelcere viderunt. Sed hocnonex vafeahquoa hene contingit, fed cumhumoriftc in fan- guine cum eo undique miftus , abundec , nec a Uene contineri »'queat , e* arteria ccehaca , a qua heni porriguntur fujc arterix , facile in ventricu- lum erudari poteft , atque fic non a liene immediate in ventriculum ejicitur , fed a hcne fermentatur , & feparatur ; ac cum in illo contineri cequeat , in venas una cum fanguine , ut diftum eft , propeUitur ; & ab iis mediante corde in arterias emittitur : fed cum naturaliter , & vi co* gnationis ad Lienem tendat , at in illo contineri nequeat, ideo Naturaiii arterias illas , qux vel ad henem ducunt , vel quarum origines quam-' proximae funt iihs , emandat. Quales funt primo Arterix Coehacsc ( *. qua , ut didum eft, oritur Splenica ) furcuh ad ventriculum delati ; 6C per hos in ventriculum Tab . VI. b. & Tab, XVII. d. d. facil^ eruftari poterit. Atque hic arteriae furculus cum Splenica Tab. XVIL g-g. origine convenit , fcilicet coeliaca. O, Huic vicinse funt Mefcn* terica fuperior, & inferior , ac emulgentes. Mefenterica fuperior Tab, XVII. P. P. P. qua: ad intcftina tendit, parum infra coeliacam origi- nem ducit , & humores illos vitiofos ad iila propellit ; Et paulo infe- rius Arterixemulgcntesexoriuntur. Tab. XV 11. QJ^Tab.VI. e, quibus ad Renes expellitur fuccus ille Naturx moleftiam agens : pra^ci- pue cum melancholia humor iit partim aquofus , multamque cum fcro cognationem habeat. Atque hinc urinjeillje nigrae, ex melancholia; con> miftione cum fero , qux fxpenumero bono cum fucceflu fiunt. Utre* fert Antonius ^''aletius in exercit. ad cap. 40. HoIIerii , de morbis in- ternis, de J^iro quodam rcUgiofo , cuiter, aut quater in anno, pracipue f^ere , &• i^utumno ineuntibus , Itcn intumefcebat , cum dolore Hjpochondrii ftniftri , ac fubii" vidus toto corpore fiebat , ut in iclero nigro, fenfimq^ detertus habebat ; fed tandem urinit nigricantibtis emifk per quinq^ , aut feptem dies , priftinam fanitatem recuperavit, id^ illi per aunos duodecim aatquindccint acctdtfe. Materia hsc undique in venis
(tyfnatomic^ Lihri L L^an IIL 73
& arteriis per toturn corpus fparfa efl: > u£ color illius nigricans * quafi ictcricus eircc , docebic Paulo infra Emulgentes arterias oritur Meien'- tcrica inferior Tab. XVII. x. qux ad Redum inteftinum , & aniim deicendens, Arterias conftituit Hxmorrhoidales , qus fc & in Venas Hxmorrhoidales externas,a Cavil, & internas , ;i Port.i, exonerant. C^^x (^internjcpnEcipue) fi copi.lhujushumoris gravantur, extuberant, & i^onte Ixpe aperiuntur , unde fluxus Hcemorrhoidalis oritur. At^ue lic vias monllravimus per quas Lien , icU excremcnta in Liene feparata evacuantur , fcque ab excrementis liberat fccundum Hippocracis illud di*!i^umfupraallatum. Hifce addam evacuationcm per fiidores : Mul- tum enim illius humoris hoc modo evacuatur: utper ludores illos cri- ticos in febrious quartanis adco copioibs , line quibus nulla eil fcbris fo- lucio , videre licet. Si vero per has vias exitum non inveniant , fcd in Liene llabulentur , multi inde exoriuntur morbi maliciofi , tumores , in- flammationcs , & fcbres : & alla mulca mala. Obfcrvationem hic infe- rcrelibet , quxquiahanc illuftrare aliquo modo poterit, & quia rara admodum eft ,• Quid in puero annorum 12. vel circiter, anno id^o. \n Civitate de Nov.i Sarum obfervavi , breviter enarrabo. Hic per dics aliquot febre laborans pcracut.\ , continu.! ; diris cruciatibus , &: para- phrenic^de vexatus , tandem in volis maniium , & plantis pedum , acdi- gitorum apicibus , puftul:c magna: , & alcce excitantur , humore rubro , paulo nigricante , ichorofo plena: ; tandem vero mortuo vcnter fum- me extendebatur ,' aperto autem cadavere , totum abdominis fpatium inter inteftina eo ipfo humore qui e puftulis manuum & pedum effiue- bac , repletum & diftentum inveni. In Liene versuspartem ejus infe- riorem, qu.T. ventriculum fpedat , forame.n ad magnitudinem pollicis, m fubftantiam ejus iniirliiatum , cujus medi^ pars abfumpta fuerat , eo- demque humore per illud lienis foramen effluerite, apparuit, quohumo- re ungues nollri nigricante colore adeo tingebarttur , ut per dies aliquoC ad nativam albedinem non f edierint.
Vt Illorum argumentis, qui Lieni hctmatoiin tributint, fatisfaciam, reftat : Et primum dico efle ingeniofum figmentum , & nihil demon- ftrare. Partes autem quas geminavit natura , commercio quodam , vei vaibrum communi origine , conjunxit , ita ut deficiente alter.i , ejus vicem fuppleat altera illxfa. Vt in Renibus , Arterias ex Aortii , venas ex cava utrifque communicavit ; fic Teiies ab iifdeni truncisfuavala j Pulmones fua , ab eadem Trachea , vena & arteri.i , fenliium o^;gana , ab eodem principio nervos fuos petunt. At Hepar & Lien talt com- merciumnon habent :a cav.i emm ad liencm nullus patct aditus. Ad fecundum dico , Plexus ad elaborationem non infefviunt , fed admo- ram, ut fufius infra oftendetur , nefanguis citius prxcerfluat quam opor- tet ; Prxterea plexus illi in liene , non funt ejufdem naturx cum illis iii hepate , Rete mirabili, &c. ubi varie contexuntur venx & arterix ; fed ex fibris, varie inter fe contextis ; quafi percolationi , potius quam fan- guinis elaborationi infervirent. AdTcrtium dico , Mulcitudp arteria- rum , aut Anaftomafium nihil facit ad fanguificationem. lllarum ufum fatis in prsediAis illuftratum habetis. Ad Quartum , Magnitudo alicujus partis prxternaturalis , nihil probare poteft nifi errorem naturx, non officium aliquod naturale illi debitum. Quinto . Vcnx illx a ven-
L triculo
74 Qorforis Humanl T)iJqmjitioms
triculo ad portamdelatae , iiint arteriarum comites ad ventriculum, &
klem habent officium cum illis in carteris partibus > ut fupra didum eft :
Licnem ver6 Hepatjs vices fubire vix quenquam dcmonftrare poirc
credimus . Ad Sextum Platcri dico , morbi cum hcpate & liene com-
munes . aliis partibus ctiam convcnire pofllint , an ergo illis hxmatofin
tribueremus ? Inflammatio utrifc^ue convenit ; qux ht cx fan^uinis ex-
tra vafaquocunquemodoaberratione > unde cum line motulit.&ma-
joir fit ejus quantitas , quam a parte illa regi poterit , putrefcit & inflam-
matur:hocidem Pleurx accidit. Obftrutlio utrifque etiam communc
malum : iic Schirrus, Sed hxc cuilibet parti vafa habenti multa , in
qux humores craffi impingantur , accidete poflunt c ut Renibus , Pan-
creati , Pulmonibus , non tamen vim habent ianguificam. Et Scptimo ,
iilHcm remediis morbos illos tolli eft neceflc , non quci partem affc-
dam fimilem refpiciant , fed quia fimilem materinm , & candcm morbi
caufam in divcrlis partibus inveniunt. Ad 0<^avum Argutnentum
Hoffmanni , Fatemur fplenicum ramum eandcm habcre adionem cum
ca:teris mefaraicis , fanguincm fcilicct ad Fortam revehere , ut didum
cft , fed quomodo eandem habeat adionem ? CuM cartcrce ad Porfam
( fecundum ejus dodrinam ) trahant , fplcnicus .\ Port.a ? At certe fi
traheret, non chylum importaret; Ut fuperius oftenfum eft. AdNo-
num dico , Splenicum ramum non attingere . Ad Dccimum folutionem
jam propofuimus. Ad Undecimum , dico ut antea , vafa non funt hujus
aftionis opifices , fcd parenchyma > quod in quolibet vifcere eft diver-*
fum, aliud in hepate , aliud in pulmonibus , aliud in Renibus , in lien»
etiam aliud , erjjo & officia diverfa illis funt affignanda ; quod contr^
illorum etiam iuodecimum argumentum militat.
CAP VT ir.
2)^ ^nibus^ d^ hisjuccertturiatis,
StYum "T^